"İranda kütləvi etirazlar pik həddə: internet blokada edilib, ölənlərin sayı artır" - "Euronews"

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"Prezident Tramp etirazçılara dəstək və repressiyalara qarşı xəbərdarlıq edir..."

İranda kütləvi etiraz aksiyaları artıq 12-ci gününü davam etdirir və ölkə boyu hər bölgəyə yayılıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "euronews.com" nəşri məlumat yayıb.

Məlumatda deyilir ki, etirazların başlanğıcı milli valyuta rialının kəskin devalvasiyası ilə bağlı olub, lakin hazırda etirazçılar təkcə iqtisadi narazılıqlarını deyil, həm də ayətüllahların rəhbərlik etdiyi rejimi dəyişmək tələblərini ortaya qoyurlar.

Dünən Tahranda on minlərlə insan küçələrə çıxaraq, "Diktatora ölüm!" və "İslam Respublikasına ölüm!" şüarlarını səsləndirib. Digər qruplar isə keçmiş şahı tərifləyərək "Bu, son döyüşdür! Pəhləvi geri dönəcək!" deyə qışqırırdılar. Bu fonda İran hakimiyyəti internet və mobil əlaqəni tamamilə kəsib. Britaniyanın "NetBlocks" təşkilatının məlumatına görə, ölkə "demək olar ki, tamamilə milli internet-blokadada"dır.

"Cloudflare" şirkətinin məlumatına əsasən, 8 yanvar tarixində internet trafiki təxminən 90 faiz azalıb, sərbəst internet yalnız hökumət və təhlükəsizlik qurumları üçün saxlanılıb. Məqsəd etirazçıların koordinasiyasını və məlumat yayımını əngəlləməkdir.

Etirazların miqyası və repressiyalar

Etirazların səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bəzi şəhərlərdə etirazçılar inzibati binaları ələ keçirib, yanğınlar törədib, həmçinin "Bəsic" qüvvələrinin texnikasını yandırıblar. Etirazların tərkibi demək olar ki, lidersizdir, lakin Rza Pəhləvinin çağırışları etirazları daha da genişləndirib.

Pəhləvi həmçinin etirazçıları birləşməyə və mümkün qədər böyük kütlə yaratmağa çağırıb: "Rejim əlaqələri kəsməyə çalışır, amma biz əlaqəni saxlayacağıq. Mən bilirəm, siz təslim olmayacaqsınız. Qələbə sizin olacaq".

İran İnsan Hüquqları Təşkilatının məlumatına görə, indiyə qədər ən azı 45 etirazçı həlak olub, onların arasında 8 azyaşlı da var, 2 260-dan çox insan isə saxlanılıb. Qeyri-rəsmi məlumatlara görə, bəzi şəhərlərdə təhlükəsizlik qüvvələri etirazçılara atəş açıb, lakin bu, hələ təsdiqlənməyib.

Beynəlxalq reaksiyalar

ABŞ prezidenti Donald Tramp etirazçılara dəstəyini bir daha ifadə edib və Tehranı xəbərdar edib: "Əgər onlar dinc etirazçıları öldürsələr, Amerika müdaxilə edəcək". Tramp etirazçılara "cəsur insanlar" kimi müraciət edib və İranda vəziyyəti diqqətlə izlədiklərini vurğulayıb.

Avropa tərəfdən isə Avropa Parlamentinin sədri Roberta Metsola və bir sıra Avropa ölkələrinin rəhbərləri etirazçılara dəstək açıqlamaları verib. Metsola qeyd edib ki, etirazçılar azadlıq və ləyaqət uğrunda səs qaldırır, bu səs dünya tərəfindən eşidilir.

Rejim və təhlükəsizlik qüvvələrinin mövqeyi

İranın ali rəhbəri Ali Xamenei və təhlükəsizlik orqanları etirazlara ciddi yanaşır. "Kayhan" qəzeti bildirib ki, təhlükəsizlik qüvvələri dronlardan istifadə edərək etirazçılara qarşı tədbirlər görəcək. İranın ordu komandanı Əmir Hatəmi hər hansı bir hücuma qəti cavab verəcəklərini və milli təhlükəsizliyi qorumağa hazır olduqlarını bildirib. Hökumət eyni zamanda ölkə ərazisində hava məkanını bağlayıb və HHM təlimləri üçün qüvvələri döyüş hazırlığına gətirib.

Beləliklə, İranda etirazlar artıq iqtisadi narazılıqların sərhədlərini aşaraq siyasi xarakter alıb, kütləvi iştirak və beynəlxalq diqqət isə vəziyyətin gərginliyini artırır. Hələ ki, etirazların necə inkişaf edəcəyi və rejimin cavab tədbirlərinin nəticələri tam aydın deyil, amma xalqın qəzəbi və beynəlxalq dəstək etirazların dayandırılması üçün kifayət qədər əhəmiyyətli amildir.