"İran müharibəsinin gizli təsiri: dron istehsalına zərbə" - "Defense Express"

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"Müharibə təkcə enerji bazarını deyil, strateji xammal zəncirini də sarsıdır..."

İranda baş verən müharibə gözlənildiyindən daha fərqli və dərin nəticələr doğurur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Defense Express" nəşrinin "Modern War Institute"-a istinadən yazıb.

Nəşr yazır ki, əgər çoxları əsas təhlükə kimi Fars körfəzi ölkələrindən neft və qaz ixracının bloklanmasını görürdüsə, indi daha az görünən, lakin daha kritik problem - kükürd çatışmazlığı ön plana çıxır.

Məlumata görə, Hörmüz boğazı vasitəsilə dünya üzrə kükürd ixracının təxminən 41 faizi daşınır. Bölgədə gərginliyin artması fonunda bu xammalın qiyməti artıq 30-50 faiz bahalaşıb ki, bu da qlobal sənaye və xüsusilə hərbi istehsal üçün ciddi siqnaldır.

"Görünməz" xammalın strateji rolu

Kükürd və onun əsas törəməsi olan kükürd turşusu müasir müdafiə sənayesinin görünməyən, lakin əvəzolunmaz elementlərindən biridir. Bu maddə olmadan mikroelektronika istehsalı, çap lövhələrinin hazırlanması və litium-ion batareyaların istehsalı faktiki olaraq mümkün deyil. Halbuki bu komponentlər müasir dronların "ürəyi" hesab olunur.

Xüsusilə SX/EW texnologiyası ilə misin əldə olunmasında kükürd turşusu əsas rol oynayır. Eyni üsulla nikel, sink və kobalt kimi metalların emalı da həyata keçirilir. Kobalt isə litium-ion batareyaların kritik tərkib hissəsidir. Ekspertlərin sözləri ilə desək, "bu gün mikroelektronika yalnız kompüterlər deyil, sadə güllədən daha mürəkkəb olan istənilən silah sistemidir".

İstehsal paradoksu və məhdudiyyətlər

Ən böyük problem isə ondadır ki, kükürd məqsədli şəkildə demək olar ki, istehsal edilmir. O, əsasən neft və qazın emalı zamanı, eləcə də sulfid filizlərinin əridilməsi prosesində yan məhsul kimi əldə olunur. Bu isə o deməkdir ki, onun istehsalını, hətta bazarda tələbat artsa belə, sadəcə, artırmaq mümkün deyil.

Nəticədə silah istehsalçıları qəribə paradoksla üzləşirlər: maliyyə və sifariş artsa belə, əsas xammalın məhdudluğu səbəbindən istehsalı genişləndirmək olmur. Bu isə müdafiə sənayesinin taleyini onun nəzarət etmədiyi amillərdən asılı vəziyyətə salır.

Dron müharibəsi və yeni asılılıqlar

Bu problem xüsusilə dron istehsalı üçün kritikdir. Çünki müasir müharibələrdə effektivlik birbaşa kütləvi istehsal imkanlarından asılıdır. Komponentlərin ucuz və əlçatan olması olmadan isə bu miqyas əldə edilə bilməz.

Daha əvvəl mühəndis Aleksandr Qraçov də qeyd edib ki, dron istehsalında əsas problemlərdən biri qlobal asılılıqlardır. Onun sözlərinə görə, Çin nadir torpaq elementləri bazarının 70-90 faizinə nəzarət edir ki, bu da batareya istehsalında ciddi risk yaradır.

Bununla belə, hazırda bu çətinliklər Ukraynanın istehsal tempini ciddi şəkildə dayandırmayıb. Keçmiş müdafiə naziri Denis Şmıqal bildirib ki, ölkə bu il müxtəlif tipli 20 milyonadək dron istehsal etməyi planlaşdırır.

Ümumilikdə isə yaranan mənzərə göstərir ki, müasir müharibə artıq yalnız cəbhədə deyil, həm də xammal, logistika və sənaye zəncirlərində gedir. Və bəzən taleyi məhz "görünməyən" resurslar həll edir.