"Vegeterianlar, yoxsa ətyeyənlər: kimin 100 yaşadək yaşamaq şansı daha çoxdur?" - Elmi araşdırma

"80 yaşdan yuxarı insanlar üçün hansı pəhriz uzunömürlülüyü artırır?.." 

Çin alimlərinin yeni araşdırması göstərir ki, çox yaşlı insanlarda ölçülü ət istehlakı bəzi üstünlüklər verə bilər, lakin balans və digər qida amilləri hələ də həyati əhəmiyyət daşıyır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Beam Health Clinics" nəşri yazıb. Məlumatı "nv.ua" nəşri yayıb.

Tədqiqatın konteksti və əsas nəticələri

Çin Uzunömürlülük Araşdırması (Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey) 1998-ci ildən 2018-ci ilə qədər 80 yaş və yuxarı 5 mindən çox insanın pəhriz vərdişlərini izləyib. Tədqiqat göstərib ki, ət istehlak edən yaşlı insanlar yüz yaşına çatmaq ehtimalına görə, tam vegeterianlarla müqayisədə bir qədər daha çox şanslıdırlar.

Lakin alimlər və müstəqil ekspertlər vurğulayırlar ki, bu statistika birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Burada bir sıra digər amillər, məsələn, bədən çəkisi, qida balansı, ümumi sağlamlıq və həyat tərzi də rol oynayır.

Yaşla dəyişən qida ehtiyacları

Yaş artdıqca bədənin ehtiyacları dəyişir. 80 yaşdan sonra iştahın azalması, əzələ kütləsinin itməsi və qida çatışmazlığı riski artır. Bu dövrdə ət məhsullarında olan yüksək keyfiyyətli zülal və yağ bədənin enerjisini, çəkisini və əzələlərini qorumaq üçün kritik rol oynaya bilər. Bu, xüsusilə qocalarda əzələ-sümük kövrəkliyi və yıxılmaların qarşısını almaqda vacibdir.

Araşdırma göstərib ki, ət yeməyən yaşlı insanlar arasında yüz yaşına çatmaq ehtimalı əsasən aşağı bədən kütləsi indeksi (BKİ < 18,5) olanlarda azalıb. Normal və ya yüksək çəkili yaşlılarda isə ət yemək və yeməmək arasında fərq müşahidə edilməyib. Bu o deməkdir ki, uzunömürlülüyü təmin edən əsas amil ət deyil, ümumi bədən çəkisinin qorunması və kifayət qədər qida qəbuludur.

Digər heyvani məhsulların rolu və qida balansı

Araşdırmada həmçinin vurğulanır ki, əgər ət istehlak edən şəxslərin pəhrizinə balıq, yumurta və süd məhsulları kimi digər heyvani məhsullar da daxil edilirsə, ətin üstünlüyü azalır. Bu məhsullar da yüksək keyfiyyətli zülal, B12 vitamini, kalsium və D vitamini ilə zəngindir ki, bu da əzələ və sümük sağlamlığı üçün vacibdir.

Müasir elm göstərir ki, sağlamlıq və uzunömürlülük yalnız bir məhsuldan asılı deyil. Aktivlik, bədən çəkisi, ümumi pəhriz və həyat tərzi balansı əsasdır. 80 yaşdan yuxarı insanlar üçün ölçülü ət istehlakı bədənin ehtiyaclarını qorumağa kömək edə bilər, lakin gənc yaşlarda bitki əsaslı pəhrizlərin ürək-damar xəstəlikləri, diabet və piylənmə riskini azaltdığı sübut olunub.

Tədqiqatın daha geniş mənası

Bu araşdırma həmçinin yaşla qida prioritetlərinin dəyişdiyini göstərir. Orta yaşlılarda yüksək lif və az doymuş yağlı bitki əsaslı pəhriz faydalıdırsa, çox yaşlılarda əsas məsələ enerji və zülal təminatı, çəkini qorumaq və əzələ itkisini önləməkdir. Başqa sözlə, eyni pəhriz bütün yaş qrupları üçün optimal olmaya bilər.

Tədqiqat göstərir ki, qocalıqda əsas məqsəd "məcburi qida çatışmazlığının qarşısını almaq"dır. Bu isə hər kəs üçün fərqli yollardan keçə bilər - bəziləri üçün ət, bəziləri üçün balıq, yumurta və süd məhsulları bu balansı təmin edir.