"Ev heyvanları xərçənglə mübarizədə kömək edə bilər" - Yeni tədqiqat" 

"Pişik xərçəngi və insan onkologiyası arasında heyrətamiz oxşarlıqlar var..."

Ev pişikləri insanlarda xərçəng xəstəliklərinin müalicəsi üçün yeni üsulların tapılmasında açar rol oynaya bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

İlk geniş genetik xəritə

Bunun səbəbi odur ki, pişiklərdə onkoloji xəstəliklərin genetik mexanizmləri insanlardakına heyrətamiz dərəcədə oxşardır.
Tədqiqat "Wellcome Sanger Institute" rəhbərliyi altında beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən aparılıb. Tədqiqatçılar ev pişiklərində xərçəngin ilk ətraflı genetik xəritəsini hazırlayıb.

Təxminən 500 pişiyin şişlərindən alınan DNT-lər analiz edilərək onkoloji xəstəliklərin inkişafı ilə bağlı əsas genetik mutasiyalar müəyyən edilib. Xərçəng pişiklər arasında əsas xəstəlik və ölüm səbəblərindən biridir, lakin onun yaranma və inkişaf mexanizmləri hələ də az tədqiq olunub.

"Tədricən pişik xərçənginin genetikası demək olar ki, məlum deyildi", - deyə aparıcı tədqiqatçı, Luiza Van der Vayden bildirib. - "Hər hansı bir növdə xərçəngi nə qədər çox öyrənsək, bu, insanlara və digər növlərə bir o qədər faydalıdır".

İnsan və pişik xərçəngi arasında oxşarlıqlar

Beynəlxalq alimlər qrupu təxminən 1000 geni 13 növ pişik xərçəngi ilə əlaqələndirib. Nəticədə müəyyən olunub ki, pişiklərdə xərçəng yaradan genlərin əhəmiyyətli hissəsi insanlarda da mövcuddur. Bu isə iki növ arasında şişlərin böyümə və yayılmasını idarə edən ümumi bioloji proseslərin mövcudluğunu göstərir.

Xüsusi diqqət xüsusilə süd vəzisinin bəzi xərçəng növlərinə, o cümlədən "triple-negative" tipinə yönəldilib. İnsanlarda bu tip xərçəng bütün süd vəzisi xərçənglərinin təxminən 15 faizini təşkil edir, pişiklərdə isə daha geniş yayılıb.

Tədqiqatçılar bildirir ki, bu, bioloji nümunələrin sayını artırmaq və xəstəliyin mexanizmlərini daha yaxşı başa düşmək imkanı yaradır. Nəticədə həm insan, həm də heyvanlar üçün yeni dərmanların hazırlanmasına şərait yarana bilər.

Ev heyvanlarının rolu

Böyük Britaniyada 10 milyondan çox pişik ev heyvanı kimi saxlanılır və hər dörd evdən birində ən azı bir pişik var. Əvvəllər itlərin onkoloji xəstəlikləri geniş öyrənilsə də, pişiklər uzun müddət tədqiqatların diqqətindən kənarda qalıb.

Alimlər həmçinin vurğulayır ki, pişiklər və itlər ətraf mühit amillərinin xərçəngə təsirini öyrənməkdə kömək edə bilərlər. Ev heyvanları insanların yaşadığı mühitdə yaşayır və eyni ekoloji risklərə məruz qalırlar.

"Bu, pişiklərdə və insanlarda xərçəngin necə inkişaf etdiyini, ətraf mühitin xəstəlik riskinə təsirini daha yaxşı başa düşməyə və bəlkə də xəstəliyin qarşısını almaq və müalicə etmək üçün yeni yollar tapmağa kömək edir", -  deyə Ceffri Vud açıqlayıb.