Xəbər lenti
04/06/2020 [00:36]:
"Yalanlar ifşa olunmayanda, həqiqət olur..." - VİDEO
03/06/2020 [23:18]:
Azərbaycanda koronavirusdan ölənlərin dəfni xüsusi qaydalara uyğun həyata keçirilir - VİDEO
03/06/2020 [23:15]:
Tramp tibbi müayinədən keçdi
03/06/2020 [23:11]:
“Paşinyan istefa verməlidir, yoxsa fəlakət olacaq...”
03/06/2020 [23:08]:
Məşhur yutuber uşağını çinli bir ailəyə övladlıq verdi - FOTO
03/06/2020 [22:40]:
"Həyatım boyunca belə bir şeylə qarşılaşmadım" - MARAQLI... + VİDEO
03/06/2020 [22:28]:
Qaxın kəndinə dolu yağıb
03/06/2020 [22:23]:
Nənəsinin cəsədini yeyərkən yaxalandı - QANDONDURAN HADİSƏ
03/06/2020 [22:20]:
190 manat məsələsinə yenidən baxılacaq
03/06/2020 [22:19]:
İki ay ərzində küçəyə çıxma qadağası təklif edilib - RƏSMİ
03/06/2020 [22:18]:
Növbəti həftədən qadağalar bütün ölkəni əhatə edəcək
03/06/2020 [22:16]:
“Ondan-bundan dilənə-dilənə, güc-bəla ilə yaşayırlar” - İlham Əliyev
03/06/2020 [22:06]:
"Vikipediya"nın Azərbaycan dili bölməsində məqalələrin sayı 160 mini keçib
03/06/2020 [21:44]:
Həftəsonu imtahanlar olacaq? - Açıqlama
03/06/2020 [21:35]:
Türkiyədə koronavirusdan ölüm sayı 4600-ü keçib
03/06/2020 [21:31]:
"Geosiyasi vəziyyət elə olmalıdır ki, bizim bütün əməliyyatlarımız uğurla nəticələnsin..."
03/06/2020 [21:15]:
Fransızlar dörd il əvvəl öldürülmüş qaradərili üçün ayağa qalxıb VİDEO
03/06/2020 [21:12]:
İlham Əliyev: "Avropa Şurası anti-Azərbaycan mövqedədir"
03/06/2020 [21:11]:
Bu qadağa bəzi jurnalistlərə aid edilməyəcək
03/06/2020 [21:08]:
Məhkəmə fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər davam etdirilir
03/06/2020 [21:05]:
Beynəlxalq uçuşlarla bağlı məsələyə - Münasibət
03/06/2020 [21:02]:
Şənbə və bazar günləri bu şəxslərə qadağalar olmayacaq
03/06/2020 [21:02]:
ABŞ-dakı etirazlara dəstək verən aktrisa təyyarədən endirildi - FOTO
03/06/2020 [20:55]:
Belarus Prezidenti hökuməti buraxdı
03/06/2020 [20:47]:
Donald Tramp öldürülən polis məmurunun fotosu paylaşdı - FOTO
03/06/2020 [20:28]:
UEFA "Trabzonspor"u avrokuboklardan kənarlaşdırdı - RƏSMİ
03/06/2020 [20:20]:
Azərbaycan hərbçiləri Moskvada keçiriləcək hərbi paradda iştirak edəcək
03/06/2020 [20:18]:
Maska qıtlığı yaradanlara SƏRT XƏBƏRDARLIQ
03/06/2020 [20:15]:
İbrahim Məmmədov: “Məhdudlaşdırmanı hökumət də istəmir, amma...”
03/06/2020 [20:07]:
Bütün ölkə ərazisində məhdudiyyətlərin tətbiq ediləcəyi vaxt açıqlandı - RƏSMİ
03/06/2020 [19:57]:
TƏBİB sədri: "İnsanlar diqqətli olmalıdır"
03/06/2020 [19:56]:
Metroda karantini pozan 5 nəfər barəsində cinayət işi başlanıldı
03/06/2020 [19:54]:
Operativ Qərargah: Vətəndaşlar həftəsonları üçün ərzaqlarını əvvəlcədən ala bilərlər
03/06/2020 [19:53]:
Həftəsonu keçiriləcək imtahanlarla bağlı açıqlama
03/06/2020 [19:52]:
Ramin Bayramlı: "Həftəsonu məhdudiyyətləri mətbuat sahəsinə də şamil ediləcək"
03/06/2020 [19:52]:
Azərbaycanda işçilərin işdən müxtəlif saatlardan çıxması ilə bağlı təklif verilib
03/06/2020 [19:50]:
Rayonlara gediş-gəlişin açılmamasının səbəbi açıqlandı
03/06/2020 [19:50]:
Azərbaycanda bəzi xəstəxanalar viruslu xəstələri qəbul etmək üçün tam boşaldılıb
03/06/2020 [19:49]:
Maskaların vahid qiyməti ilə bağlı - Açıqlama
03/06/2020 [19:48]:
Həftəsonları dükan və apteklər də bağlana bilər
03/06/2020 [19:47]:
Xankəndidə keçmiş təcridxananın zirzəmisindən adam skeletləri tapıldı...-Bəlkə bizim əsirlərinkidir?..
03/06/2020 [19:43]:
Azərbaycanda yeni QADAĞALAR
03/06/2020 [19:40]:
Mağazalar bağlanacaq, iş saatları qısaldılacaq
03/06/2020 [19:36]:
Corc Floyda dəstəyini nümayiş etdirən futbolçularla bağlı qərar verildi - Almaniyada
03/06/2020 [19:33]:
“Azərxalça” ASC-nin Tərtər filialı açılıb - FOTO + YENİLƏNİB
03/06/2020 [19:31]:
3 gün ərzində küçəyə çıxma qadağası tətbiq ediləcək - RƏSMİ
03/06/2020 [19:29]:
TƏBİB sədri həyəcan təbili çalır: “Normal həyata dönə bilmirik”
03/06/2020 [19:26]:
Aylarla gizlədilən koronavirus hesabatı ortaya çıxdı - MARAQLI
03/06/2020 [19:24]:
Azərbaycanda daha beş nəfər koronavirusdan öldü: 325 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb - RƏSMİ
03/06/2020 [19:24]:
UNEC-in tələbələrinə imtahan sessiyasında əlavə güzəştlər olunub
03/06/2020 [19:22]:
Karantinin yumşaldılması dayandırılır, məhdudlaşdırma olacaq
03/06/2020 [19:19]:
“Yazılan məlumatların hamısı şər və böhtan xarakterlidir” - Səfir danışdı
03/06/2020 [19:15]:
BDU-da “Riyaziyyatın tətbiqi problemləri” mövzusunda Respublika virtual elmi konfransı keçirilir
03/06/2020 [19:10]:
Bir neçə dəqiqəyə 48 nüvə raketi: Səmadan gələn “cəhənnəm”!
03/06/2020 [19:08]:
Əbülfəz Qarayev pulları Panama, Malta, Litva və Rusiyaya daşıyıb...
03/06/2020 [19:05]:
Dövlət başçısı Tərtər Olimpiya İdman Kompleksinin açılışında - FOTOLAR
03/06/2020 [18:55]:
Prezident icra başçısına irad bildirdi
03/06/2020 [18:55]:
Boyanı qatıq hesab edərək yedi, canından oldu - FOTO
03/06/2020 [18:52]:
"Firuz müəllim canlı klassikdir"
03/06/2020 [18:45]:
“Kim işdən çıxarılırsa, altından çoxlu pullar, milyonlar çıxır” - Əli Məsimli
03/06/2020 [18:40]:
Şuradan yeni elektron tətbiq: SƏLİS müqavilə
03/06/2020 [18:39]:
Karantini pozan obyektlər bağlandı - FOTOLAR
03/06/2020 [18:33]:
Ölümü ilə ABŞ-ı ayağa qaldıran, Trampı bunkerdə gizlənməyə məcbur edən Corc Floyd
03/06/2020 [18:29]:
Ağcabədi şəhərinin içməli su təchizatı və kanalizasiya sistemləri istismara verilib
03/06/2020 [18:08]:
"Dava saldı ki, mən dura-dura Mələkxanım "Leyli" olmamalıdır"
03/06/2020 [18:05]:
Prezident Ağcabədidə “ASAN xidmət” mərkəzinin açılışında
03/06/2020 [18:01]:
Ramzan Kadırov məsciddə ağladı - VİDEO
03/06/2020 [17:59]:
Azərbaycan hərbçiləri Moskvada keçiriləcək hərbi paradda iştirak edəcək
03/06/2020 [17:51]:
Prezident taxıl zəmisində olub - FOTO
03/06/2020 [17:49]:
Ermənistan ordusu Qarabağda itki verdi: Ölən və yaralananlar var
03/06/2020 [17:45]:
Prezident İlham Əliyev Ağcabədi rayonuna səfər edib
03/06/2020 [17:37]:
ABŞ-dakı mitinqlərdə Rusiya izi varmı?
03/06/2020 [17:34]:
Koronavirusa yoluxan jurnalist: “İnanmayanlara demək istəyirəm ki…”
03/06/2020 [17:29]:
Ramiz Mehdiyevdən yeni təyinat
03/06/2020 [17:24]:
Ermənistan parlamentinin keçmiş sədri öldü
03/06/2020 [17:19]:
"Bu cür qlobal yardım təşəbbüsləri ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu gücləndirib"
03/06/2020 [17:14]:
ABŞ-da etirazlar nəzarətdən çıxdı: polis rəisi öldürüldü
03/06/2020 [17:05]:
“Əbülfəs müəllimdə günah görmürəm, bu günə kimi neyləyib, günahı öz boynuna...”
03/06/2020 [16:58]:
Gəncədə oğul 85 yaşlı anasını döyüb
03/06/2020 [16:49]:
Su kanalına atılan heyvan leşləri məhv edilib
Bütün arxiv bir sırada
08/11/2015 [22:03] - Köşə - ( 2632 dəfə baxılıb)

Dağıdan deyil, quran olmaq...

Savalan Məmmədli

İnsanlarda “dağıdıcı”  kimi tərif edə biləcəyimiz  bir xarakter növü var.  Bu xarakterin əsas göstəricisi insanların mübahisəli məsələlərdə bir-birinin şəxsinə,  mövqeyinə, fikirlərinə radikal, çox sərt  bir münasibat bəsləmələridir. Mənim qısa  təsvir etdiyim bu xarakterin, əslində,  daha qabarıq təzahürlərinə gündəlik həyatda hər kəs daim şahid olur. Bu xarakterin səbəb olduğu nəticələri istər şəxsi münasibətlərdə, istər cəmiyyətlərdəki qarşılıqlı münasibətlərin mənfi müstəvidə irəliləməsində, istərsə də qarşılıqlı dözümsüzlüyün yaratdığı münaqişələrin  cinayətlərlə nəticələnməsində müşahidə etmək olar. Hətta qlobal müstəvidə baxsaq, dövlətlərarası siyasi, hərbi münasibətlərdə  adi səbəblərdən belə müharibə həddinə qədər çatan gərginliklərdə, demək olar ki, bütün təhlükəsizlik təşkilatlarının mülki vətəndaşlarla sərt davranış qaydalarında da görmək mümkündür. Beynəlxalq münasibətlərdə anlaşmaq, ortaq məxrəcə gəlmək prinsipinin yerinə daha çox hədə, sanksiya, təzyiq və cəza metodlarına üstünlük verilməsinin də səbəbinin qaynaqlarından biri də məhz bu xarakterin təzahürləridir.
Dağıdıcı kimi tərif etdiyim xarakteri ən sadə qarşılıqlı münasibətlərdə də görürük.  Əksər insanlarda səhv edən şəxsə qarşı bağışlayıcı əxlaq göstərmək mümkünsüzdür. Məsələn, yanlış addım atan, səhv mövqe seçən insanlara qarşı "onsuz da, yanlış yoldadır" məntiqi ilə ətrafındakılar tərəfindən çox sərt, o insanı gözdən çıxaran, mərhəmətsiz münasibət bəslənir. Bu isə qarşısındakı insanın yanlışlarını düzəltmək əvəzinə daha da cəbhələşməyə səbəb olur. Əgər hələ qarşısındakı insan tanınmış şəxsdirsə, onu təhqir edəcək, alçaldacaq, gözdən salacaq mövqe seçib,  daima kin bəsləyərək sevgisizlik göstərirlir. Buna görə də əxlaqi pozuntunun, cəmiyyətdə mənəvi boşluqların yaranması qaçınılmaz olur.  Eyni zamanda insanların şiddətə meyilliyinin artması, psixoloji problemli insanların çoxalması, intiharların artması və s. kimi bir çox sosial problemlərin də qaynağında bu xarakter dayanır.

Həm adi, həm də qlobal sferada bu xarakterin mənfi təsirlərini müşahidə etmək mümkündür. Bəs bu xarakterin qaynağı və həll yolu nədir? 

İnsanları sərtliyə, dözümsüzlüyə, radikallığa, qarşılıqlı anlaşmazlıqlara,  hətta psixoloji və fiziki şiddətə yönəldən bu “dağıdıcılıq” xarakterinin qaynağı sevgisizlik, imansızlıq və materializmdir. Əsas kökündə duran səbəbi isə imansızlıqdır. Çünki sevgisizlik və materializm  də imansızlıqdan yarananır.  

Allaha inanmayan, Allahdan qorxmayan, imandan qaynaqlanan  sevgi anlayışına sahib olmayan, insanları kortəbii proseslərlə formalaşmış heyvan yığını kimi görən materialist düşüncəyə sahib insanların çox təbii olaraq insanları sevməsinə, gözəl əxlaqı yaşamasına, şiddətin deyil şəfqətin yayılmasına cəhd etməsinə heç bir səbəb yoxdur. Materialist bir şəxsə görə, insanlığın inkişafının yollarından biri də şiddətdir. Cəmiyyətlərin də  sözdə inkişafının əsası şiddətə dayanan seleksiya prosesi olduğu qəbul edilir. Dolayısı ilə materialist dünyagörüşünə görə,  dünyada sevginin, şəfqətin, insanlar arasındakı münasibətlərdə də mülayimliyin, xoş münasibətin təsis edilməsinin əsası yoxdur. Əksinə, güclü fərdlərin, güclü amillərin seleksiyası üçün şiddət mühitinə ehtiyac duyulur və bu mühit də məhz hal-hazırda dünyada gördüyümüz kimi yaradılır. Dünyada görülən bu əxlaqi pozuntu "dağıdıcı" xarakterinin kökündə duran səbəbdən qaynaqlanır. Başqa bir tərəfi də insanın nəfsinin mənfi meyillərini tərbiyə etməməsidir. Hər bir insanda əksik, yanlış, qüsurlu xüsusiyyətlər var. Məhz materialist düşüncəyə əsasən, bunlar,  düzəldilməli bir qüsur deyil, əksinə,  hər kəsə məxsus olan “standart” xarakterlərdir. 

Problemin həlli isə din əxlaqıdır. Dindən qaynaqlanan sevgi və şəfqət mühiti formalaşdırmaq istəyidir. İnsanların dünyanın məqsədsiz, heyvani mübarizə meydanı olmadığını, sağ qalmaq üçün başqalarını əzməli olmadıqlarını anlaması, dünyanın bir təlim yeri olduğunu, sevgi, şəfqət, mərhəmət göstərərək  özümüzü və digər insanları da təşviq edərək daha gözəl əxlaqa sahib olmaq üçün yaradılan bir imtahan yeri olduğunu mənimsəməsi bu istiqamətdə ən təsirli həll yolu olacaqdır. 

Bu xarakterin qarşılıqlı münasibətlərə, problemlərin həlli prosesinə, sülh şəraitinə çox ciddi zərər verdiyi ortadadır. Hər sahədə fərqli formalarda qarşımıza çıxan, özündə aqressivliyi, nifrəti, kini, radikallığı, pis əxlaqı, şiddəti əks etdirən bu “dağıdıcı” kimi tərif edilə bilinəcək xarakter formasının zərərlərinin qarşısına keçə bilmək üçün təsirlərin nisbətində bir neçə formada mübarizə aparmaq olar. Həm dünya miqyasında materialist qaynaqlı, xürafələrdən qaynaqlanan şiddətə, radikallıq ideologiyalarına qarşı elmi mübarizə aparmaq, həm də dayanmadan sevginin vacibliyini vurğulamaq, insanlara sevgini aşılamaq lazımdır. 

Dağıdıcılığa qarşı düzəldici olmaq...

Edilən yanlışlıqlardan, şiddətdən və s. mənfi xüsusiyyətlərdən təsirlənməmək, yaxud o rəftara cavab olaraq eyni rəftarı mənimsəmək heç bir zaman çarə deyil. Hər cür dağıdıcılığa, şiddətə, yanlışa, mənfiyə qarşı hər zaman düzəldici, şəfqətli, sevgi dolu, doğru, müsbət üslubla cavab vermək lazımdır.  Pisliyə yaxşılıqla cavab vermək ən gözəl üslubdur. Müqqəddəs kitab olan Quranda da bununla bağlı bir ayədə Allah buyuyur: 

“Yaxşılıqla pislik eyni ola bilməz! (Ey mömin kimsə!) Sən (pisliyi) yaxşılıqla dəf et! Belə olduqda aranızda düşmənçilik olan şəxsi, sanki yaxın bir dost görərsən!”  (Füsillət surəsi, 34)

Fərqli sahələrdəki fərqli dərəcələrdəki mövcud şiddət mühitinin əsas səbəblərindən biri də, məqalə ərzində vurğulandığı kimi, insanlardakı “dağıdıcılıq”  xarakteridir. Bu xarakteri düzəltməyin ən effektiv yolunu isə ayədən də gördüyümüz kimi Allah bizə öyrətmişdir. Beləliklə, insanların  “pisliyi yaxşılıqla dəf etmək”  əxlaqını mənimsəməsi, yəni, dağıdıcı xarakterə qarşı düzəldici bir üslub sərgiləməsi bu ciddi problemin həll yolu olacaqdır.

"Yalanlar ifşa olunmayanda, həqiqət olur..." - VİDEO
Məşhur yutuber uşağını çinli bir ailəyə övladlıq verdi - FOTO
"Həyatım boyunca belə bir şeylə qarşılaşmadım" - MARAQLI... + VİDEO
Nənəsinin cəsədini yeyərkən yaxalandı - QANDONDURAN HADİSƏ
ABŞ-dakı etirazlara dəstək verən aktrisa təyyarədən endirildi - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Xankəndidə keçmiş təcridxananın zirzəmisindən adam skeletləri tapıldı...-Bəlkə bizim əsirlərinkidir?..
Gündəm
“Orta məktəblərdə hərbi dərslərin keçirilməsi bərpa edilməli və gücləndirilməlidir”
Cəmiyyət
“Fədayə yaxşı sənətkardı, insandı, dostcanlıdır, yüz yaşını qeyd etsin...”
Cəmiyyət
“Könül xanım səbirli olsun, həyatın qanunu budur...”
Cəmiyyət
“Bundan sonra ancaq yarımçıq işləri ömür möhlət verdiyi qədər tamamlamağı düşünürəm...”
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
“Elə bildim, qaçqınlar “Qaçqınkom”un qarşısında  Qarabağın azadlığı tələbilə aksiya keçirir...”
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
Elçibəyin Klintona Kəlbəcərlə bağlı yazdığı məxfi məktub: Prezident amerikalı həmkarından nə istəyib?
ABŞ hər iki ölkəni “bombalayacaq”: Pentaqon sülhə “razı deyil”!
"Ay it uşaqları, Ramil Markaryanı yatdığı yerdə öldürməyib..."
Niyə Əbülfəs Qarayevin işdən qovulmasına ən çox sevinən Bərdə camaatıdır...?
Rusiyaya səs salan azərbaycanlı müğənni: “Gəncədə dörd manata ofisiant işləyirdim” - VİDEO
“Heç biriniz məndən nə ağıllı, nə də tərbiyyəli ola bilməzsiniz...”
"Qarayevin qonağı olan Jerar Depardye gördüklərindən o qədər heyrətə gəlmişdi ki..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247