"İranla danışıqlar məni narahat etmir: biz artıq qalibik" - Tramp

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"İslamabaddakı görüşlər nəticəsiz bitdi, Hörmüz boğazı və Livan məsələsi əsas mübahisə nöqtəsinə çevrildi..."

Donald Tramp İslamabadda keçirilən ABŞ-İran danışıqlarının nəticəsiz başa çatmasına baxmayaraq, prosesə fərqli prizmadan yanaşıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "vesty.co" nəşri yazıb.

Danışıqların iflası və Trampın sərt bəyanatları

Tramp jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, danışıqların nəticəsi onu narahat etmir, çünki ABŞ artıq qalibdir: "Biz İranla danışıqlar aparırıq. Amma nəticədən asılı olmayaraq biz qalib gəlmişik, hərbi üstünlük əldə etmişik".

Tramp həmçinin Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt addımlar anons edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ qüvvələri bölgədə minaların təmizlənməsinə başlayıb. Buna cavab olaraq İran tərəfi ABŞ hərbi gəmilərinə hücum edə biləcəyi ilə hədələyib və ümumiyyətlə, amerikalıların boğazda mövcudluğunu inkar edib.

Eyni zamanda Tramp Çinə də xəbərdarlıq edib. ABŞ mediasında Pekinin İrana silah göndərə biləcəyi ilə bağlı məlumatlardan sonra o bildirib ki, belə addım "böyük problemlərə" səbəb olacaq. Bu, Vaşinqtonun potensial olaraq yeni iqtisadi sanksiyalar və yüksək tariflər tətbiq edə biləcəyinə işarə kimi qiymətləndirilir.

Pərdəarxası səbəblər: əsas fikir ayrılıqları

Məlumata görə, danışıqların dalana dirənməsinin əsas səbəbləri iki kritik məsələ - Livan və Hörmüz boğazı olub. ABŞ tərəfi Livan mövzusunu ümumi razılaşmadan kənarda saxlamaq və bu məsələni tam şəkildə İsrailin nəzarətinə buraxmaq istəyib. İran isə buna razılaşmayıb.

Digər ciddi fikir ayrılığı isə Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı olub. Vaşinqton boğazın dərhal açılmasını tələb edib və bu mövzunun sonrakı mərhələyə saxlanmasını istəyib. Tehran isə bu yanaşmanı qəbul etməyib və məsələni əsas şərtlərdən biri kimi masada saxlayıb.

ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens danışıqlardan sonra bildirib ki, 21 saatlıq müzakirələrə baxmayaraq tərəflər heç bir irəliləyiş əldə edə bilməyib: "Biz yaxşı niyyətlə gəldik və ən yaxşı təklifimizi təqdim etdik. Amma top indi İranın tərəfindədir".

Onun sözlərinə görə, əsas problem - İranın nüvə proqramı ilə bağlı real və uzunmüddətli öhdəliklərin olmaması dəyişməz qalır.

Gərginlik fonunda zəif ümidlər və mümkün ssenarilər

Buna baxmayaraq, müşahidəçilər hesab edir ki, tərəflər tam qarşıdurmadan qaçmağa çalışır. Hər iki tərəf formal olaraq atəşkəsi qorumaqda və danışıqları davam etdirməkdə maraqlıdır. Hətta müəyyən kiçik addımlar da atılıb, məsələn, İsrail Livanda zərbələri qismən zəiflədib, İran isə bəzi hallarda boğazdan keçidlərə mane olmayıb.

Analitiklərin fikrincə, əgər Hörmüz boğazı ilə bağlı prinsipial razılaşma əldə olunarsa, danışıqlar yenidən aktiv fazaya keçə bilər. Eyni zamanda yaxın günlərdə Trampın Livanda tam atəşkəs tələbi ilə çıxış edəcəyi də istisna edilmir.

Hazırda vəziyyət olduqca həssasdır: bir tərəfdən sərt bəyanatlar və hərbi ritorika artır, digər tərəfdən isə diplomatik kanallar tam bağlanmayıb. Bu isə onu göstərir ki, tərəflər hələ də həm qarşıdurma, həm də razılaşma ssenarilərini paralel şəkildə nəzərdən keçirir.