İldə 13-14 milyon turist qəbul edən neftdən asılı olmayan neft ölkəsi...
Oxunub: 1680
06 Dec 2021 | 09:41
İldə 13-14 milyon turist qəbul edən neftdən asılı olmayan neft ölkəsi...
Dubay iqtisadiyyatında neftin payı 1%-ə enib 
 
BƏƏ - federativ quruluşda yaranmış, müxtəlif əmirlikləri özündə birləşdirən bir dövlətdir. Hər bir əmirliyin öz avtonom büdcəsi var. 
Dubay 7 əmirlikdən biridir - ən tanınanı və ən varlısı.  
BƏƏ ümumilikdə 102 mlrd barel neft ehtiyatı var, amma onun cəmi 4 mlrd bareli Dubay əmirliyinin payına düşür. BƏƏ neftinin 94%-i Abu-Dabi (ölkənin paytaxtı) əmirliyinin əlində cəmləşib. Ölkədə nefti 1962-ci ildə ingilislər kəşf edib.  
Dubay neftinin satışı isə 1967-də başlayıb, yəni ölkə müstəqilliyini əldə etməzdən 4 il əvvəl. Müstəqilliklərinin qəribə tarixçəsi var. Təsəvvür edin: müstəmləkədən azad olmaq istəmirlərmiş, o qədər ki, ingilis çətirinə öyrəşiblərmiş (1861-ci ildən Britaniyanın nəzarətində olub).  
Dubayda nə var, nə yaradılıb - onda "ingilis barmağı" hiss edilir (lap Honk-Konqda, Tayvanda və Sinqapurda olduğu kimi), nəinki neftin iyi, həqiqətən də belədir: qara qızılın payı iqtisadiyyatda çox kiçikdir.
İndi isə bir balaca "ingilis barmağı"nın sirrindən danışım. Britaniya 1970-ci ildə BƏƏ neftinin hasilatçısı kimi öz təbəələrinə vergi şəklində 160 mln funt sterlinq vəsait ödəmişdi. 1971-ci ilin dekabrında isə razı saldı ki, Ərəb Əmirlikləri müstəqil olsun və əllərində BMT-nin "kupçalı" sənədi olmaq şərti ilə. Müstəqillik aktından sonra neft sənayesi milliləşdirilir, ingilis şirkətləri podratçı qismində çıxış edirlər. 1973-də neftin ilk dünya böhranı yaşanır və qiymətlər 10 dəfə artır, sonrakı 2 ildə 1970-ci illə müqayisədə 30 dəfə. 120 min vətəndaşı olan BƏƏ-nin neft gəliri 1976-da $6 mlrd, 1970-da $12 mlrd, 1985-ci ildə isə $28 mlrd-a çatır. Bu qədər sərvəti yığıb yığışdrmaq lazım idi: onun qaydasını da, qanunu da, səliqə-səhmanını da UK elədi... 
70-ci illərin ortasına qədər Yaxın Şərqin hər mənada (siyasi, iqtisadi, investisiya mühiti, mədəni həyatı) 1 N-li liberal ölkəsi Livan sayılırdı. Birdən 1975-də Livanı vətəndaş müharibəsi bürüyür. Nə pul vardı hamısı axışır müstəqilliyinin 3 yaşı təzə tamam olmuş Dubaya... Təkcə kapital gəlmir Dubaya, həm də maliyyə üzrə kadrlar, idarəedici orta menecer sinfi - ofislərdə işləməyə adət etmiş "ağ yaxalılar" (belıe vorotniçki) bir kəndi xarıtladan Dubayı bataqlıqdan çıxarıb magistral yola keçirən insan kapitalının tırtıllı təkərlərini xatırladırdı. 
Kapital demişkən...Bu da son deyil... 1979-da Körfəzdə at oynadıb dəvələrlə gəzənlərə GÖZ DAĞI olmuş İranda İslam İnqilabı baş verir... Qaçhaqaç düşür, pul camaatdan əvvəl qaçmağa başlayır... Qərb banklarına çatmayanlar elə oradanca Dubaya üz tuturlar. İsfahan tacirləri, Tehran bankirləri, Bəndər Abbas neftxudaları - nə qədəri qaçır Dubaya - həm pullarını yatırırlar, həm də Dubayın olmayan sənayesini yaradırlar. 
Hazırda Dubaydakı sənaye müəssisələrinin 75%-dən çoxu rəsmən yerli vətəndaşlara məxsusdur. Qanuna görə, xarici investorlar birgə müəssisələrdə 49%-dən çox paya malik ola bilməzlər. Bəs yerdə qalan 51%. Bax bu maraqlı məsələdir. 100 milyardlarla vəsaitə sahib Abu Dabi Suverten Fondu haqda eşitmisiniz? Dubayın özünün də belə Fondu mövcuddur. Əmirliyin birində ildə 100 milyon tona qədər neft çıxır, pul "zibil" kimi... Düzdür, onlarda da xaricdə bağ-bostan, villa-badam almaq yetərincədir, amma ölkə daxilində də nə közərdi, ora investisiya ediblər. Beləcə Dubay-a öz əmirliklərindən də pul axıb. 
2020-ci ilin nəticələrinə görə, Dubay iqtisadiyyatında neftin xüsusi çəkisi 1% ətrafında olub, 2015-də - 3% idi. 
Dubay əmirliyində neft hasilatının pik həddi 1991-yə təsadüf edib - 20 mln ton. Sonra getdikcə azalmağa başlayıb, hazırda 5 mln ton çıxarırlar, quruda istismarda cəmi 1 yataqları qalıb. Proqnoz edilir  ki, 2040-cı ildə Dubay əmirliyində ümumiyyətlə neft hadilatı olmayacaq. 
Əmirliyin gəliri turizm, xidmət və ticarətdən formalaşır. Ölkəyə 1 ildə 13-14 mln turist gəlir.
 
İlham Şaban,
Neft araşdırmaları fondunun rəhbəri
Oxşar xəbərlər
N.Tusi adına Klinika
27 Jan 2022 | 23:58
Qırğızıstan Sərhəd Xidməti: “Tacikistan sərhədə ağır texnika və canlı qüvvə yığır”
27 Jan 2022 | 23:54
"8-ci sinif şagirdi olan qızım ona qarşı edilən özbaşınalığa görə intihara cəhd edib" - ŞİKAYƏT
27 Jan 2022 | 23:27
Qırğızıstan və Tacikistan arasında atışma davam edir, danışıqlar baş tutmayıb - VİDEO
27 Jan 2022 | 23:07
Vəfat edən taqım komandirinin son paylaşımı: “Çətindir yaşamaq...” - FOTO
27 Jan 2022 | 23:05
Türkiyədən Rusiya və Ukraynaya ÇAĞIRIŞ
27 Jan 2022 | 22:37
Parlamentin yaz sessiyasının ilk plenar iclasının gündəliyi açıqlanıb
27 Jan 2022 | 22:25
ABŞ və Ukrayna prezidentləri arasında telefon söhbəti olacaq
27 Jan 2022 | 22:23
Çörçilin kəlamı, Paşinyanın ehtiyatlı bəyanatı...
27 Jan 2022 | 22:20
Görüntülərə görə töhmət verilən müəllim danışdı - VİDEO
27 Jan 2022 | 22:15
KTMT-dən Qırğızıstan və Tacikistana ÇAĞIRIŞ: Atışmanı dərhal dayandırın!
27 Jan 2022 | 22:14
Qırğızıstan Tacikistanla sərhəd kəndlərindən sakinləri təxliyə edir - VİDEO
27 Jan 2022 | 22:13
Kosmik uçuşlar astronavtların qanını korlayır... - Kanadalı alimlər sübut etdilər...
27 Jan 2022 | 21:53
İtkin düşmüş qız tapıldı - Hamilədir və 3 oğlanla birlikdə... - VİDEO
27 Jan 2022 | 21:49
Kürdəmirdə 51 yaşlı qadın dəm qazından zəhərlənərək ölüb
27 Jan 2022 | 21:46
İsmayıllı sakinindən qanunsuz saxladığı tüfəng götürülüb
27 Jan 2022 | 21:20
Erməni terror təşkilatı VOMA Xankəndidə filial yaradır - FOTO
27 Jan 2022 | 21:19
“Türk Hava Yolları”nın rəhbəri istefa verdi
27 Jan 2022 | 21:12
“Mən indi bunu danışmaqdan utanıram, Rusiya Xəzərdən “Kalibr”lər atanda...” - VİDEO
27 Jan 2022 | 20:50
Tacikistan və Qırğızıstan sərhədində gərginlik: Yaralananlar var - VİDEO
27 Jan 2022 | 20:34
Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçusu vəfat etdi - RƏSMİ
27 Jan 2022 | 20:07
Kamran Əliyev Almaniyada işgüzar səfərdədir
27 Jan 2022 | 20:05
“Hafka”nın 1,5 milyon borcu var
27 Jan 2022 | 19:59
"Almaniya növbəti dəfə dəstək üçün nə göndərəcək? Balış?”
27 Jan 2022 | 19:50
Bələdiyyə sədrinin ukraynalı fenomenlərlə görüntüləri gündəm oldu – VİDEO
27 Jan 2022 | 19:18
Ərdoğan bu tarixdə Ukraynaya səfər edəcək
27 Jan 2022 | 19:16
Zəngilan Hava Limanı beynəlxalq məkan indeksləri kataloquna daxil edilib
27 Jan 2022 | 19:11
"Şuşadan Daşaltını azad etmək üçün heç bələdçiyə də ehtiyac yox idi..."
27 Jan 2022 | 19:10
“Bundan sonra səs yazısı, bəzi şeylərin üzə çıxması necə olur, o görəcək” - VİDEO
27 Jan 2022 | 19:01
Ukrayna Milli Qvardiyasının komandanı istefa verib
27 Jan 2022 | 18:56
Navalnı: “Məni öldürsələr, təslim olmayın”
27 Jan 2022 | 18:51
Jirinovski: “Mənə general rütbəsi verilməlidir“
27 Jan 2022 | 18:49
“Eşitsəm ki, müəllim nəvəmə bir şillə vurub, gedib o müəllimi öpərəm“ - Yusif Mustafayev
27 Jan 2022 | 18:34
"Burda heç bir saxtakarlıqdan və ya digər neqativlikdən qətiyyən söhbət gedə bilməz"
27 Jan 2022 | 18:32
Türkiyəli rektor: "Balıkesir Universiteti daima qardaş Azərbaycanın yanındadır"
27 Jan 2022 | 18:17
Dini qurumlara ianələri onlayn vermək mümkün olacaq
27 Jan 2022 | 18:06
Prezident bu dəyişiklikləri təsdiqlədi
27 Jan 2022 | 18:02
“Evdə Tək” filminin qəhrəmanı evlənməyə hazırlaşır - FOTO
27 Jan 2022 | 18:02
"Kəsdiyi başa sorğu-sual yoxdur" - Dilarə Əliyeva
27 Jan 2022 | 18:02
Nadir Adilov: "Mediasiya təşkilatları təcrübəsi müsbət nəticəsini göstərir"
27 Jan 2022 | 17:57
Xoşqədəm Hidayətqızı “Səni axtarıram”ı Doğuşla birlikdə aparacaq  
27 Jan 2022 | 17:55
Yüzilliyin ən yaxşı muzey binalarından biri də Bakıdan seçildi
27 Jan 2022 | 17:53
Şuşalılar 30 il sonra evlərini görüb dəhşətə gəldilər - VİDEO
27 Jan 2022 | 17:49
Məktəbdəki bu kimi hərəkətlərə niyə göz yumulub? - Nələr baş verir?-TƏHLİL
27 Jan 2022 | 17:45
Pulemyot satmaq istəyən şəxslər saxlanıldı - FOTO+VİDEO
27 Jan 2022 | 17:45
Ağdamda tikiləcək yaşayış binalarının eskiz modeli - FOTO
27 Jan 2022 | 17:42
FHN-nin Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ - mədən Nəzarəti Dövlət Agentliyində görüş keçirilib - FOTO
27 Jan 2022 | 17:41
Lavrov hədələdi: “Putin hansı addım atacağımıza qərar verəcək”
27 Jan 2022 | 17:36
Erməni qaçqınlar İrəvanda etiraz aksiyası keçiriblər - VİDEO
27 Jan 2022 | 17:30
Cüdo Federasiyasından kütləvi yoluxma ilə bağlı AÇIQLAMA
27 Jan 2022 | 17:24
Komandir qaçdı, polk dağıldı və indi həmin polkovnikə cinayət işi qaldırdılar - FOTO
27 Jan 2022 | 17:23
Hafiz Məmmədovun barəsində 2 ay 15 gün həbs qətimkan tədbiri seçildi
27 Jan 2022 | 17:20
Hoteldə qadın müğənnini öldürmək istəyən şəxsə hökm oxundu
27 Jan 2022 | 17:16
Televiziya kanalları HD yayıma keçir, bunun üçün insanlar nə etməlidir? - MTRŞ sədrindən açıqlama
27 Jan 2022 | 17:09
“Müharibə dövründə İsrail ABŞ-ın Azərbaycana silah göndərməməklə bağlı xahişini rədd edib"
27 Jan 2022 | 17:09
Peyvənd olunanların sayı açıqlandı
27 Jan 2022 | 17:02
Azərbaycan millisinin heyətində koronavirusa KÜTLƏVİ YOLUXMA
27 Jan 2022 | 16:57
Türkiyəli məşhur cütlüyün ayrılmasına Demet Özdemir səbəb olub?
27 Jan 2022 | 16:54
Son sutkada 3361 nəfər koronavirusa yoluxub, 14 nəfər vəfat edib
27 Jan 2022 | 16:46
Qərblə Rusiya arasında konflikt: “Azərbaycanın narahat olmasına dəyməz” - MÜSAHİBƏ
27 Jan 2022 | 16:43
Roza Zərgərliyə VƏZİFƏ VERİLDİ
27 Jan 2022 | 16:40
İlon Maskın yanacaqsız qalan raketinin bir hissəsi Aya düşəcək
27 Jan 2022 | 16:37
Deputat Şahin Seyidzadə seçicilərinə növbəti fəaliyyət hesabatını təqdim etdi - FOTO
27 Jan 2022 | 16:34
Dronların ölkəyə gətirilməsi asanlaşa bilər? - AÇIQLAMA
27 Jan 2022 | 16:31
"İndiki vaxtda Ukraynanı tərk etmək satqınlıq olardı" - Diaspor sədrindən açıqlama
27 Jan 2022 | 16:28
Bərdədə 4 800 şəhidin paltarlarının və şəxsi əşyalarının basdırıldığı yer - FOTO
27 Jan 2022 | 16:26
Dünyanın ən güclü ordularının yeni reytinqi: Azərbaycan 34 pillə...
27 Jan 2022 | 16:25
“Ermənistan nə qədər sağa-sola vursa da sülh sazişi bağlamaqdan başqa çarəsi yoxdur...”
27 Jan 2022 | 16:22
Azərbaycanda üç helikopter satışa çıxarılır - FOTO
27 Jan 2022 | 16:17
Alimlər: “Omikron”a qarşı ən effektiv mübarizə buster dozadır”
27 Jan 2022 | 16:14
Putin ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı yazılı cavabını şəxsən oxuyub
27 Jan 2022 | 16:13
Oğlunun çarpayısının altında gizləndi, arvadının telefonla danışığını eşidib onu öldürdü - Azərbaycanda QƏTL
27 Jan 2022 | 16:06
Bakıda “26-lar” kafesinin sahibinin oğlu AXTARIŞA VERİLDİ
27 Jan 2022 | 15:58
Ərəblərin ov üçün getdiyi Ceyrançöldəki çadırlarından görüntülər - VİDEO
27 Jan 2022 | 15:50
2 yaşlı uşaq telefondan 1800 dollarlıq alış-veriş etdi - Anaya "sürpriz"
27 Jan 2022 | 15:48
Putin təklifi qəbul etdi: Bakı və Ankara Ukraynadakı oyunu dəyişə bilər - TƏHLİL
27 Jan 2022 | 15:46
“Əslində papağımızı qabağımıza qoyub düşünməliydik ki, şagirdlərimiz niyə belədir...”
27 Jan 2022 | 15:44
Bakıda göstəriciləri aşağı olan məktəblər açıqlandı...
27 Jan 2022 | 15:43
Mövlud Çavuşoğlu: "Nikol Paşinyan Türkiyəyə səfər edəcəyinə söz verib"
27 Jan 2022 | 15:41
Korporativ sosial məsuliyyət tədbirlərində fəal iştirak edən sosial tərəfdaşlar mükafatlandırılıb - FOTO
27 Jan 2022 | 15:40
Kəlbəcərə dəmir yolu xətti çəkiləcək
27 Jan 2022 | 15:38
"Qardaşım qeyri-yaşayış obyekti tikir" - Generaldan açıqlama
27 Jan 2022 | 15:36
“The Politico”: Afərin, Volodya! Putin NATO-nu dirçəldir
27 Jan 2022 | 15:32
Mikayıl Cabbarov sənaye zonalarına qoyulan investisiyaların həcmini açıqladı - FOTO
27 Jan 2022 | 15:24
“Türklər Ukrayna tarixində…”- “Bu ərazidəki əhali daimi türk komponentli olub…”
27 Jan 2022 | 15:24
Müharibə ehtimalı 70 faizdir: Ukrayna tək qalacaq və Rusiya... - SENSASİON DETALLAR
27 Jan 2022 | 15:24
Gürcüstan turoperatorlarına “Azərbaycan-Gürcüstan birgə səyahət layihəsi” təqdim olunub
27 Jan 2022 | 15:21
“Bahar enerji” şirkətindən oğurluğun təfərrüatı məlum olub - VİDEO
27 Jan 2022 | 15:16
Ərdoğan Ukrayna-Rusiya münasibətləri barədə: “Türkiyə NATO üzvü kimi tələblərini yerinə yetirəcək”
27 Jan 2022 | 15:10
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva yeni kompleksin açılışında - YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
27 Jan 2022 | 15:10
Dünyanı gözləyən təhlükə...
27 Jan 2022 | 15:00
Messi Pikedən niyə narazıdır?
27 Jan 2022 | 14:59
Qətlə görə 14 il həbsdə yatan şəxs Feysbukdan "ovladığı" şəxsləri tora salıb - TƏFƏRRÜAT
27 Jan 2022 | 14:55
“Omikron” dəridə neçə saat qalır?
27 Jan 2022 | 14:53
NATO şərq cinahını gücləndirir: Hər ölkəyə min nəfərlik kontingent göndəriləcək
27 Jan 2022 | 14:49
Bakı polisi Avropada yaşayan bloqer və jurnalist barəsində axtarış elan etdi - FOTO
27 Jan 2022 | 14:46
Yaponiya Özbəkistana 500 milyon dollara yaxın vəsait ayırır - "İpək yolu"na görə
27 Jan 2022 | 14:40
Ərdoğandan Sezen Aksuya cavab - VİDEO
27 Jan 2022 | 14:32
Aparıcı Zaur Baxşəliyevin bibisinə yüksək VƏZİFƏ VERİLDİ
27 Jan 2022 | 14:25
Bakıda məşhur oteldə İNTİHARA CƏHD: Qollarını doğradı
27 Jan 2022 | 14:18
Rafael Cəbrayılovun qardaşı məhkəmədə ifadə verib
GÜNLÜK
27 Jan 2022 | 11:59
"Nə xoş mənə ki, qarşıma belə bir insan çıxıb..."
27 Jan 2022 | 01:00
Məşhur iş adamının 500 min dollar vergi borcuna görə saxlanılması xəbəri yayıldı...
27 Jan 2022 | 12:27
Rusiya imperializmini dayandırmaq üçün cəmi üç addım atmaq kifayətdir... - ŞƏRH
27 Jan 2022 | 11:38
"Hansısa kiçik bir problem olanda öncə oğlumdan soruşuram, onu günahkar görürəm"
27 Jan 2022 | 00:48
"Rusiya və Ukrayna liderlərinin görüşü üçün Qüdsdən ideal yer tapmaq mümkün deyil"
27 Jan 2022 | 02:15
Cərrahlar üç uşaq atasında uşaqlıq və yumurtalıq aşkar etdilər - INANILMAZ...
27 Jan 2022 | 10:58
“Rusiyanı inandırmaq lazımdır ki, Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin bərpasına mane olmasın”
27 Jan 2022 | 08:19
Anadangəlmə əzasız müsəlman uşaq üçün xristian(!) ölkəsində 129 min dollar toplandı və…
27 Jan 2022 | 13:48
“Bizim şəxsi münasibətlərimizin sənətə heç bir aidiyyatı olmayıb” - FOTOLAR
27 Jan 2022 | 13:10
"Get-gedə erməni xalqı anlamağa başlayacaq ki, onun tək şansı Türkün qanadı altına girməkdir"
HƏFTƏLİK
22 Jan 2022 | 15:03
Aparıcıdan hamını heyrətləndirən açıqlama: "Döşlərim sərvət dəyərindədir, əllətmirəm" - FOTOLAR
21 Jan 2022 | 14:07
"Laçın dəhlizində qayda müəyyənləşdirmək səlahiyyətini ölü daşıyan rus generalına kim və nə zaman verib?"
23 Jan 2022 | 15:37
Gəlin bir şilləyə görə toyu ləğv etdi və ertəsi gün öz qohumuna ərə getdi...
22 Jan 2022 | 11:32
Əfqanıstanın tək erotik film ulduzu - Bəlkə də, videolarımı izləyən talibançılar... - FOTOlar
24 Jan 2022 | 10:47
Sezen Aksu Ərdoğana cavab qaytardı: “Əzə bilməzsən“
25 Jan 2022 | 14:06
Qadın kişilərlə görüşdüyünü yuxuda ərinə danışdı, kişi isə... – Xızıda şok olay
23 Jan 2022 | 13:05
"Anar Məmmədxanova "Şuşa"nın adını dəyiş desəydilər..."
25 Jan 2022 | 08:31
"Bu sənədə əsasən Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır...”-Paşinyan
26 Jan 2022 | 11:29
“43 ildir sənətdəyəm, fəxri adı bundan sonra istəmirəm, öz adım daha üstündür...”
24 Jan 2022 | 19:53
Paşinyan Qarabağda su anbarı, su kəməri, ev tikintisinə 290 mln. dollar ayırdı...-VİDEO
AYLIQ
27 Jan 2022 | 11:59
"Nə xoş mənə ki, qarşıma belə bir insan çıxıb..."
27 Jan 2022 | 01:00
Məşhur iş adamının 500 min dollar vergi borcuna görə saxlanılması xəbəri yayıldı...
27 Jan 2022 | 12:27
Rusiya imperializmini dayandırmaq üçün cəmi üç addım atmaq kifayətdir... - ŞƏRH
27 Jan 2022 | 11:38
"Hansısa kiçik bir problem olanda öncə oğlumdan soruşuram, onu günahkar görürəm"
27 Jan 2022 | 00:48
"Rusiya və Ukrayna liderlərinin görüşü üçün Qüdsdən ideal yer tapmaq mümkün deyil"
27 Jan 2022 | 02:15
Cərrahlar üç uşaq atasında uşaqlıq və yumurtalıq aşkar etdilər - INANILMAZ...
27 Jan 2022 | 10:58
“Rusiyanı inandırmaq lazımdır ki, Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin bərpasına mane olmasın”
27 Jan 2022 | 08:19
Anadangəlmə əzasız müsəlman uşaq üçün xristian(!) ölkəsində 129 min dollar toplandı və…
27 Jan 2022 | 13:48
“Bizim şəxsi münasibətlərimizin sənətə heç bir aidiyyatı olmayıb” - FOTOLAR
27 Jan 2022 | 13:10
"Get-gedə erməni xalqı anlamağa başlayacaq ki, onun tək şansı Türkün qanadı altına girməkdir"