“Aratta dövləti yox, “Aratta” deyilən Azərbaycan dövləti...” - Akif Nağıdan tariximizə fərqli baxış...
Elm və Təhsil
Oxunub: 1897
02 Mar 2024 | 14:45
“Aratta dövləti yox, “Aratta” deyilən Azərbaycan dövləti...” - Akif Nağıdan tariximizə fərqli baxış...
“Dövlətin yaranmasına dair müxtəlif nəzəriyyələrin yaşamaq haqqı var, lakin sinfi münasibətlərin nəticəsi ilə bağlı nəzəriyyələr özünü doğrultmur...”
 
“Azərbaycan dövləti də bu universal prinsiplərə, ilkin şərtlərə, o cümlədən ərazi və dil birliyinə, vahid dini-ideoloji baxışlara, iqtisadi münasibətlərin yetkinliyi, hərbi qüvvələr, özünü müdafiə etmək imkanları kimi şərtlərə uyğun olaraq meydana gəldi...”
 
Moderator.az aktuallığını nəzərə alaraq tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Akif Nağının Azərbaycan tarixinə və onun öyrənilməsinə fərqli baxışlarıyla bağlı silsilə yazılarını oxucuların müzakirəsinə buraxır:
(Əvvəli burada: )
 
Azərbaycan tarixi AKİF NAĞININ təqdimatında... -III mövzu
 
Azərbaycan Aratta dövlətinin yaranması, ərazisi, dil birliyi, qonşularla münasibətləri...
 
Aratta dövləti yox, “Aratta” deyilən Azərbaycan dövləti...
 
Azərbaycan dövləti təbii prosesin nəticəsi olaraq meydana gəlib. Cəmiyyət tədricən özünü idarəetmə formalarını axtarır, icma sürüsündən qəbiləyə, qəbilədən tayfaya keçid bu axtarışların göstəricisi idi. Dövlətin yaranmasına dair müxtəlif nəzəriyyələrin yaşamaq haqqı var, lakin sinfi münasibətlərin nəticəsi ilə bağlı nəzəriyyələr özünü doğrultmur. Aristotelin “Siyasət” əsərində təqdim etdiyi yanaşmanı reallığa daha yaxın hesab etmək olar. O, qeyd edir ki, dövlətin yaranmasına orqanik nəzəriyyə mövqeyindən yanaşılmalıdır, yəni “dövlət olanların təbiətinə uyğun olaraq yaranır, insanların təbiətindən irəli gəlir”. Aristotel qəti şəkildə vurğulayır ki, “dövlət təbii inkişafın məhsuludur” [9].
 
Azərbaycan dövləti də bu universal prinsiplərə, ilkin şərtlərə, o cümlədən ərazi və dil birliyinə, vahid dini-ideoloji baxışlara, iqtisadi münasibətlərin yetkinliyi, hərbi qüvvələr, özünü müdafiə etmək imkanları kimi şərtlərə uyğun olaraq meydana gəldi. Azərbaycanda dövlətin yaranma prosesi e.ə. IV minilliyin sonu- III minilliyin əvvəllərində başa çatdı. Qonşu xalqların “Aratta” adlandırdıqları Azərbaycan dövləti yarandı və Azərbaycan xalqının beş minillik fasiləsiz dövlətçilik tarixinə start verildi. Bu dövlətin yerli mənbələrdə necə adlandırıldığı məlum deyil, amma məlum olan odur ki, bu, mahiyyət etibarı ilə Azərbaycan dövləti, Şumerlə yanaşı, bölgənin iki ən qədim dövlətindən biri idi.
 
E.ə. IV minilliyin ortalarında dünyanın və Ön Asiyanın ən mədəni ərazisi Mesopotamiya (İkiçayarası), ən mədəni xalqı şumerlər idi. Şumerlər türk idilər və Azərbaycan soyları ilə qohum və qonşu idilər [3, s.59]. Şumerlərin ilk dövləti Dəclə və Fərat çaylarının cənub axarı arasında meydana gəldi. Şumer adı ilk dəfə e.ə. XXIII əsrdə Akkad mənbələrində çəkilib [12, s.8]. Cənubi İkiçayarasının əhalisi mixi yazılarda “Şumer (ölkəsinin) xalqı” və ya Kengir, həm də qarabaşlar (şumer dilində “sag giga”) adlandırılırdı [6, s.47].
 
Şumerlərin dövləti əsasən şəhər-dövlətləri formasında mövcud olub. İlk belə qurumları e.ə. XXVIII-XXVII əsrlərdə Kiş şəhər-dövləti kimi yaranıb. Onlardan az sonra Uruk şəhər-dövləti meydana gəlib. Urukun görkəmli nümayəndələri En-Merkar, Luqalbanda, Gilqameş olub. Onlardan sonra Ur, Laqaş, Umma şəhər-dövlətləri yüksəlib. Umma e.ə. XXIV əsrdə bütün Şumeri birləşdirdi, Uruk şəhəri paytaxt olmaqla vahid dövlət yaratdı [6, s.72-76].
 
Əksər alimlərin fikrinə görə, şumerlər İkiçayarasına kənardan, Cənubi Azərbaycanın Zaqros dağlarından gediblər [11, s.115]. Şumerlər e.ə. III minilliyin sonlarında şimal qonşuları akkadlar tərəfindən məğlub edildilər və əksəriyyəti bölgəni tərk etdi. Onların bir hissəsi ata yurdlarına, Zaqros dağlarına qayıtdı, digərləri isə müxtəlif istiqamətlərə, həmçinin Şərqə doğru hərəkət etdilər. Oradakı Sibir şəhəri, bütövlükdə Sibir adı onlarla bağlı idi [10, s.215].
 
İlk Azərbaycan dövləti Aratta ilə bağlı məlumatlar əsasən Şumer mixi yazılarında yer alıb. Azərbaycan əhalisi ilə İkiçayarası əhali arasında əlaqələr e.ə. VII-V minilliklərdən başlamışdı. Azərbaycanın I Kültəpə (Naxçıvan), Leylatəpə (Ağdam), İraqın Ubeyd qədim yaşayış yerlərinin arxeoloji materialları bunu əyani şəkildə göstərir [2, s.116]. Şumerlərə onlardan şərqdə olanlar, Azərbaycan soyları olan arattalı, lullubi, kuti, kaslar dost, qərbdə olan akkad-samilər isə düşmən idilər [11, s.71]. Bu düşmənçilik şumerlərlə eyni kökdən olan kuti, kas, turukki, su soyları ilə akkadlardan törəyən assurlar, babillər arasında da davam etmişdir.
 
Azərbaycan Aratta dövləti haqqında əsas mənbə Şumer dastanlarıdı. Həmin dastanlardan biri (“En-Merkar və Arattanın ali kahini”) Uruk və Aratta hökmdarları, iki dövlət arasında münasibətlərdən bəhs edir. Burada Aratta ali kahini dedikdə həm də hökmdar nəzərdə tutulur, mənbədə onun adı göstərilmir [14, s.269]. Dastanda göstərilir ki, En-Merkarın qasidi “Qara dağı” aşır, yeddi dağdan keçir, Aratta ölkəsinə gəlir və hökmdarın istəklərini Aratta kahininə çatdırır. Arattanın ali kahini ona belə cavab aparmağı tapşırır: “Mən ali kahin, ... bütün əhalinin hökmdarı ... Aratta Uruka necə tabe ola bilər? Aratta Uruka itaət etməyəcək...” [14, s.270]. Dastanın sonrakı hissələrində aydın olur ki, bu qarşıdurma bir neçə il davam edir, sonda tərəflər bir-biri ilə razılaşır, əməkdaşlığı davam etdirirlər. Aratta ilə Uruk arasında qohumluq və dostluq əlaqələri olub. Digər Şumer dastanında (“Uruk və Aratta”) Aratta hökmdarı şumerli En-Merkarı özünün qardaşı, bir ananın övladları olduqlarını bildirir [3, s.81]. Bu dastanda Aratta hökmdarının adının En-Sukuşsiranna olduğu bildirilir. Burada artıq üstün tərəf kimi En-Sukuşsiranna göstərilir. O, Uruk hökmdarı En-Merkardan ona tabe olmasını tələb edir. Bu dəfə də onların qarşıdurması sülhlə yekunlaşır [3, s.81-82]. Bu epizod Arattanın kifayət qədər güclü olduğundan xəbər verir. Üçüncü dastanda (“Luqalbanda və En-Merkar”) Uruk hökmdarı akkadların təcavüzünə məruz qalır, müharibə etməli olur və kömək almaq üçün sərkərdəsi Luqalbandanı Arattaya göndərir [3, s.82]. Bu, iki qohum, dost dövlətin müttəfiqliyini göstərir. Şumerlərlə bu cür dost münasibətdə olan Arattanın əhalisi türk tayfalarından ibarət idi [1, s.73-74].
 
Aratta Urmiya gölünün cənub və cənub-şərq hissəsini əhatə edirdi [7, s.275]. Aratta dövləti İkiçayarasında Şumer şəhəri dövlətləri ilə iqtisadi, siyasi və mədəni əlaqələrə girmişdi. Ölkəni ensi rütbəsi daşıyan hökmdar idarə edirdi. Əsilzadə təbəqəsinə daxil olan maşmaş (kahin, vəzir), sukkal (elçi), uqula ( rəis) və başqaları dövlət idarəsinin qulluqçuları olmuşlar. Arattada artıq dövlətə məxsus idarə orqanları və vəzifəli şəxsləri meydana gəlmişdi. Arattada çoxallahlılıq mövcud olmuşdur. Şumerlilər Arattanı müqəddəs məkan hesab edir, bu ölkədən çox şey öyrəndiklərini bildirirdilər [8]. Şumer dövləti ilə Aratta ölkəsi arasında iqtisadi əlaqələr davam edirdi. Arattadan İkiçayarasına qızıl, gümüş, tikinti materialları, Şumerdən Arattaya isə əsasən taxıl və meyvə gətirilirdi. Aratta ölkəsinin əhalisi qızıl, gümüş, tikinti, mis, dağdaşı və s. hasil edirdi. Aratta əhalisinin həyatında əkinçilik də müəyyən yer tuturdu. Burada dəmyə əkinçiliyi geniş yayılmışdı [13]. Şumer qaynaqlarında yad edilən Aratta, eyni adı saxlamış Aratta çayı və Alateye Azərbaycanda Urmiya gölünün cənub və cənub-şərq dağlıq ərazisini göstərir. Urartu mənbələrində Aratta ölkəsinin yerləşdiyi ərazi Alateye adlanır [4, s.69]. Aratta və Alateye eyni dağlıq ərazinin müxtəlif dialekt adlarıdır, hər iki adı əmələ gətirən söz “dağ” mənasını daşıyır. Arattanın sərhədləri cənubi şərqdə Zənçana, cənubi qərbdə isə Zəribər gölünə kimi çatırdı. Aratta qədim Azərbaycan ərazisinə verilən ilk məlum addır [5].
 
E.ə. XXIV əsrin sonlarında akkadlar şumerləri məğlub etdi, həmin ərazidə Akkad dövlətini yaratdılar (e.ə. XXIV-XXII əsrlər). Şumerlərin məğlubiyyəti Arattanın da vəziyyətinə mənfi təsir göstərdi. Yerli Arattalı və ya Sukuşsirannalı sülalə hakimiyyətdən getməli oldu. Digər yerli türk sülalələrinin, Lullubilər və Kutilərin hakimiyyətə gəlməsi üçün şərait yarandı. Yeni sülalələr Akkad dövlətinin Azərbaycanı işğal etməsinə imkan vermədi.
 
Ədəbiyyat:
 
1. Azərbaycan tarixi, I cild (Z. Bünyadov və Y. Yusifovun redaktəsi ilə). Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1994.
2. Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə (İ.Əliyevin redaktəsi ilə), I cild. Bakı, “Elm”, 1998.
3. Kazımov Q. Azərbaycan dilinin tarixi (ən qədim dövrlərdən XIII əsrə qədər). Bakı, “Təhsil”, 2003.
4. Qədim Azərbaycan tarixi mixiyazılı mənbələrdə. Bakı, “Təhsil”, 2006.
5. Bəxtiyar Tuncay. Azərbaycan imperatorluğu. Azərbaycan ərazisində ilk dövlət-Aratta.- azkurs.org/bextiyar-tuncay-azerbaycan-imperatorlugu.html.
6. Yusifov Y.B. “Qədim Şərq tarixi”. Bakı, “Bakı Universiteti”, 1993.
7. Kramer, Samuel Noah. The Sumerians: Their History, Culture and Charakter. Chikago, IL: University of Chikago Press, 1963.
8. Аратта-древнейшее государство в истории.- vstrokax.net/istoriya/aratta-drevneyshee-gosudarstvo-v-istorii/.
9. Аристотель о государстве и праве.- state.rin.ru/cgi-bin/main.pl?id=18&=15.
10. Дьяканов И.М. Языки древней Передней Азии. Москва, «Наука», 1967.
11. История Древнего Востока. Москва, «Восточная литература», 1983.
12. Канева И.Т. Шумерский язык. Санкт-Петербург, «Петербургское востоковедение», 1996.
13. Страна Аратта в Шумерских источниках.- russia.armenia.info/node/43301.
14. Хрестоматия по истории Древнего Востока. Москва, «Восточная литература», 1963.
 
Akif Nağı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Oxşar xəbərlər
00:53, Bu gün
“Barselona” azarkeşləri səhvən öz klublarının avtobusuna hücum ediblər - VİDEO
00:50, Bu gün
Bakıda 7 yaşlı uşağı motosiklet vurub
00:19, Bu gün
Rusiya sülhməramlıları Azərbaycanı tərk edir: Böyük PROSES BAŞLADI -VİDEO
00:06, Bu gün
Sarımsaq qoxusundan necə qurtulmaq olar?
00:06, Bu gün
"Dünya savaşı başlayıb, avtokratiyalar bunu anlayıb, Qərb isə xəyallar aləmindədir" - "The Telegraph"
00:04, Bu gün
“Flydubai” Dubaydan aprelin 17-dək bütün reysləri ləğv edib
00:03, Bu gün
Türkiyə şirkəti ABŞ-də artilleriya mərmilərinin istehsalı üzrə zavod inşa edəcək
16 Apr 2024 | 23:57
Üzünüzü bu qarışımla nəmləndirin
16 Apr 2024 | 23:49
Politoloq Ermənistanın Azərbaycana qarşı iddiası ilə bağlı BMT-nin mövqeyini açıqlayıb
16 Apr 2024 | 23:47
Qərbi Azərbaycan Xronikası: Quqarkda azərbaycanlılara tutulan divanın təşkilatçıları danışdı
16 Apr 2024 | 23:45
Brüsseldə Viktor Orbanın iştirakı ilə tədbirin keçirilməsi qadağan edilib
16 Apr 2024 | 23:44
Fransa Azərbaycandakı səfirini geri çağırıb
16 Apr 2024 | 23:42
Ancelina Coli bu dəfə yeni döyməsi ilə diqqət çəkdi - FOTO
16 Apr 2024 | 23:40
Əfv sərəncamı kimlərə şamil olunacaq? - VİDEO
16 Apr 2024 | 23:33
Azərbaycanın futzal millisi Gürcüstana uduzub
16 Apr 2024 | 23:31
Qonşu ölkədə tikinti materialları kəskin bahalaşacaq
16 Apr 2024 | 23:29
Sevda bu dəfə fərqli tərzdə mesajını verdi – VİDEO
16 Apr 2024 | 23:28
İranın öz simasını qorumaq əməliyyatı - VİDEO
16 Apr 2024 | 23:25
Oksana səfirlə görüşdü - FOTO
16 Apr 2024 | 23:24
ABŞ London məhkəməsinə Culian Assancın işində tələb olunan zəmanəti verib
16 Apr 2024 | 23:20
İmtahanda yüksək bal toplayan Mələkxanım bu tanınmış şəxsin qızı imiş - FOTO 
16 Apr 2024 | 23:18
Sumqayıtlı məzun: “300 bal toplamaq mənim ilk böyük uğurumdur”
16 Apr 2024 | 23:06
Güzəştli şərtlərlə pensiya alanların NƏZƏRİNƏ!
16 Apr 2024 | 23:03
Qısqanc kişi dostu ilə yatan arvadını çarpayıda yandırdı
16 Apr 2024 | 23:01
Ceyhun Bayramov Aİ-nin xüsusi nümayəndəsini qəbul edib
16 Apr 2024 | 22:57
Dünyanın ən yaxşı məşqçilərinin siyahısı AÇIQLANDI: Qurban Qurbanov Roberto de Dzerbini keçib
16 Apr 2024 | 22:50
"Zaporojye AES qəzaya təhlükəli yaxın məsafədədir" - MAQATE
16 Apr 2024 | 22:44
ABŞ Rusiyanın dondurulan aktivlərini müsadirə edə bilər
16 Apr 2024 | 22:34
Nazirdən yeni təyinat
16 Apr 2024 | 22:27
Tbilisidə aksiya zamanı DİN-in bir əməkdaşı yaralanıb
16 Apr 2024 | 22:24
Fuad Hüseynəliyev: “Ermənistan hökumətinin siyasətini Fransadan aldığı illüziyalar müəyyənləşdirir” - VİDEO
16 Apr 2024 | 22:22
Amerikada ərə gedən aparıcı oğlan DANIŞDI – NİYƏ? / FOTO
16 Apr 2024 | 22:20
Damla şəxsi təyyarə alıb? – VİDEO
16 Apr 2024 | 22:15
Baba Pünhanın vəfatından iyirmi il ötür
16 Apr 2024 | 22:08
“60 yaşlı kişinin əlinə silah verib qoyublar səngərə...”
16 Apr 2024 | 22:04
Varlı kişiləri cəlb etməyi bacaran 4 BÜRC QADINI
16 Apr 2024 | 21:58
Gürcüstanda iğtişaşlar: Parlament qarşısında etirazlar davam edir - VİDEO
16 Apr 2024 | 21:55
ADNSU ilə Vorvik Universitetinin İkili Diplom Proqramının Rəhbər Komitəsinin Böyük Britaniyada iclası keçirilib - FOTOLAR
16 Apr 2024 | 21:51
Bakıda dar küçədə böyük dərd: Nə təcili tibbi yardım maşını gəlir, nə də taksi - VİDEO
16 Apr 2024 | 21:40
Xarıbülbülü Cəlilabada gətirən Xalq artisti DANIŞDI: “Belə bir gülün olduğunu bilmirdim” - VİDEO
16 Apr 2024 | 21:30
BDU-da IV Azərbaycan Astronomiya Olimpiadasının final turu keçiriləcək
16 Apr 2024 | 21:17
Aleksandr Vuçiç Prezident İlham Əliyevə zəng edib
16 Apr 2024 | 21:15
"İsrail Baydenə böyük siyasi problemlər yaradıb" - "The Wall Street Journal"
16 Apr 2024 | 21:12
Brüsseldəki Ədliyyə Sarayında bomba təhlükəsi: İşçilər təxliyə edildilər
16 Apr 2024 | 21:06
Meyityuyan: “Heç biri yuxuma da girməyib” - VİDEO
16 Apr 2024 | 20:58
"Nədən İordaniyanın hava hücumundan müdafiə qüvvələri İran raketlərini vurub?.."
16 Apr 2024 | 20:51
Dubayda təyyarələr “gəmiyə” çevrildi, onlarla aviareys ləğv edildi - VİDEO
16 Apr 2024 | 20:48
2000-ci illərdə reperlərin geyindiyi cinslər qadınlar üçün dəbə çevrilib - FOTO
16 Apr 2024 | 20:36
Ərdoğan: Türkiyənin milli gəliri 1,1 trilyon dolları ötüb
16 Apr 2024 | 20:33
Sabah Astara və Yardımlının bəzi ərazilərində qaz olmayacaq
16 Apr 2024 | 20:24
Qazaxda sürücü sükan arxasında infarkt keçirib, avtomobil qəzaya düşüb
16 Apr 2024 | 20:19
Kakaonun qiyməti yeni tarixi maksimuma çatıb
16 Apr 2024 | 20:07
Səhər asanlıqla necə oyanmaq olar?
16 Apr 2024 | 20:04
Biləsuvarda əmək yarmarkası keçiriləcək
16 Apr 2024 | 19:56
Xəzərin suyunun duzsuzlaşdırılması Azərbaycanın su probleminə son qoya bilərmi?
16 Apr 2024 | 19:50
Bakıda Leyla Əliyevanın iştirakı ilə növbəti abad həyətlər sakinlərin istifadəsinə verilib
16 Apr 2024 | 19:45
Leyla Əliyevanın iştirakı ilə paytaxtın Nizami rayonunda ağacəkmə aksiyası keçirilib
16 Apr 2024 | 19:37
Apreldə bu 5 bürc ən yaxşı qərarlarını verəcək
16 Apr 2024 | 19:35
Bakıda COP29 çərçivəsində Mərkəzi Asiya üçün İnvestisiya Forumu keçiriləcək
16 Apr 2024 | 19:34
Qırmızı Meydanın bağlanma səbəbi açıqlanıb
16 Apr 2024 | 19:27
5 yaşlı oğluna milyonluq maşın aldı, daha sonra təkzib etdi - FOTO/VİDEO
16 Apr 2024 | 19:24
Gəncədə şagird sinif yoldaşına xəsarət yetirib
16 Apr 2024 | 19:23
Bakının illər sonra ilk dəfə səki salınan küçəsi - FOTO
16 Apr 2024 | 19:20
Gündə 1 ovuc ərik tumu yemək görün nələrə faydalıdır - FOTO
16 Apr 2024 | 19:18
Səfir: Türkiyə 2024-cü ildə 60 milyon turist gözləyir
16 Apr 2024 | 19:14
60 yaşdan sonra bu qidalardan imtina edin, yoxsa...
16 Apr 2024 | 19:05
IMF Azərbaycanda iqtisadi artımla bağlı proqnozlarını yaxşılaşdırıb
16 Apr 2024 | 18:57
Dövlətdən pul almaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ - Mütləq bunları edin - RƏSMİ AÇIQLAMA
16 Apr 2024 | 18:54
Azərbaycanın iki rayonunda günəş elektrik stansiyaları tikiləcək
16 Apr 2024 | 18:49
Ermənilər Üzeyir Hacıbəylinin məşhur bəstəsini oğurladılar - VİDEO
16 Apr 2024 | 18:47
Bakıda külək elektrik stansiyası tikiləcək
16 Apr 2024 | 18:45
Şəxsi bank kart məlumatları ələ keçirilir - DİN-dən XƏBƏRDARLIQ
16 Apr 2024 | 18:38
İlahə İbadova: “Qızım 13 ildir ki, atasını görmür” - VİDEO
16 Apr 2024 | 18:33
Əsirlikdən azad olunan dini abidələrimiz və tikilən yeni məscidlər - VİDEO
16 Apr 2024 | 18:30
Zelenski Ukraynada səfərbərlik haqqında qanun imzalayıb
16 Apr 2024 | 18:24
Paytaxtda 19 yolda sıxlıq müşahidə olunur
16 Apr 2024 | 18:18
Bakıda yol qəzası sıxlığa səbəb olub
16 Apr 2024 | 18:16
Hazır qəhvə nədən hazırlanır? - İnsanların 90 faizi bilmir
16 Apr 2024 | 18:10
“Azəriqaz”ın baş direktoru Ağdamda vətəndaş qəbulu keçirəcək
16 Apr 2024 | 18:08
Nikol Paşinyanın həyat yoldaşının yeni oliqarxiya axtarışı - TƏHLİL + FOTO
16 Apr 2024 | 18:07
Azay Quliyev seçicilərinin məşğulluq problemi ilə bağlı görüş keçirib
16 Apr 2024 | 18:03
“BDU könüllüləri” təşkilatının “Lin-Orph” musiqi klubunun konsert proqramı təşkil olunub - FOTO
16 Apr 2024 | 17:57
Bakıda avtomobil dirəyə çırpıldı - VİDEO
16 Apr 2024 | 17:54
Vətəndaşların NƏZƏRİNƏ: Sabah bəzi ərazilərdə qaz olmayacaq
16 Apr 2024 | 17:48
Rusiyalı məşhur bloqerlə bağlı protokol hazırlandı
16 Apr 2024 | 17:46
ASCO törəmə şirkətinin nizamnamə kapitalını cüzi artırıb
16 Apr 2024 | 17:45
Yılmaz Erdoğan şəxsi görüntülərini çəkərək paylaşan iki bacını məhkəməyə verdi - FOTO/VİDEO
16 Apr 2024 | 17:42
Gecikmiş və əhəmiyyətsiz: Tokayevin səfəri Ermənistanda ikitirəlik yaradıb - ŞƏRH + FOTO
16 Apr 2024 | 17:40
Qan laxtalanması riski kimlərdə olur?
16 Apr 2024 | 17:38
Qırmızı ətdən imtina hər il 750 min insanın həyatını xilas edə bilər
16 Apr 2024 | 17:35
“Əxlaqdan danışır, dönüb öz keçmişinə baxsın” - Xalq artisi
16 Apr 2024 | 17:30
"Bu, əbləhlikdir! Bu nə ölkədir belə?.."
16 Apr 2024 | 17:26
Nazim Bəydəmirlinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
16 Apr 2024 | 17:23
Nura Suri libası ilə diqqəti özünə çəkdi - FOTO
16 Apr 2024 | 17:19
KTMT baş katibi Ermənistandan qurumdakı fəaliyyətinə aydınlıq gətirilməsini tələb etdi...
16 Apr 2024 | 17:19
Bakıda qollarını doğrayıb uşaq evindən qaçan qızla bağlı daha bir MƏLUMAT - YENİLƏNİB
16 Apr 2024 | 17:15
Ucarda yük maşını mikroavtobus və avtomobillə toqquşub: Xəsarət alanlar var - FOTO
16 Apr 2024 | 17:10
Xəzərdə yeni platformadan neft hasilatı başlanıb
16 Apr 2024 | 17:05
AzTV komandasının sualtı çəkilişi: “Çöl adam”ı çayın dibində görün nələrlə rastlaşdı? - VİDEO
16 Apr 2024 | 17:00
Tehranın yaratdığı presedent, ABŞ-nin maraqları, İsrailin cavab zəngi - TƏHLİL
GÜNLÜK
16 Apr 2024 | 08:12
“Ermənistan və Azərbaycan texniki cəhətdən sülh müqaviləsinə çox yaxındırlar, yalnız...”
16 Apr 2024 | 09:34
 Xanım Qafarovanın qızı: "İnsanın ana-atasını kiçik yaşda itirməsi çox ağırdır, indi nənəm də..."
16 Apr 2024 | 14:46
Taksilərin qiymətləri fantastik həddə çatacaq?
16 Apr 2024 | 09:29
Şəkərin yeni təhlükəsi aşkarlanıb
16 Apr 2024 | 07:25
Limon suyu və yumurtanın möcüzəvi təsiri - Mütləq sınayın
16 Apr 2024 | 07:14
Zibil sanıb atdığınız - Dərdlərə dərman
16 Apr 2024 | 07:03
"Hər ay isə 15 min manat paket alırdım" - Sabiq nazirin məhkəməsi 
16 Apr 2024 | 07:22
İran İsrailin hava hücumundan hansı müdafiə sistemləri ilə qoruna bilər?..-ARAŞDIRMA
16 Apr 2024 | 06:48
Smartfon istehsalçılarının reytinqində lider dəyişdi
16 Apr 2024 | 07:50
Çətir şimşəkdən qoruyurmu?
HƏFTƏLİK
15 Apr 2024 | 09:23
“Nəzakət Məmmədovanın adını daşıyan nəvəsi İctimai televiziya ilə çəkilişdən gələndə qəzada öldü”-İLLƏR SONRA qohumu danışdı-ÖZƏL+FOTO
11 Apr 2024 | 11:18
Bakıda bu ərazidə metro stansiyası AÇILACAQ - VİDEO
12 Apr 2024 | 08:08
Misir Mərdanov dünyanın ilk üniversitetini təsis edən müsəlman qadın haqda danışdı...
12 Apr 2024 | 21:22
Yuri Qaqarin kosmosda əslində nə görmüşdü? - Uzun illərdir gizli saxlanılır
11 Apr 2024 | 13:30
Eskpertdən xəbərdarlıq: Maşınlarınıza bunları ETMƏYİN
14 Apr 2024 | 12:53
Maqnit qasırğası XƏBƏRDARLIĞI: Ən təhlükəli gün AÇIQLANDI
14 Apr 2024 | 09:39
Azərbaycan da hazır olmalıdır - TƏCİLİ XƏBƏRDARLIQ
10 Apr 2024 | 10:59
DİQQƏT: Aprelin 15-dən sonra DOLLAR bu qiymətə SATILACAQ- Rəsmi
13 Apr 2024 | 09:11
“Şit parodiyalar çoxalıb, Hacıbaba Bağırov deyirdi ki, davamçım Çingiz Əhmədovdur, təlxək deyil”- ÖZƏL
11 Apr 2024 | 09:42
Əhalini belə aldadırlar - Dəhşətli faktlar açıqlandı (VİDEO)
AYLIQ
16 Apr 2024 | 08:12
“Ermənistan və Azərbaycan texniki cəhətdən sülh müqaviləsinə çox yaxındırlar, yalnız...”
16 Apr 2024 | 09:34
 Xanım Qafarovanın qızı: "İnsanın ana-atasını kiçik yaşda itirməsi çox ağırdır, indi nənəm də..."
16 Apr 2024 | 14:46
Taksilərin qiymətləri fantastik həddə çatacaq?
16 Apr 2024 | 09:29
Şəkərin yeni təhlükəsi aşkarlanıb
16 Apr 2024 | 07:25
Limon suyu və yumurtanın möcüzəvi təsiri - Mütləq sınayın
16 Apr 2024 | 07:14
Zibil sanıb atdığınız - Dərdlərə dərman
16 Apr 2024 | 07:03
"Hər ay isə 15 min manat paket alırdım" - Sabiq nazirin məhkəməsi 
16 Apr 2024 | 07:22
İran İsrailin hava hücumundan hansı müdafiə sistemləri ilə qoruna bilər?..-ARAŞDIRMA
16 Apr 2024 | 06:48
Smartfon istehsalçılarının reytinqində lider dəyişdi
16 Apr 2024 | 07:50
Çətir şimşəkdən qoruyurmu?