Xəbər lenti
13/11/2019 [01:00]:
"Tıxacın yaranmasında təhsil sisteminin də payı var" - Professorlar arasında polemika...
13/11/2019 [00:43]:
Ruslar Suriyada S-300 və S-400 komplekslərini niyə söndürüb?
13/11/2019 [00:40]:
"Belə anlaşılır ki, Əli İnsanovun pullarını sadəcə bir müddət xərcləyəcəklər, amma..."
13/11/2019 [00:32]:
Lavrov haqqında esse müsabiqəsi və bir daha Paşinyanın nöqtəsi haqqında...
13/11/2019 [00:27]:
Ermənilərin növbəti "5 rayon qaytarılır" oyunu - Aşotyan
13/11/2019 [00:15]:
“Facebook” onlayn ödəmə xidmətini işə salır
13/11/2019 [00:07]:
Çayları plastikdən təmizləmək üçün cihaz hazırlandı
12/11/2019 [23:31]:
Ceyhun Bayramov Fransaya gedib –Səbəb
12/11/2019 [23:29]:
Keçmiş icra nümayəndəsinin toyunda qan düşdü
12/11/2019 [23:25]:
Rusiyada Ebola virusuna qarşı peyvənd istehsalına start verilib –Baş nazir açılış edib
12/11/2019 [23:23]:
Ağ Ev Trampla Makronun telefon danışığı haqda açıqlama yaydı –Suriya ilə bağlı razılaşma olub
12/11/2019 [23:16]:
"BƏƏ Azərbaycana 2 milyard dollar investisiya yatırıb"
12/11/2019 [22:52]:
Məşhur aparıcı Bakıda 350 minə mənzil aldı
12/11/2019 [22:49]:
Professor gənc sevgilisinə 4 güllə vurdu
12/11/2019 [22:43]:
Boliviya prezidenti istefadan sonra ilk gününü belə keçirib - FOTO
12/11/2019 [22:40]:
Təhsil eksperti onu qınayan iki xanım deputatı debata çağırdı: "Sübut etməyə hazıram..."
12/11/2019 [22:36]:
Məşhur repçini boğazından güllələdilər - VİDEO
12/11/2019 [22:32]:
Bəxtiyar Hacıyev verdiyi atmacalı suallarla Paşinyanı çətin vəziyyətə saldı - VİDEO
12/11/2019 [22:23]:
Leyla Əliyeva növbəti həyətin açılışında - FOTO
12/11/2019 [22:20]:
Laçınlı ananın hər kəsi təsirləndirən vətən həsrəti - VİDEO
12/11/2019 [22:19]:
Bir həftə əvvəl azadlığa çıxan jurnalist həbs edildi
12/11/2019 [22:17]:
250-dək hüquqşünas hakim olmaq üçün sənədlərini təqdim edib
12/11/2019 [22:06]:
32 mənzil şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi
12/11/2019 [21:54]:
Gömrük Akademiyasında Konstitusiya gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib
12/11/2019 [21:52]:
“Türk əsgərinin terrordan təmizlədiyi bölgələrə yardım karvanları göndərmək məqsədəuyğun olardı”
12/11/2019 [21:47]:
Vyanada Azərbaycan turizminin təqdimatı keçirilib
12/11/2019 [21:43]:
Azərbaycan Diaspor Könüllülərindən möhtəşəm aksiya...
12/11/2019 [21:37]:
ADNSU-da Konstitusiya Günü qeyd olunub
12/11/2019 [21:33]:
Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Avstriyaya səfəri başlayıb
12/11/2019 [21:32]:
BDU-da 12 noyabr – Konstitusiya Günü qeyd edilib
12/11/2019 [21:14]:
Elm Tarixi İnstitutu 2019-cu ilə aid illik hesabatını təqdim edib - FOTO
12/11/2019 [21:09]:
Ölkəmizdə sosial xidmət mərkəzlərinin sayı bu il 3,5 dəfə artırılıb
12/11/2019 [20:57]:
Süngüsü ilə ölüm deyil, həyat bəxş edən ordu
12/11/2019 [20:35]:
Deputat: “İşləməyənlərin və aztəminatlı ailələrin tibbi sığorta məsələsi insanları narahat edir”
12/11/2019 [20:33]:
Mahsun Kırmızıgül yeni filminə 147 daun sindromlu uşaq çəkdi
12/11/2019 [20:29]:
Azərbaycan-BƏƏ 4-cü Ticarət Məclisi keçirilib
12/11/2019 [20:22]:
Nisə Qasımova: “Məndən ailə xanımı olmaz”
12/11/2019 [20:15]:
Qan yaddaşımızın “Söz aynası”
12/11/2019 [20:11]:
"Maaşların yüksək templərlə artırılması işinin davam etdirilməsini zəruri hesab edirik"
12/11/2019 [20:06]:
“ABŞ Suriya ərazisinin bir hissəsini qoparmaq istəyir”
12/11/2019 [20:02]:
Xalq artisti: "Arvad tez yatarsa, özünə ziyan edər"
12/11/2019 [19:54]:
Biləsuvarda 10 yaşlı uşağı avtomobil vurub
12/11/2019 [19:28]:
Əməliyyatla ombasını böyütdürən Röyanın indiki halı - FOTO
12/11/2019 [19:03]:
Əməkdar artist həmkarlarını biabır etdi: ““Hacı-bacı” mövzularını kənara qoyun” - VİDEO
12/11/2019 [19:00]:
YAP birinci qrup Qarabağ müharibəsi əlili üçün ev tikəcək
12/11/2019 [18:39]:
"Qarabağ siyasətimizə yenidən baxmalıyıq"
12/11/2019 [18:37]:
ABŞ təmas xəttində müşahidə cihazları yerləşdirəcək?
12/11/2019 [18:35]:
Prezident: " Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı BTQ, TAP, TANAP layihələrinin genişləndirilməsində iştirak etməyə hazırdır"
12/11/2019 [18:34]:
"Azərbaycan dəmir yolları sahəsindəki islahatlar hər bir vətəndaşı məmnun edir"
12/11/2019 [18:30]:
Mehriban Əliyevadan paylaşım: “Təbiət naminə birləş, Həyat naminə birləş!” - VİDEO
12/11/2019 [18:24]:
Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İqtisadiyyat nazirini qəbul edib
12/11/2019 [18:01]:
Azərbaycanda müğənninin evindən pul oğurlanıb
12/11/2019 [17:59]:
“Əvəzsiz sərvətlərimiz işğalçılar tərəfindən talan edilib…” – GÖVHƏR BAXŞƏLİYEVA
12/11/2019 [17:50]:
Əli Məsimli: "ARDNF-dən büdcəyə transfertlər azaldılmalıdır"
12/11/2019 [17:46]:
Naxçıvan MR-in Qaz İstismar Xidmətinə rəis təyin olunub
12/11/2019 [17:43]:
Müsavat Partiyasının başqanı sərbəst buraxılıb - YENİLƏNİB
12/11/2019 [17:42]:
Azərbaycan Ordusunun Naxçıvandakı qoşunları döyüşə hazırolma dərəcəsinə gətirilib - VİDEO
12/11/2019 [17:39]:
“Erməni telekanallarıyla bizim telekanalları müqayisə edəndə, biz çox geridə qalırıq...”
12/11/2019 [17:28]:
Azərbaycanda ağır qəza: “Mercedes” yola çıxdı, “Niva” “KamAZ”a çırpıldı - ANBAAN VİDEO
12/11/2019 [17:23]:
İzmirli iş adamları Azərbaycana işgüzar səfər ediblər - FOTOLAR
12/11/2019 [17:18]:
"Ermənistanda əhalinin narazılığı artdıqca hərbi xərcləri azaltmağa məcbur olacaqlar"
12/11/2019 [17:15]:
"Ana itkisini indi yaşadım, o qədər ağladım..." - VİDEO
12/11/2019 [17:11]:
Zakir Həsənov əməliyyat təlimləri ilə bağlı müşavirə keçirdi - VİDEO
12/11/2019 [17:07]:
Ramiz Mehdiyev kadr dəyişikliyi ilə bağlı sərəncam imzaladı - FOTO
12/11/2019 [17:02]:
Deputat tibbi sığorta ilə bağlı məsələ qaldırdı: “Onların aqibəti necə olacaq?”
12/11/2019 [17:01]:
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
12/11/2019 [16:57]:
"Lavrovun və Azərbaycan XİN-nin bəyanatı işğalın uzun müddət davam etməsinə xidmət edir"
12/11/2019 [16:52]:
Allahşükür Paşazadənin qızı: “Atamın tövsiyəsi ilə həkim oldum”
12/11/2019 [16:50]:
Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi Müsavatın piket cəhdi ilə bağlı açıqlama yayıb
12/11/2019 [16:47]:
“Bu gün valideynlər uşaqlarına repetitor tutmağa məcburdurlar, amma sistem dəyişəndə..."
12/11/2019 [16:46]:
"Nə hadisə baş verib ki, onlar piket keçirirlər?"
12/11/2019 [16:44]:
Erməniləri qorxudan səbəb: "Azərbaycan diasporu burada çox güclüdür, onlardan çəkinirik"
12/11/2019 [16:43]:
“Azərbaycan nəqliyyat layihələrindən həm siyasi, həm də iqtisadi dividendlər götürəcək”
12/11/2019 [16:38]:
"Antimilli və rəzil olmuş qorxaq dəstə bizim işimizə zərrə qədər ziyan vura bilməz"
12/11/2019 [16:25]:
İmişlidə “Ziyalılarımızdan öyrənək” layihəsi çərçivəsində gənclərlə görüş təşkil edilib
12/11/2019 [16:15]:
İlham Əliyev yeni təyin olunmuş icra başçıları ilə görüşdü - FOTO
12/11/2019 [16:10]:
ABŞ-ın daha bir ştatı Qarabağın “müstəqilliyi”ni tanıdı
12/11/2019 [16:10]:
"Lavrov əvvəlki formatı bərpa etməklə özünə doğma ermənilərə xidmət göstərmək istəyir"
12/11/2019 [16:08]:
Sürücülərin diqqətinə! Bunu etməsəniz 40-60 AZN cərimələnəcəksiz- VİDEO
12/11/2019 [16:05]:
Füzulinin “Ərəb divanı” tapıldı
Bütün arxiv bir sırada
08/11/2015 [22:03] - Köşə - ( 2550 dəfə baxılıb)

Dağıdan deyil, quran olmaq...

Savalan Məmmədli

İnsanlarda “dağıdıcı”  kimi tərif edə biləcəyimiz  bir xarakter növü var.  Bu xarakterin əsas göstəricisi insanların mübahisəli məsələlərdə bir-birinin şəxsinə,  mövqeyinə, fikirlərinə radikal, çox sərt  bir münasibat bəsləmələridir. Mənim qısa  təsvir etdiyim bu xarakterin, əslində,  daha qabarıq təzahürlərinə gündəlik həyatda hər kəs daim şahid olur. Bu xarakterin səbəb olduğu nəticələri istər şəxsi münasibətlərdə, istər cəmiyyətlərdəki qarşılıqlı münasibətlərin mənfi müstəvidə irəliləməsində, istərsə də qarşılıqlı dözümsüzlüyün yaratdığı münaqişələrin  cinayətlərlə nəticələnməsində müşahidə etmək olar. Hətta qlobal müstəvidə baxsaq, dövlətlərarası siyasi, hərbi münasibətlərdə  adi səbəblərdən belə müharibə həddinə qədər çatan gərginliklərdə, demək olar ki, bütün təhlükəsizlik təşkilatlarının mülki vətəndaşlarla sərt davranış qaydalarında da görmək mümkündür. Beynəlxalq münasibətlərdə anlaşmaq, ortaq məxrəcə gəlmək prinsipinin yerinə daha çox hədə, sanksiya, təzyiq və cəza metodlarına üstünlük verilməsinin də səbəbinin qaynaqlarından biri də məhz bu xarakterin təzahürləridir.
Dağıdıcı kimi tərif etdiyim xarakteri ən sadə qarşılıqlı münasibətlərdə də görürük.  Əksər insanlarda səhv edən şəxsə qarşı bağışlayıcı əxlaq göstərmək mümkünsüzdür. Məsələn, yanlış addım atan, səhv mövqe seçən insanlara qarşı "onsuz da, yanlış yoldadır" məntiqi ilə ətrafındakılar tərəfindən çox sərt, o insanı gözdən çıxaran, mərhəmətsiz münasibət bəslənir. Bu isə qarşısındakı insanın yanlışlarını düzəltmək əvəzinə daha da cəbhələşməyə səbəb olur. Əgər hələ qarşısındakı insan tanınmış şəxsdirsə, onu təhqir edəcək, alçaldacaq, gözdən salacaq mövqe seçib,  daima kin bəsləyərək sevgisizlik göstərirlir. Buna görə də əxlaqi pozuntunun, cəmiyyətdə mənəvi boşluqların yaranması qaçınılmaz olur.  Eyni zamanda insanların şiddətə meyilliyinin artması, psixoloji problemli insanların çoxalması, intiharların artması və s. kimi bir çox sosial problemlərin də qaynağında bu xarakter dayanır.

Həm adi, həm də qlobal sferada bu xarakterin mənfi təsirlərini müşahidə etmək mümkündür. Bəs bu xarakterin qaynağı və həll yolu nədir? 

İnsanları sərtliyə, dözümsüzlüyə, radikallığa, qarşılıqlı anlaşmazlıqlara,  hətta psixoloji və fiziki şiddətə yönəldən bu “dağıdıcılıq” xarakterinin qaynağı sevgisizlik, imansızlıq və materializmdir. Əsas kökündə duran səbəbi isə imansızlıqdır. Çünki sevgisizlik və materializm  də imansızlıqdan yarananır.  

Allaha inanmayan, Allahdan qorxmayan, imandan qaynaqlanan  sevgi anlayışına sahib olmayan, insanları kortəbii proseslərlə formalaşmış heyvan yığını kimi görən materialist düşüncəyə sahib insanların çox təbii olaraq insanları sevməsinə, gözəl əxlaqı yaşamasına, şiddətin deyil şəfqətin yayılmasına cəhd etməsinə heç bir səbəb yoxdur. Materialist bir şəxsə görə, insanlığın inkişafının yollarından biri də şiddətdir. Cəmiyyətlərin də  sözdə inkişafının əsası şiddətə dayanan seleksiya prosesi olduğu qəbul edilir. Dolayısı ilə materialist dünyagörüşünə görə,  dünyada sevginin, şəfqətin, insanlar arasındakı münasibətlərdə də mülayimliyin, xoş münasibətin təsis edilməsinin əsası yoxdur. Əksinə, güclü fərdlərin, güclü amillərin seleksiyası üçün şiddət mühitinə ehtiyac duyulur və bu mühit də məhz hal-hazırda dünyada gördüyümüz kimi yaradılır. Dünyada görülən bu əxlaqi pozuntu "dağıdıcı" xarakterinin kökündə duran səbəbdən qaynaqlanır. Başqa bir tərəfi də insanın nəfsinin mənfi meyillərini tərbiyə etməməsidir. Hər bir insanda əksik, yanlış, qüsurlu xüsusiyyətlər var. Məhz materialist düşüncəyə əsasən, bunlar,  düzəldilməli bir qüsur deyil, əksinə,  hər kəsə məxsus olan “standart” xarakterlərdir. 

Problemin həlli isə din əxlaqıdır. Dindən qaynaqlanan sevgi və şəfqət mühiti formalaşdırmaq istəyidir. İnsanların dünyanın məqsədsiz, heyvani mübarizə meydanı olmadığını, sağ qalmaq üçün başqalarını əzməli olmadıqlarını anlaması, dünyanın bir təlim yeri olduğunu, sevgi, şəfqət, mərhəmət göstərərək  özümüzü və digər insanları da təşviq edərək daha gözəl əxlaqa sahib olmaq üçün yaradılan bir imtahan yeri olduğunu mənimsəməsi bu istiqamətdə ən təsirli həll yolu olacaqdır. 

Bu xarakterin qarşılıqlı münasibətlərə, problemlərin həlli prosesinə, sülh şəraitinə çox ciddi zərər verdiyi ortadadır. Hər sahədə fərqli formalarda qarşımıza çıxan, özündə aqressivliyi, nifrəti, kini, radikallığı, pis əxlaqı, şiddəti əks etdirən bu “dağıdıcı” kimi tərif edilə bilinəcək xarakter formasının zərərlərinin qarşısına keçə bilmək üçün təsirlərin nisbətində bir neçə formada mübarizə aparmaq olar. Həm dünya miqyasında materialist qaynaqlı, xürafələrdən qaynaqlanan şiddətə, radikallıq ideologiyalarına qarşı elmi mübarizə aparmaq, həm də dayanmadan sevginin vacibliyini vurğulamaq, insanlara sevgini aşılamaq lazımdır. 

Dağıdıcılığa qarşı düzəldici olmaq...

Edilən yanlışlıqlardan, şiddətdən və s. mənfi xüsusiyyətlərdən təsirlənməmək, yaxud o rəftara cavab olaraq eyni rəftarı mənimsəmək heç bir zaman çarə deyil. Hər cür dağıdıcılığa, şiddətə, yanlışa, mənfiyə qarşı hər zaman düzəldici, şəfqətli, sevgi dolu, doğru, müsbət üslubla cavab vermək lazımdır.  Pisliyə yaxşılıqla cavab vermək ən gözəl üslubdur. Müqqəddəs kitab olan Quranda da bununla bağlı bir ayədə Allah buyuyur: 

“Yaxşılıqla pislik eyni ola bilməz! (Ey mömin kimsə!) Sən (pisliyi) yaxşılıqla dəf et! Belə olduqda aranızda düşmənçilik olan şəxsi, sanki yaxın bir dost görərsən!”  (Füsillət surəsi, 34)

Fərqli sahələrdəki fərqli dərəcələrdəki mövcud şiddət mühitinin əsas səbəblərindən biri də, məqalə ərzində vurğulandığı kimi, insanlardakı “dağıdıcılıq”  xarakteridir. Bu xarakteri düzəltməyin ən effektiv yolunu isə ayədən də gördüyümüz kimi Allah bizə öyrətmişdir. Beləliklə, insanların  “pisliyi yaxşılıqla dəf etmək”  əxlaqını mənimsəməsi, yəni, dağıdıcı xarakterə qarşı düzəldici bir üslub sərgiləməsi bu ciddi problemin həll yolu olacaqdır.

loading...
loading...
"Qarabağ siyasətimizə yenidən baxmalıyıq"
DİQQƏT! Bakıda erməni ayranı satılır - FOTO
Cərimə olunan sürücüdən maraqlı addım - VİDEO
273 kiloqram arıqlayaraq ölümdən xilas oldu - MARAQLI
Həmvətənimiz Ukraynada bayrağımıza qarşı biganəliyə etirazını bildirdi - VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Tıxacın yaranmasında təhsil sisteminin də payı var" - Professorlar arasında polemika...
Gündəm
“Türk əsgərinin terrordan təmizlədiyi bölgələrə yardım karvanları göndərmək məqsədəuyğun olardı”
Cəmiyyət
“Erməni telekanallarıyla bizim telekanalları müqayisə edəndə, biz çox geridə qalırıq...”
Gündəm
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
Cəmiyyət
“Hamısını o qadın elədi, ərimin qarşısına şərt qoymuşdu ki, ya öz ailən, ya da mən..."
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
Telli Borçalıdan üzücü XƏBƏR - "Toyda yıxılıb, həkim çatana kimi keçinib"
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
İnsanları “təsvir edilə bilməyən əzab” gözləyir: iqlim fəlakəti baş verdi
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
Xaşdan vaz keçə bilməyənlərə 15 faydalı məsləhət: Düzgün yeyilmə qaydası...
"Yalnız bu halda Türkiyə  Qarabağ savaşında Azərbaycana hərbi dəstək verə bilər...”
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
Qalmaqallı biznesmenin maşınına bomba atıldı, cangüdənin başı qopdu - DƏHŞƏT + VİDEO
Yanvar ayının birindən maaşınızdan 10 AZN tutulacaq - RƏSMİ
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247