"Alimlər iflic xəstələrini ayağa qaldırmağı bacardılar" - Yeni elmi tədqiqat

"Onurğa beyni zədələrindən sonra itirilmiş hərəkət qabiliyyətini bərpa edən inqilabi yanaşma..."

Son tədqiqatlar göstərir ki, onurğa beyni zədələrindən əziyyət çəkən iflic xəstələrin hərəkət qabiliyyətini bərpa etmək mümkün ola bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "ixbt.com" nəşri yazıb.

Yeni terapiya və onun mahiyyəti

Nəşr yazır ki, bu, kök hüceyrələrin neyronlara çevrilməsi texnologiyası sayəsində baş verir. Yeni terapiya insanlarda ilkin klinik sınaqlara çıxan kök hüceyrə əsaslı yanaşmadır. Məqsəd - travmadan sonra itirilmiş hərəkət qabiliyyətini bərpa etməkdir. Proqramın əsasında "hazır istifadəyə" uyğun regenerativ hüceyrə məhsulu dayanır.

Bu məhsul, allogen induksiya olunmuş pluripotent kök hüceyrələrdən (iPSC - induced pluripotent stem cells) hazırlanır. iPSC-lər böyüklərin bədən hüceyrələrindən, məsələn dəri hüceyrələrindən əldə olunur və onları embrion kök hüceyrələrinə yaxın vəziyyətə "yenidən proqramlaşdırmaq"la yaranır. Bu prosedurdan sonra hüceyrələr müxtəlif toxumalara, o cümlədən neyronlara çevrilə bilir.

Hüceyrələrin neyronlara çevrilməsi və tətbiqi

Hazırki proqramda iPSC-lər neytral progenitor hüceyrələrə çevrilir və zədələnmiş onurğa beyni hissələrinin bərpasında istifadə olunur. Bu hüceyrələr onurğa beyni ilə inteqrasiya olunaraq sinir şəbəkələrini dəstəkləyir, aksonların böyüməsinə kömək edir və motor funksiyaların bərpasına imkan yaradır.

Metodikanın müəllifi bildirir ki, I faza klinik tədqiqatlar üçün icazə eyni anda iki tənzimləyici orqandan alınıb - ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) və Çin Tibb Məhsulları Nəzarət İdarəsi. Bu, onurğa beyni zədələrində "alt-tip spesifik neytral progenitor hüceyrələri" strategiyasının təsdiqlənməsi üzrə ilk haldır.

Klinik sınaqlar və ilkin nəticələr

I faza sınaqlar artıq Quançjou (Çin) şəhərində başlayıb. İlkin məlumatlara görə, ilk xəstədə əməliyyat və perioperativ mərhələdə ciddi komplikasiyalar qeydə alınmayıb. Hüceyrələrin birbaşa onurğa beyninə yeridildiyi bu terapiyada belə nəticə erkən uğur və metodikanın effektivliyinə dair mühüm göstərici hesab olunur.

Klinik tədqiqatı Sun Yat-sen Universitetinin Üçüncü Afilli Xəstəxanası aparır. Bu mərkəz onurğa beyni zədələrinin müalicəsində əsas institutlardan biridir. Dünyada bu cür zədələrlə yaşayan insanların sayı 15 milyondan çoxdur, onların təxminən 3 milyonu Çində, 300 mini ABŞ-da yaşayır.

Elmi baza və gələcək perspektivlər

Layihənin elmi əsası preklinik tədqiqatlara söykənir. Heyvanlar üzərində aparılan eksperimentlərdə iPSC-dən əldə edilmiş hüceyrələr lazımi neyron növlərinə çevrilib, sahibin neyron şəbəkələrinə inteqrasiya olunub, neyroprotektiv reaksiyalara dəstək verib, aksonların böyüməsini və motor funksiyaların bərpasını təmin edib.

İndi tədqiqatçılar bu nəticələri insanlarda klinik sınaqlarda təsdiqləməyə başlayıblar. Əgər sınaqlar uğurla davam edərsə, bu yanaşma milyonlarla iflic xəstə üçün yeni ümid olacaq və onurğa beyni zədələrinin müalicəsində inqilabi dönüş nöqtəsi sayılacaq.