Sosial şəbəkədə məşhurlaşan fitnes modeldən kişi həmkarlarına: “Sürü ilə hücum etmək qorxunun başqa formasıdır” - FOTO+ÖZƏL

"İran müdafiədən hücuma keçir: yeni silahlar sürprizlər gətirəcək" - "Tasnim" agentliyi

"İran darmadağın edilib, razılaşma istəyir" - Tramp

Kvant fizikası Qurandakı dünyanın yaradılışı və idarə olunması haqda ilahi bilgiləri təsdiqlədi...-ARAŞDIRMA

Elm və Təhsil

572

17:27, Bu gün

Kvant fizikası Qurandakı dünyanın yaradılışı və idarə olunması haqda ilahi bilgiləri təsdiqlədi...-ARAŞDIRMA

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

“Möhtəşəm kvant kəşfləri: alimlər niyə dinlə mübahisə etməyi dayandırırlar?..”

"Bu gün ateistlər ilahiyyatçılarla deyil, kəşfləri dünyanın sadəcə "xam maddə"dən daha mürəkkəb olduğunu sübut edən fiziklərlə mübahisə etməlidirlər..."

"Qəzalinin baxışları kvant nəzəriyyəsinin məlumatları ilə uyğun gəlir...”

“Məlum olur ki, dünyanın Yaradanın iradəsi ilə mövcud olduğunu həmişə müdafiə edən İslam ənənəsi fizikanın ən inkişaf etmiş sahəsindən gözlənilməz təsdiq alıb...”

“Materialistlər iddia edirlər ki, maddə "şüurdan asılı olmayaraq" mövcuddur. Lakin kvant fizikası göstərir ki, ən dərin səviyyədə şüur və maddə ayrılmaz şəkildə bağlıdır...”

"Həqiqətən də, Onun qulları arasında yalnız biliyə sahib olanlar Allahdan qorxurlar" (Quran, 35:28).

Moderator.az bir sıra oxucuların mövzuya marağını nəzərə alaraq “İslamnews” nəşrində dərc olunmuş “Möhtəşəm kvant kəşfləri: alimlər niyə dinlə mübahisə etməyi dayandırırlar?..” başlıqlı elmi analitik məqalənin tərcüməsini təqdim edir:

“19-cu əsrdə bir çox elm adamı dünyanın sərt qanunlara uyğun hərəkət edən qaba materiyadan ibarət nəhəng bir mexanizm olduğuna əmin idi. Fransız riyaziyyatçısı Laplas Napoleona bəyan etdi ki, onun dünya sistemində "Tanrı fərziyyəsinə ehtiyac yoxdur". Bu arada materialist filosoflar təbiətin öz-özlüyündə mövcud olduğunu, başlanğıcı və sonu olmadığını iddia edirdilər. Görünür, elm nəhayət dini "dəfn etmişdi". Lakin işlər materialistlərin gözlədiyindən tamamilə fərqli oldu. XX əsrin əvvəllərində fizika əsl inqilab yaşadı. Kvant mexanikasının və nisbilik nəzəriyyəsinin kəşfləri materializmin ahəngdar binasını məhv etdi. Ən dərin səviyyəsində dünya 19-cu əsr alimlərinin inandığından tamamilə fərqli şəkildə qurulub. Və bu gün ateistlər ilahiyyatçılarla deyil, kəşfləri dünyanın sadəcə "xam maddə"dən daha mürəkkəb olduğunu sübut edən fiziklərlə mübahisə etməlidirlər...

Kvant fizikası dünyanın köhnə mənzərəsini darmadağın edib...

Alimlər əvvəllər dünyanın saat kimi olduğuna inanırdılar- onu bir dəfə sazlayıb işə salsanız, dəqiq qanunlara tabe olaraq öz-özünə işləyər. Maddə davamlıdır, səbəb-nəticə əlaqələri sərtdir və gələcək tamamilə keçmiş tərəfindən müəyyən edilir. Lakin kvant fizikası göstərdi ki, ən kiçik hissəciklər səviyyəsində hər şey fərqlidir...

Birincisi, dünya diskretdir, fasiləli işləyir. Bu o deməkdir ki, enerji hamar şəkildə deyil, kiçik hissələrdə - kvantlarda ötürülür.

İkincisi, kvant dünyasında ehtimal hökm sürür. Bir hissəciyin harada peyda olacağını dəqiq proqnozlaşdıra bilməzsiniz - yalnız onun ən çox harada olma ehtimalını hesablaya bilərsiniz. Materialistlər tərəfindən çox sevilən sərt-səbəbiyyət əlaqəsi çöküb. Kvant fizikasının baniləri - Plank, Eynşteyn, Bor, Heyzenberq, Şrödinger - başqa bir vacib şeyi nümayiş etdirdilər. Məlum olur ki, müşahidəçi ilə müşahidə olunan arasındakı xətt bulanıqdır. Alim dünyanı kənarda qalmaqla öyrənə bilmir. O həmişə öyrəndikləri ilə qarşılıqlı əlaqədə olur. Heyzenberqin dediyi kimi, "Müşahidə etdiyimiz şey təbiətin özü deyil, bizim sualları vermək qaydamıza uyğun görünən təbiətdir."

Maraqlıdır ki, bu böyük fiziklərin çoxu dərin dindar idilər. Maks Plank inanclı xristian idi. Ervin Şrödinger Şərq fəlsəfəsinə heyran idi. Verner Heyzenberq isə bir dəfə demişdi:

"Dini düşüncənin nəyə işarə etdiyinin reallığına heç vaxt şübhə edə bilməmişəm…"

Hətta ənənəvi dinlərə mənsub olmayan Eynşteyn belə, "Tanrının düşüncələrini" anlamaq istədiyini deyirdi. O, elmin əvvəllər dinə aid edilən sualları ortaya çıxardığını başa düşürdü.

Müşahidəçi effekti: şüurumuz niyə vacibdir...

Kvant fizikasının təəccüblü bir kəşfi müşahidəçinin roludur. Nils Bor iddia edirdi ki, müşahidəçi olmadan reallıq sadəcə bir sıra imkanların toplusudur. Konkret reallıq yalnız onu müşahidə etdikdə ortaya çıxır. Bu, materializmə birbaşa ziddir. Materialistlər iddia edirlər ki, maddə "şüurdan asılı olmayaraq" mövcuddur. Lakin kvant fizikası göstərir ki, ən dərin səviyyədə şüur və maddə ayrılmaz şəkildə bağlıdır...

Fizik Con Uiler daha da irəli getdi. O, "müşahidəçi" sözünü "iştirakçı" sözü ilə əvəzləməyi təklif etdi. Alim şüurlu müşahidəçi olmayan kainatların reallıq statusuna çatmadığına inanırdı. Yalnız bir müşahidəçi imkanlar dünyasını real dünyaya çevirir. Buradan belə çıxır ki, bu kainatdakı insan nəhəng bir mexanizmdə təsadüfi "vintcik" deyil. O, şüuru reallığın formalaşmasına kömək edən iştirakçıdır...

Qəzalidən bu günə qədər İslam düşüncəsi heç vaxt maddəni özünü təmin edən hesab etməyib...

Böyük ilahiyyatçı Əl-Qəzali (XI əsr) "Filosofların təkzibi" kitabında dünyada heç bir şeyin Allahın iradəsindən asılı olmayaraq öz-özünə hərəkət etmədiyini iddia etmişdir. O, buna od və pambıq nümunəsini misal çəkib. Odun öz-özünə yanma qabiliyyəti yoxdur - Allah bu qabiliyyəti təmas anında yaradır. Səbəb və nəticə mütləq bir-biri ilə əlaqəli deyil; Yaradanın Özü onlar arasında əlaqə qurur...

Bu gün türk alimləri Ayşə Kocabaş və Əhməd Çelik Qəzalinin təlimləri ilə kvant fizikası arasında birbaşa paralel aparırlar. Onlar yazırlar: "Qəzalinin baxışları kvant nəzəriyyəsinin məlumatları ilə uyğun gəlir. Kvant nəzəriyyəsinə görə, fundamental hissəciklər onlara xas xüsusiyyətlərə malik deyil. Onların dünyasında və deməli, bütün kainatda qeyri-müəyyənlik hökm sürür. Hər hissəcik hər an kainatın hər nöqtəsində olur. Bu qeyri-müəyyənliklər yalnız bir müşahidəçinin hərəkəti ilə müəyyən edilir; varlıqlar və hadisələr belə yaranır...

Türk alimləri həmçinin qeyd edirlər ki, kvant nəzəriyyəsi möcüzələrin mümkünlüyünü təsdiqləyir.

"Ehtimal çox aşağı olsa da, qeyri-adi və ya fövqəltəbii hadisələr mümkündür. Bu, möcüzələrin mümkünlüyünü nümayiş etdirir."

Məlum olur ki, dünyanın Yaradanın iradəsi ilə mövcud olduğunu həmişə müdafiə edən İslam ənənəsi fizikanın ən inkişaf etmiş sahəsindən gözlənilməz təsdiq alıb...

Böyük partlayış: Dünyanın başlanğıcı var...

Alimlər əvvəllər Kainatın əbədi olaraq mövcud olduğunu düşünürdülər. Bu fikir materialistlər üçün çox əlverişli idi: əgər dünyanın başlanğıcı yoxdursa, deməli, onun Yaradana da ehtiyacı yoxdur. Lakin 1929-cu ildə astronom Edvin Habl hər şeyi alt-üst edən bir kəşf etdi. O, qalaktikaların bir-birindən uzaqlaşdığını üzə çıxardı. Kainat genişlənir!.. Əgər bu prosesi zehni olaraq "geriyə çevirsək", qaçılmaz olaraq belə bir nəticəyə gəlirik: bütün kainat nə vaxtsa tək bir nöqtəyə - sinqulyarlığa("qara dəlik") sıxılmışdı. Və sonra bir partlayış baş verdi və bu da məkan, zaman və maddənin yaranmasına səbəb oldu. Bu kəşf "Böyük partlayış" nəzəriyyəsi adlandırıldı...

Zamanımızın ən qabaqcıl alimlərindən biri olan fizik Stiven Hokinq etiraf etmək məcburiyyətində qaldı: "Əgər kainatın başlanğıcı varsa, onun bir Yaradanı olduğunu fərz etməliyik." Bu, "Tanrı fərziyyəsinə ehtiyacı olmayan" Laplasın sözlərini tamamilə təkzib etdi...

Sözügedən kəşf İslam ənənəsinin 14 əsrdir dediklərini təsdiqləyir. Məhəmməd Peyğəmbər(Ona Allahın salavatı və salamı olsun) Uca Tanrının sözlərini çatdırdı:

"Allah var idi və Ondan əvvəl heç nə yox idi..."

Dünya əbədi deyil; o, Yaradanın iradəsi ilə heçlikdən yarandı. Elmin "Böyük partlayış" adlandırdığı şey ilahi "Ol!" və hər şeyin yaranması deməkdir...

Zamanı qabaqlamış bir vəhy...

Müsəlmanlar üçün "Böyük partlayış" nəzəriyyəsi gözlənilməz olmadı. O, Quranda Habl və Hokinqin kəşflərindən 14 əsr əvvəl təsvir edilmişdir.

Uca Allah əl-Ənam surəsində (21:30) buyurur:

"Kafirlər göylərin və yerin vahid bir bütöv olduğunu, sonra onları ayırdığımızı görmədilərmi?.."

Ərəb dilində "ratq" sözü "bir-birinə tikilmiş, qarışdırılmış, tək bir bütöv əmələ gətirən" və "fətəkna" isə "ayrılmış, kəsilmiş" deməkdir. Bu, sinqulyarlığın və "Böyük partlayış"ın ən dəqiq təsviridir!..

Başqa bir ayə- “Zariyət” surəsinin 47-ci ayəsi də kainatın genişlənməsindən bəhs edir:

"Həqiqətən də, Biz göyü qüdrətimizlə yaratdıq və Biz onu genişləndiririk…"

Hablın bu kəşfi Quranda bəşəriyyətin qalaktikaların genişlənməsini müşahidə edə bilən teleskoplara sahib olmasından min il əvvəl təsvir edilmişdir. Məşhur Misir alimi Zəğlul ən-Nəccar vurğulayır ki, bu ayələr kainatın tək bir nöqtədən Allahın iradəsi ilə yaradıldığına şübhə yeri qoymur. Uca Allahın iradəsi?..

Kvant fizikası nəyi göstərdi?..

XIX əsr materialistləri sərt səbəbiyyətə inanırdılar. Onlar düşünürdülər ki, bütün hissəciklərin dəqiq mövqelərini bilsələr, bütün gələcəyi proqnozlaşdıra bilərlər. Belə bir dünyagörüşündə isə möcüzələrə, azad iradəyə və ya Tanrıya yer yoxdur. Lakin kvant fizikası göstərdi ki, ən dərin səviyyədə təbiət qeyri-müəyyəndir. Yəni təsadüfidir. Elementar hissəciklərin davranışını dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Yalnız ehtimallar hesablana bilər. Və burada din ilə əsas məntiqi əlaqə yaranır. Əgər dünya sərt, özünü təmin edən qanunlarla idarə olunmursa, onda heç nə "öz-özünə" baş vermir. Hər bir hadisə - istər atomun parçalanması, istər ulduzun doğulması, istərsə də səhər oyanmağınız - "maddənin sarsılmaz qanunları" əsasında deyil, Yaradanın hökmü ilə baş verir...

Quran dəfələrlə vurğulayır: hər şey Allahın iradəsi ilə baş verir və Onun izni olmadan heç nə baş verə bilməz. Varlığın hər anı Onun iradəsi ilə yenidən mövcuddur. Bu baxımdan kvant qeyri-müəyyənliyi xaos deyil, dünyanın özbaşına buraxılmadığının bir əlamətidir. İnsanların təsadüf adlandırdığı şey əslində ilahi dizaynın təzahürüdür.

“Hədid” surəsindəki (57:22) bir ayədə deyilir:

"Yer üzünə və ya sizin başınıza gələn hər bir fəlakət, onu yaratmazdan əvvəl Müqəddəs Yazılarda artıq yazılıb."

Kvant fizikası klassik elmin determinizmini məhv etmişdir. Və bu, həmişə İslam düşüncəsinə yaxın olan bir anlayışa qapı açdı: dünya Allah tərəfindən yaradılmış və idarə olunur və heç bir hadisə, hətta ən kiçik hadisə belə, Onun nəzarətindən qaçmır...

Holizm: dünya vahid bir bütövdür...

Müasir elmdə digər vacib bir tendensiya holizmdir. Bu təlim bütövün həmişə hissələrinin cəmindən daha böyük olduğunu iddia edir. Holizm dünyanı fərdi tikinti bloklarına - atomlara parçalayaraq izah etməyə çalışan mexaniki baxışa qarşı çıxır. Materialistlər dünyanı anlamaq üçün onun ən kiçik hissəciklərini öyrənməyin kifayət olduğuna inanırdılar. Lakin holizm göstərir ki, dünyanın ayrı-ayrı hissəciklərin xüsusiyyətlərindən əldə edilə bilməyən xüsusiyyətləri var. Hər şey hər şeylə bağlıdır...

Kvant nəzəriyyəsinin banilərindən biri olan amerikalı fizik Devid Bom holizm prinsiplərinə əsaslanaraq dünyanın fiziki mənzərəsini yaradıb. O, kainatdakı bütün hadisələrin ayrılmaz qarşılıqlı əlaqəsini iddia edib. Bu, Quranın Allahın hər şeyin yaradıcısı olması təlimini xatırladır. Bu, dünyada heç bir şeyin Onun iradəsindən asılı olmayaraq mövcud olmadığı deməkdir...

Kvant biologiyası: Canlı haqda elmi dəyişdirən kəşflər...

İndi isə ən təəccüblü hissəyə keçək. Kvant fizikasındakı kəşflər artıq biologiyaya təsir göstərir və onu müasir elmin ən həyəcanverici sahələrindən birinə çevirir. Uzun müddətdir ki, alimlər kvant effektlərinin (məsələn, bir hissəciyin eyni anda iki yerdə olma qabiliyyəti) yalnız ultra-aşağı temperaturda laboratoriyalarda mümkün olduğuna inanırdılar. Canlı hüceyrələrdə - isti, rütubətli və səs-küylü bir mühitdə isə bu təsirlər dərhal məhv olur. Lakin təbiət daha hiyləgər olduğunu sübut edib. Son illərdə canlı orqanizmlərin kvant fizikasından öz daxilində istifadə etdiyi aydın olub. Budur elm adamlarını heyrətləndirən bir neçə nümunə:

Fotosintez və kvant fizikası...

Bitkilər işıq enerjisini demək olar ki, 100% səmərəliliklə ötürürlər. Bunu necə edirlər? Məlum olur ki, onlar kvant koqerentliyindən istifadə edirlər — işıq bütün mümkün variantları bir anda sınayırmış kimi, eyni anda bütün molekullara ən qısa yolu axtarır...

Quşların orientasiyası(istiqamətlənməsi)...

Quşlar və digər köçəri quşlar Yer kürəsinin maqnit sahəsini "görürlər". Alimlər onların gözlərində kvant kompası kimi fəaliyyət göstərən xüsusi bir zülal olduğunu aşkar ediblər. Bu zülal kvant dolaşıqlığına — Eynşteynin "məsafədəki qorxulu hərəkət" adlandırdığı fenomenə cavab verir...

Qoxu hissimiz...

Burunun qoxuları molekulların formasına görə deyil, kvant titrəmələrinə görə ayırd etdiyinə dair bir nəzəriyyə var. Başqa sözlə, biz molekulun özünü deyil, onun kvant "tezliyini" hiss edirik. Ən maraqlısı isə beynin funksiyası və şüurudur. Fizik Rocer Penrouz və anestezioloq Stüart Hameroff şüurun neyronlarımızın daxilindəki kvant hesablamasından yarandığını irəli sürüblər. Onların nəzəriyyəsinə görə, beyin hüceyrələrinin içərisindəki mikro-borucuqlar kvant kompüteri kimi fəaliyyət göstərir. Əgər bu doğrudursa, onda bizim "mənliyimiz" sadəcə kimyəvi reaksiya deyil. O, reallığın ən dərin səviyyəsi ilə bağlıdır...

Və burada yenə də mübahisə yaranır. Köhnə məktəbin bir çox bioloqu hələ də həyatın adi kimya ilə izah edilə biləcəyinə inanır. Lakin yeni elmin - kvant biologiyasının tərəfdarları iddia edirlər ki, kvant fizikası olmadan yaddaşın necə işlədiyini, şüurun necə yarandığını və hətta həyatın necə yarandığını heç vaxt başa düşə bilməyəcəyik...

Maraqlıdır ki, 1944-cü ildə kvant fizikasının banilərindən biri olan Ervin Şrödinger "Həyat nədir?" kitabında canlı orqanizmlərin "fizikanın digər qanunları"nın gizlətdiyi ehtimalını irəli sürmüşdü. İndi, 80 il sonra, elm adamları onun tamamilə haqlı olduğuna dair dəlillər tapırlar. Canlı dünya sadəcə "mürəkkəb kimya" deyil, daha dərin və daha heyrətamiz bir şeyə çevrilib. Və elm adamları nə qədər çox şey öyrənsələr, bir o qədər aydın olur: XIX əsr materializmi həyat kimi bir möcüzəni izah etmək üçün çox sadədir...

Yeni metafizikanın doğuşu...

Bu gün ateizm tərəfdarları ilahiyyatçılarla deyil, fiziklər və bioloqlarla mübahisə etməli olurlar. Çünki kəşfləri ilə köhnə materializmin uyğunsuzluğunu nümayiş etdirən məhz qabaqcıl elmdir. Kvant fizikası, kosmologiya və həyatın yeni elmləri bəşəriyyətin dünyaya heyranlıq hissini bərpa edir. Kainat ruhsuz bir mexanizm deyil, daha mürəkkəb və sirli bir şey olduğunu sübut etdi. Bu kainatdakı insanlar təsadüfi vintciklər deyil, şüuru reallığın özü üçün vacib olan iştirakçılardır. XIX əsr materializmi elmdə son söz kimi görünürdü. Lakin kvant fizikası, kosmologiya və həyatın yeni elmləri göstərdi ki, dünya sadəcə "xam maddə"dən daha mürəkkəbdir...

Şüur, reallıq, kainatın mənşəyi - bu suallar elmə qayıtdı...

Biz yeni bir metafizikanın - dünyanın mənşəyi, şüurun təbiəti və hər şeyin İlk Səbəbi kimi əbədi suallara qayıdan bir elmin doğulduğunun şahidi oluruq. Elm, uzun bir inkar yolu qət edərək, əsrlər boyu dini düşüncəni narahat edən suallara qayıdır. Və bəlkə də XXI əsr yeni bir anlayışa yol açacaq: fizika, biologiya və ilahiyyat eyni reallıqdan, sadəcə fərqli terminlərlə danışır. Dünya materialistlərin düşündüyündən daha mürəkkəb olduğunu sübut etdi. Və bu mürəkkəblik bizim üzümüzü yenidən bu dünyanı Yaradana çevirməyə vadar edir...”

Tərcümə və təqdim etdi:

Sultan Laçın