İran ABŞ-ni güzəştə məcbur etmək üçün təzyiq strategiyasını genişləndirir – Reuters təhlili

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

İran ABŞ və müttəfiqlərinə təzyiqi artırmaq məqsədilə Yaxın Şərqdə ticarət marşrutlarını, enerji infrastrukturunu və dəniz yollarını strateji təzyiq vasitəsinə çevirməyə çalışır. Analitiklər hesab edirlər ki, Tehran genişmiqyaslı müharibəyə getmədən Vaşinqtonu siyasi güzəştlərə məcbur etməyi hədəfləyir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Reuters agentliyinin hazırladığı təhlildə bildirilir.

Təhlildə qeyd olunur ki, İranın əsas məqsədi hərbi qələbə qazanmaq deyil, böhranı mərhələli şəkildə genişləndirərək ABŞ və onun regional tərəfdaşlarına münaqişənin qarşısını almağın Tehranla razılığa gəlməkdən daha baha başa gələcəyini göstərməkdir.

Məlumata görə, Tehran hesab edir ki, ABŞ Hörmüz boğazında İranın rolunun artırılmasını qəbul etməsə, gərginlik Körfəz regionundan kənara da yayıla bilər. İran rəhbərliyi dəniz yolları və enerji obyektləri üzərində yaranan risklərin gələcək danışıqlarda onun mövqeyini gücləndirəcəyinə inanır.

Vaşinqton İnstitutunun eksperti Maykl Nayts Reuters-ə bildirib ki, İran münaqişənin coğrafiyasını və istifadə etdiyi vasitələri davamlı şəkildə genişləndirməklə ABŞ üzərində təzyiq yaratmağa çalışır.

Onun sözlərinə görə, İranın əsas üstünlüyü ABŞ və ya İsrailə zərbə vurmaq imkanında deyil, region ölkələri və qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi risklər yarada bilməsindədir.

Reuters yazır ki, Tehran artıq Hörmüz boğazında gəmiçiliyə təsir göstərə biləcəyini nümayiş etdirib. Müharibədən əvvəl dünya neft tədarükünün təxminən 20 faizi bu strateji dəniz yolundan keçirdi.

Bununla yanaşı, Qırmızı dəniz və Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturu ilə bağlı təhdidlər də qlobal ticarətin təhlükəsizliyinin təmin olunması xərclərini artırır.

Təhlildə bildirilir ki, İran rəhbərliyi əvvəlki güzəşt cəhdlərinin Vaşinqton tərəfindən zəiflik kimi qiymətləndirildiyini düşünür. Buna görə də Tehran hesab edir ki, danışıqlar masasına oturmazdan əvvəl öz təsir imkanlarını artırmalıdır.

Vaşinqton İnstitutunun digər eksperti Maykl Sinq də qeyd edib ki, İran hələ də təşəbbüsün öz əlində olduğuna inanır və ABŞ administrasiyasının hərbi baxımdan nə qədər irəli getməyə hazır olduğunu tam müəyyən edə bilmədiyini düşünür.

Keçmiş amerikalı diplomat Alan Eyr isə hesab edir ki, Tehran blokadanın yumşaldılması və hərbi təzyiqin azaldılması məqsədilə çəkindirmə strategiyası həyata keçirir və hadisələrin gedişatının yalnız Vaşinqton tərəfindən müəyyənləşdirilməsini istəmir.

Reuters-in məlumatına görə, hazırda əsas mübahisə Hörmüz boğazının gələcək idarə olunması ilə bağlıdır.

Regional mənbələr bildirirlər ki, Oman İrana Körfəz ölkələrinin dəstəklədiyi, boğazın idarəçiliyinə dair təklif təqdim edib. Lakin Tehran boğaz üzərində daha geniş inzibati səlahiyyətlər və gəmilərdən xidmət haqqı toplamaq hüququ əldə etmək istəyir.

ABŞ isə Hörmüz boğazının beynəlxalq su yolu statusunun dəyişdirilməsinə qarşı çıxır və İranın belə səlahiyyətlər əldə etməsini qəbul etmir.

Reuters qeyd edir ki, İranın strategiyası ABŞ-la birbaşa hərbi qarşıdurmadan daha çox, qlobal ticarət və enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyi artırmağa hesablanıb.

Analitiklər hesab edirlər ki, hər yeni təhlükə beynəlxalq dəniz yollarının qorunması üçün daha çox maliyyə və hərbi resurs tələb edir. Tehran isə məhz bunun vasitəsilə gələcək danışıqlarda üstün mövqe qazanmağa çalışır.

Bununla belə, ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, Vaşinqton və Tehran qarşılıqlı təzyiq siyasətini davam etdirdikcə, tərəflərin tam nəzarət edə bilməyəcəyi daha genişmiqyaslı münaqişə riski də artır.