104 il öncə Rusiya bu şəhərdə 12 min soydaşımızı qətl etdi...-KÖLGƏDƏ QALAN TARİX
Oxunub: 3257
26 May 2024 | 12:31
104 il öncə Rusiya bu şəhərdə 12 min soydaşımızı qətl etdi...-KÖLGƏDƏ QALAN TARİX
“Bəzi ehtimallara görə, məhz Gəncə üsyanı Azərbaycanın gələcək statusu məsələsinə Moskvanın münasibətini dəyişdirdi. Güman edilir ki, bolşeviklər Azərbaycanı muxtar respublika statusunda Rusiyaya birləşdirmək istəyirmişlər...”
 
“Üsyanda azərbaycanlılarla yanaşı, bolşevik rejiminə müxalif olan rus və polyak zabitləri də fəal iştirak etmişdilər. Onların əksəriyyəti döyüş meydanında şərəflə həlak oldu...”
 
 
1920-ci il may ayının 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycanın qədim Gəncə şəhərində sovet işğalına qarşı böyük xalq üsyanı baş vermişdir. Bu gün həmin şanlı tarixdən 104 il ötür.
Moderator.az  Milli Kimlik Araşdırmaları Qrupunun üzvü Araz Şəhrilinin bu mövzudakı “GƏNCƏ ÜSYANI: QANLA YAZILMIŞ ŞƏRƏF TARİXİMİZ” başlıqlı yazısını təqdim edir:
 
“Gəncə üsyanı Azərbaycan xalqının öz azadlığı, milli, dini və mədəni dəyərləri uğrunda mübarizə salnaməsinin ən parlaq səhifələrindəndir. Cəmi 5-8 gün davam edən üsyanın gedişində ən azı 12.000 gəncəli şəhid oldu. Şəhidlərin təxminən 8.000 nəfəri mülki əhali, onların da çoxu qadınlar və uşaqlar idi. İyunun 1-də şəhərə daxil olan qırmızılar südəmər körpələri də öldürürdülər. Qırğın və döyüşlər iyunun 4-dək davam etdi. 1920-ci ilin Gəncə qətliamı miqyasına və amansızlığına görə 1918-ci ilin mart soyqırımından geri qalmırdı.
 
Gəncə üsyanının məğlubiyyətə uğramasının əsas səbəbi qüvvələrin qeyri-bərabərliyi idi. Mücahidlərin sayı 4.000–6.000 nəfərdən artıq olmadığı halda, qarşı tərəfin şəhər ətrafında cəmləşdirdiyi döyüşçülərin sayı 30.000-ə çatırdı. Bundan istifadə edən işğalçılar şəhəri sıx mühasirə halqasına aldılar və üsyanın yayılmasına, genişlənməsinə imkan vermədilər. Bir məsələni də qeyd edək ki, üsyanda azərbaycanlılarla yanaşı, bolşevik rejiminə müxalif olan rus və polyak zabitləri də fəal iştirak etmişdilər. Onların əksəriyyəti döyüş meydanında şərəflə həlak oldu.
 
Düşmənin itkilərinə gəlincə, Gəncə döyüşlərində öldürülmüş bolşeviklərin sayı 8.000 nəfərdən çox idi. Keçmiş Rusiya imperiyasının ərazisində 1918-ci ildən 1921-ci ilədək davam etmiş vətəndaş müharibəsinin gedişində sovet qoşunları heç bir şəhər uğrunda döyüşlərdə Gəncədəki qədər itki verməmişdilər. XI ordunun bir neçə alay və diviziyası şəhər ətrafındakı bağlarda, eləcə də Gəncənin dar küçələrində tamamilə məhv edilmişdi. Bəzi ehtimallara görə, məhz Gəncə üsyanı Azərbaycanın gələcək statusu məsələsinə Moskvanın münasibətini dəyişdirdi. Güman edilir ki, bolşeviklər Azərbaycanı muxtar respublika statusunda Rusiyaya birləşdirmək istəyirmişlər. Lakin bu və digər üsyanlar onları milli məsələlərə daha ehtiyatla yanaşmağa məcbur etdi.
 
Ceyhun Hacıbəyli 1952-ci ildə çapdan çıxmış Azərbaycan dərgisində Gəncə üsyanı haqqında belə yazırdı:
“Gəncə üsyanı millətimizin şərəf və namusunun yenidən kəsbi-etibar qazandığı bir dastandır. Gəncədə may ayında tökülən türk qanı 27 aprel hadisəsi hərəkatında millətimizə atılan ləkəni silib-götürdü.”
 
Allah şəhidlərə rəhmət eləsin!..
 
Müəllif: araşdırmaçı jurnalist, Araz Şəhrili
 
Oxşar xəbərlər
13:27, Bu gün
Azərbaycanlı zəvvarlar Həcc ziyarətinin əsas ayinlərinin icrasına başlayıblar
13:24, Bu gün
Azərbaycanın taleyini dəyişən zəfər tarixi
13:20, Bu gün
“Son zəng”lə bağlı təlimatları pozan məktəblər CƏZALANDIRILACAQ
13:14, Bu gün
“Şuşanın dağıdılmış 200-dək abidəsindən 18-i bərpa edilib”
13:08, Bu gün
Şəkidəki dəhşətli qəzanın anbaan görüntüləri ortaya çıxdı - VİDEO
13:02, Bu gün
İsveçrədəki sülh sammitinə kimlər getdi? - FOTO
12:56, Bu gün
Müdafiə Sənayesi Nazirliyində yeni təyinat olub
12:51, Bu gün
Lotereya biletləri oğurlayan keçmiş məhkum saxlanıldı
12:45, Bu gün
Xocalıda aşkarlanan raket kompleksi “Hərbi Qənimətlər Parkı”nda - FOTOLAR
12:41, Bu gün
Ukrayna üçün vacib gün: "Qlobal sülh sammiti" işinə başlayır
12:38, Bu gün
Sabahın hava proqnozu AÇIQLANDI
12:30, Bu gün
20 saylı Vəkil Bürosu Lerik sakinlərinə pulsuz hüquqi yardım aksiyası keçirib - FOTOLAR
12:22, Bu gün
Şuşa Bəyannaməsi müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi baxımından tarixi sənəddir - RƏY + FOTO
12:15, Bu gün
Azərbaycanın taleyini dəyişən Milli Qurtuluş Günü - ŞƏRH + FOTO
12:10, Bu gün
“Azərbaycan bu gün qüdrətli bir dövlətə çevrilib” - Kamaləddin Qafarov
12:05, Bu gün
Qarabağ Universitetinin ilk tələbəsi: "Övladlarınızın istəkləri qarşısında sədd çəkməyin"
12:00, Bu gün
“Qanuni oğru”lar niyə avtomobil sürə bilməzdi?
11:55, Bu gün
Azərbaycan nazirləri ilə bağlı maraqlı faktlar - SİYAHI
11:50, Bu gün
Səfir: “Dəmirağacı parkı”ndan danışmaq mənə böyük şərəf hissi verir"  - FOTO
11:45, Bu gün
Bu çaylardan sel keçdi, dağlara qar yağdı - FAKTİKİ HAVA
11:40, Bu gün
Şuşa Bəyannaməsi: qardaşlıq, əməkdaşlıq, müttəfiqliyin simvolu - ANALİZ + FOTO
11:38, Bu gün
Köhnə avtomobillərə əlvida - Bazarda nə gözlənilir?
11:35, Bu gün
İlham Əliyev Böyük Britaniya kralını təbrik etdi
11:30, Bu gün
Varlı ərini aldadıb yaraşıqlı oğlanla yazışan kənd qızının şok əməl – Fəridənin hekayəsi
11:25, Bu gün
Mehriban Əliyeva Milli Qurtuluş Günü ilə bağlı paylaşım etdi - FOTO
11:20, Bu gün
Duz qarışqalarla mübarizədə effektivdirmi?
11:15, Bu gün
FHN çimərliklərlə bağlı əhaliyə müraciət etdi - VİDEO
11:10, Bu gün
Yay aylarında kirayə bazarında dəyişiklik olacaqmı?
11:05, Bu gün
Bu gündən çimərlik mövsümünə START VERİLDİ
11:00, Bu gün
Azərbaycanda arvadından şübhələnən kişi çarpayının altına diktafon qoydu və ... - ŞOK TƏFƏRRÜAT
10:53, Bu gün
Mobil operatorlar beş ayda 500 mln. manata yaxın gəlir əldə edib
10:50, Bu gün
Dövlət Komitəsi Milli Qurtuluş Günü ilə bağlı fləşmob təşkil etdi - VİDEO
10:45, Bu gün
Xocalı aeroportuna onun adı verilsin – TƏKLİF
10:43, Bu gün
Türkiyə XİN Azərbaycanı təbrik etdi - FOTO
10:35, Bu gün
Cinsi yolla keçən xəstəliklərə yoluxanların sayında artım var - Professor xəbərdarlıq etdi
10:27, Bu gün
Bakıda yataqxanada DƏHŞƏT: Onu yatmağa qoymayan tələbəyə 38 bıçaq zərbəsi vurdu
10:18, Bu gün
Xaos və anarxiya mühitinin yaranması beynəlxalq təhlükəsizliyə təhdiddir - Prezident
10:11, Bu gün
Naqelsmann AÇ-lərin tarixinə düşdü
10:04, Bu gün
Roma Papası süni intellektlə bağlı XƏBƏRDARLIQ
09:57, Bu gün
Xuraman Muradova: "15 iyun Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik tariximizdə Günəş kimi parladığı gündür..."
09:52, Bu gün
Namiq ayrıldıqdan 16 il sonra boşandı
09:42, Bu gün
“Türkiyənin NATO üzvü olmasının “BRİKS”-ə üzvlüyünə mane olacağını demək yanlışlıqdır...”
09:40, Bu gün
Həm keyfiyyətli, həm də ucuz - uşaqları yay istirahəti üçün hara aparmalı...
09:38, Bu gün
Prezident Şuşada keçirilən beynəlxalq konfransın iştirakçılarına müraciət ünvanladı - YENİLƏNİB
09:34, Bu gün
Onlar uğur və firavanlıq dünyasını kəşf edəcəklər – 15 iyundan sonra
09:29, Bu gün
“Həyat yoldaşım mənə qardaşımın arvadı ilə xəyanət etdi“ – Aktrisadan efirdə ŞOK AÇIQLAMA
09:21, Bu gün
Yeməkdən dərhal sonra yuxunuz gəlir? - Sizdə bu problem var?
09:14, Bu gün
5 günlük bayram tətili başlayıb
09:03, Bu gün
Tətildə xəstələnməmək üçün nə etməli?
08:56, Bu gün
Qurban kəsirik: nəyi bilməliyik?
08:55, Bu gün
Ukrayna Rusiyanın qırıcıları yerləşən aviabazaya 70-dən çox dronla zərbə endirdi...+VİDEO
08:42, Bu gün
Həkim bağırsaq xərçənginə səbəb olan qidaları AÇIQLADI
08:30, Bu gün
CAR-nın yeni prezidenti kim oldu?
08:20, Bu gün
Qarabağ Universitetinin ilk tələbəsi kim oldu?
08:11, Bu gün
Ən güclü immunitetə ​​malik QAN QRUPLARI
08:00, Bu gün
Bakıda 18 yaşlı gəncin başını kəsdilər: Hadisə yerindən GÖRÜNTÜLƏR
07:49, Bu gün
Latviya paytaxtının hava limanı naməlum drona görə fəaliyyətini dayandırdı...
07:46, Bu gün
Almaniya Şotlandiyanı darmadağın etdi - 5:1
07:31, Bu gün
Azərbaycandan Avropaya viza müraciətlərinin çoxalmasının SƏBƏBİ NƏDİR?
07:20, Bu gün
Xəyanətinin üstü açılan britaniyalı kişi buna görə "Aplle"ı məhkəməyə verdi
07:06, Bu gün
Bakıda müəmmalı hadisə: Axşamlar qapıları döyür, səs gələndə uzaqlaşırlar - İnsanlar təşvişdə - VİDEO
06:54, Bu gün
Yer nüvəsinın fırlanma sürəti azalır
06:43, Bu gün
15 İyun -Azərbaycanın taleyini dəyişən zəfər tarixi
06:31, Bu gün
Dəyişiklik küləyi əsəcək: bu BÜRCLƏR iyunda həyatın yeni səhifəsini açacaq
06:17, Bu gün
ABŞ Qəzzaya yardım karvanlarına hücum edən İsrail qrupuna sanksiya tətbiq etdi...
06:15, Bu gün
Sumqayıtda tanışı ilə mübahisə edən kişinin ÜRƏYİ DAYANDI
05:59, Bu gün
Azərbaycanlı zəvvarlar Həcc ziyarətinin əsas ayinlərinin icrasına başlayıblar
05:45, Bu gün
Əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdıran qidalar hansılardır?
14 Jun 2024 | 23:46
Pentaqon Rusiyanın  Ukrayna müharibəsində itkilərini açıqlayıb
14 Jun 2024 | 23:44
17 yaşlı qız zorla ərə verilir - DİN  isə...
14 Jun 2024 | 23:30
Ceyhunu ermənilər qətlə yetirib?
14 Jun 2024 | 23:21
Vəzifəli şəxs icra başçısının xidməti otağında ona külli miqdarda pul veribmiş - DETALLAR
14 Jun 2024 | 23:11
Sürücülərin nəzərinə: Avtomobillərin texniki müayinəsində YENİLİKLƏR
14 Jun 2024 | 23:07
Qərbi Azərbaycan Xronikası: "Həmişə hiss edirdik ki, düşmənlə bir yerdə yaşayırıq" - VİDEO
14 Jun 2024 | 23:01
Məşhur ilahiyyatçı vəfat etdi - VİDEO
14 Jun 2024 | 22:55
Prezident İlham Əliyev Milli Qurtuluş Günü ilə bağlı paylaşım edib
14 Jun 2024 | 22:37
Bu şəxslər üçün parklanma pulsuz olacaq - VİDEO
14 Jun 2024 | 22:36
Çin İsveçrədə sülh sammitini "ciddi şəkildə boykot" edir
14 Jun 2024 | 22:30
AFFA 2 məşqçini ömürlük futboldan uzaqlaşdırdı
14 Jun 2024 | 22:20
DİM sədri buraxılış imtahanlarının nəticələrindən danışdı - VİDEO
14 Jun 2024 | 22:15
Bu, sülh deyil, tam kapitulyasiya tələbidir
14 Jun 2024 | 22:08
Putin Ukraynada döyüşən Rusiya hərbçilərinin sayını açıqladı
14 Jun 2024 | 22:05
9 gündə 22 yoluxma, 4 ölüm baş verdi - Şəhər əhalisi təşviş içindədir
14 Jun 2024 | 21:57
Daha bir küçədə xüsusi hərəkət zolaqlarının təşkilinə başlanıldı
14 Jun 2024 | 21:45
Balakəndə evə ildırım düşdü: divar deşildi - FOTOLAR
14 Jun 2024 | 21:33
Şəbnəmin qızı nişanı qaytarıb?
14 Jun 2024 | 21:24
Tanınmış jurnalisti maşın vurdu
14 Jun 2024 | 21:15
Qarğıdalı saçağı çayı hansı xəstəliklərdən xilas edir?
14 Jun 2024 | 21:05
“Azərbaycan cəbhənin hər iki tərəfində vuruşaraq tarixinin ən təzadlı dövrlərindən birini yaşadı...”
14 Jun 2024 | 20:53
Rusiya müharibəyə görə Ukraynaya nə qədər təzminat ödəməlidir? - RƏQƏM AÇIQLANDI
14 Jun 2024 | 20:45
Bakıda yataqxanada DƏHŞƏT: Onu yatmağa qoymayan tələbəyə 38 bıçaq vurdu
14 Jun 2024 | 20:39
“İİV-ə müayinə olaq, sağlam olaq” adlı layihəyə start verilir
14 Jun 2024 | 20:39
Azərbaycanda evə silahlı basqın: Üç nəfər güllələnərək ÖLDÜRÜLDÜ
14 Jun 2024 | 20:33
Erməni vandallığını əks etdirən film hazırlanır
14 Jun 2024 | 20:20
"Qərbin xudbinliyi və təkəbbürü dünyada təhlükəli vəziyyətə gətirib çıxarıb" - Putin
14 Jun 2024 | 20:14
Azərbaycan Ordusunun Naxçıvan istiqamətindəki mövqeləri növbəti dəfə atəşə tutulub
14 Jun 2024 | 20:11
Balakəndə fərdi evi ildırım vurub, otaqlar dağılıb, divar deşilib - FOTO
14 Jun 2024 | 20:04
ABŞ-dan ikinci xəbərdarlıq: “Sizi sadə suallarla ələ keçirəcəklər”
14 Jun 2024 | 20:00
Rəşad Nəbiyev Siyəzəndə vətəndaşları qəbul edəcək
14 Jun 2024 | 19:55
ADNSU beş kateqoriya üzrə dünyanın yüksək reytinqli universitetləri arasında yer alıb
GÜNLÜK
14 Jun 2024 | 14:20
Dayı bacısıqızı ilə dəfələrlə cinsi əlaqədə oldu, sevgilisi isə... - ŞƏMKİRDƏ DƏHŞƏT
14 Jun 2024 | 14:25
"Mən bunu ən vacib qanun layihəsi kimi dəyərləndirirəm" - Professordan SENSASİON YAZI
14 Jun 2024 | 21:24
Tanınmış jurnalisti maşın vurdu
14 Jun 2024 | 13:47
Prezident 5 fərman imzaladı
14 Jun 2024 | 13:45
RİNN bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərəcək
14 Jun 2024 | 14:00
İlham Əliyev Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik etdi
14 Jun 2024 | 13:55
Xəzər dənizinin səviyyəsinin müasir dəyişmələri – TƏHLİL
14 Jun 2024 | 14:05
Azərbaycan və Çin hərbi sahədə əməkdaşlığı müzakirə etdi - FOTO/VİDEO
14 Jun 2024 | 14:32
Naxçıvanda nəşi tapılan əsgərimizin məzarı - VİDEO
14 Jun 2024 | 14:10
Şənbə gününün havası açıqlandı
HƏFTƏLİK
08 Jun 2024 | 18:45
"Mənim musiqi istedadım Vəfadan, Nəfəsdən daha çoxdur, amma..."
09 Jun 2024 | 11:58
Qardaşı “İstanbul NS” klinikasında öldürülən şəxs Prezidentə müraciət etdi - Bizə kömək edin!
08 Jun 2024 | 17:56
“Rusiya son baş verənlərlə bağlı Güney Qafqazdan uduzaraq çıxmalıdır, amma...”
08 Jun 2024 | 21:28
Azərbaycan əsilli türkiyəli astronavt kosmosdakı missiyasını başa vurub - YENİLƏNİB
08 Jun 2024 | 17:05
Bərdə sakininin qulağını kəsiblər?
08 Jun 2024 | 13:48
Qulu Məhərrəmli 32 illik həsrətə belə son qoydu - Maraqlı kadrlar
12 Jun 2024 | 15:48
Müharibə iştirakçılarının müavinəti artırılacaqmı?- Millət vəkili AÇIQLADI 
09 Jun 2024 | 07:24
Günəşdən Yerə ağır zərbə: Nadir kosmik hadisə baş verdi
08 Jun 2024 | 14:11
"Xahiş edirəm dostumuz Ərdoğanı bu barədə məlumatlandırın": Putin Türkiyəyə mühüm siqnallar göndərib
08 Jun 2024 | 14:03
"Rusofob tamaşa": Qərb Rusiyanı nasist Reyxlə müqayisə edib
AYLIQ
14 Jun 2024 | 14:20
Dayı bacısıqızı ilə dəfələrlə cinsi əlaqədə oldu, sevgilisi isə... - ŞƏMKİRDƏ DƏHŞƏT
14 Jun 2024 | 14:25
"Mən bunu ən vacib qanun layihəsi kimi dəyərləndirirəm" - Professordan SENSASİON YAZI
14 Jun 2024 | 21:24
Tanınmış jurnalisti maşın vurdu
14 Jun 2024 | 13:47
Prezident 5 fərman imzaladı
14 Jun 2024 | 13:45
RİNN bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərəcək
14 Jun 2024 | 14:00
İlham Əliyev Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik etdi
14 Jun 2024 | 13:55
Xəzər dənizinin səviyyəsinin müasir dəyişmələri – TƏHLİL
14 Jun 2024 | 14:05
Azərbaycan və Çin hərbi sahədə əməkdaşlığı müzakirə etdi - FOTO/VİDEO
14 Jun 2024 | 14:32
Naxçıvanda nəşi tapılan əsgərimizin məzarı - VİDEO
14 Jun 2024 | 14:10
Şənbə gününün havası açıqlandı