"Orbanın sonu: seçicinin dəyişən iradəsi və Avropaya yeni siqnal" - "Politico"

"Macarıstanda hakimiyyət dəyişikliyi təkcə daxili narazılığın deyil, həm də beynəlxalq balansın dəyişməsinin nəticəsidir..."

Macarıstan baş naziri Viktor Orban seçkilərdə ağır məğlubiyyətə uğradı və uzun illər qurduğu siyasi sistem onu xilas edə bilmədi. Onun əsas səhvi isə seçicilərin dəyişən əhval-ruhiyyəsini düzgün oxuya bilməməsi oldu.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Politico" nəşri yazıb.

Daxili narazılıq və səhv hesablanmış kampaniya

Nəşr yazır ki, seçicilər artıq əvvəlki kimi "xarici təhlükələr" ritorikasına reaksiya vermirdi. Vladimir Zelenski və Avropa İttifaqına qarşı ittihamlar, müharibə qorxusu üzərindən qurulan kampaniya bu dəfə effekt vermədi. İnsanları daha çox gündəlik problemlər - inflyasiya, işsizlik, səhiyyə və korrupsiya narahat edirdi. Hakim "Fides" partiyası getdikcə qohumbazlıq və korrupsiya ilə assosiasiya olunmağa başlamışdı. Bu isə iqtisadi geriləmə ilə birləşərək Orbanın dayaqlarını zəiflətdi. Analitiklərin fikrincə, o, əvvəlki seçkilərdə işləyən strategiyanı təkrarlamaqla ciddi səhvə yol verdi.

Madyarın yüksəlişi və siyasi dönüş nöqtəsi

Bu fonda Orbanın əsas rəqibi Peter Madyar seçicilərin real problemlərinə fokuslanaraq üstünlük qazandı. O, həm sistemin içindən gələn biri kimi onu yaxşı başa düşür, həm də daha balanslı və milli ritorika ilə çıxış edirdi. Madyar "müasir, Avropa yönümlü Macarıstan" vəd edərək yalnız gəncləri deyil, həm də orta yaşlı seçiciləri və fəhlə təbəqəsini cəlb edə bildi. Onun kampaniyasında əsas mövzular iqtisadi böhran, korrupsiya və sosial rifah idi.

Eyni zamanda o, açıq şəkildə bildirdi ki, nə Vaşinqtonun, nə Brüsselin, nə də Moskvanın müdaxiləsi qəbul edilə bilməz, "qərarı macar xalqı verəcək". Bu mövqe Orbanı daha çox "asılı fiqur" kimi göstərdi və onun imicinə zərbə vurdu. Seçkilərin nəticələrinə görə, Madyarın "Tisa" partiyası parlamentdə 138 yer qazanaraq böyük üstünlük əldə edib, Orbanın "Fides" partiyası isə cəmi 55 mandatla kifayətlənib.

Beynəlxalq nəticələr və "acı-şirin" qələbə

Bu seçkilərin nəticələri təkcə Macarıstan daxilində deyil, beynəlxalq səviyyədə də ciddi rezonans doğurdu. Donald Tramp və Vladimir Putin kimi liderlər Orbanın məğlubiyyəti ilə Avropadakı mühüm müttəfiqlərindən birini itirmiş oldular. ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens və digər sağçı populistlərin dəstəyi isə nəticəni dəyişə bilmədi. Avropa İttifaqında isə əksinə, bu nəticə rahatlıqla qarşılandı. Ursula von der Lyayen və Antonio Kosta uzun müddət Brüsselin qərarlarına veto qoyan liderdən qurtulmuş oldular.

Bununla belə, Ukrayna üçün vəziyyət birmənalı deyil. Vladimir Zelenski Madyarı qələbə münasibətilə təbrik etsə də, yeni lider daha əvvəl Macarıstanın Ukraynaya silah və maliyyə yardımı göstərməsinə, eləcə də onun Aİ-yə sürətli inteqrasiyasına qarşı çıxıb. O, bu məsələləri referenduma çıxarmağı planlaşdırır ki, bu da prosesi uzada bilər. Beləliklə, Orbanın məğlubiyyəti həm daxili narazılığın kulminasiyası, həm də Avropada siyasi qüvvələr balansının dəyişməsinin rəmzi kimi qiymətləndirilir.