"Rusiyada "xarici agent" siyahısı genişlənir: Tolstoy nəslindən olan tanınmış jurnalist də siyahıya düşüb" - "Deutsche Welle"

"Lev Tolstoyun nəticəsinə Rusiya vətəndaşlığı verilib, Aleksey Tolstoyun nəvəsi "xarici agent" elan edilib..."

Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, ölkədə "xarici agent" reyestri yenidən yenilənib və bu dəfə siyahıya 5 fiziki şəxs və bir layihə daxil edilib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri yazıb.

Siyahıya yeni adlar əlavə olundu

Nəşr yazır ki, yeni əlavələr arasında "Dünya Tatarları Şurası" ("Tatar Şurası") adlı təşkilat da var. Bu qurum müxtəlif ölkələrdə yaşayan tatarların hüquqlarını müdafiə edən platforma kimi təqdim olunur. Fiziki şəxslər sırasında 5 nəfərin adı hallanır, bunlar aşağıdakılardır:

Feminizm Əleyhinə Müharibə Hərəkatının koordinatorlarından biri Liliya Vejevatova, "Qolos" hərəkatının keçmiş həmsədri Roman Udod, "Asiya Rusiyası" adlı müstəqil media layihəsinin yaradıcısı Vasili (Batlay) Matenov və nogay xalqının hüquqları üzrə "ombudsman" kimi çıxış edən Rizvan Kubakayev yer alır. Siyahıda ən çox diqqət çəkən ad isə yazıçı Aleksey Tolstoyun nəvəsi, jurnalist və ədəbiyyatşünas İvan Tolstoy olub.

Tolstoy nəslinin paradoksu və siyasi kontekst

İvan Tolstoy uzun illərdir "Radio Svoboda" və "Radio Free Europe/Radio Liberty" ilə əməkdaşlıq edən tanınmış publisist və tədqiqatçıdır. O, rus mühacirət ədəbiyyatı və sovet dövrü mədəni-siyasi tarixinə dair əsərləri ilə tanınır. Onun ən məşhur kitabları arasında "Dövrün kursivi" və "Pasternak romanının yuyulması" kimi araşdırmalar yer alır.

Rusiya Ədliyyə Nazirliyi onun "dövlət siyasəti barədə yanlış məlumatlar yaydığını", Ukraynadakı müharibəyə qarşı çıxdığını və "xarici agent" hesab edilən digər şəxslərlə əməkdaşlıq etdiyini bildirir.

Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, bir neçə gün əvvəl Rusiya prezidenti Vladimir Putinin fərmanı ilə İsveçdə yaşayan, Lev Tolstoyun nəslindən olan Daniil Tolstoya Rusiya vətəndaşlığı verilib. Beləliklə, eyni Tolstoy soyadı ətrafında fərqli siyasi və hüquqi talelər formalaşıb.

Aleksey Tolstoy və Lev Tolstoy nəslinə bağlı yüzlərlə törəmə bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayır və bu ailə şəbəkəsinin 350-yə yaxın nümayəndəsi olduğu bildirilir.

"Xarici agent" statusunun sərtləşən çərçivəsi

Rusiyada "xarici agent" statusu ilk dəfə 2012-ci ildə qeyri-kommersiya təşkilatlarına tətbiq edilsə də, son illərdə bu anlayış ciddi şəkildə genişləndirilib. Hazırda bu status jurnalistlərə, ictimai fəallara, analitiklərə və hətta fərdi şəxslərə də şamil oluna bilir.

Qanunvericiliyə görə, "xarici agent" elan edilən şəxslər xüsusi qeyd ilə bütün materiallarını markalamağa, müntəzəm hesabatlar təqdim etməyə və ciddi maliyyə nəzarəti altında olmağa məcburdurlar. Qaydaların pozulması isə cərimələr və hətta cinayət məsuliyyəti ilə nəticələnə bilər.

Tənqidçilər hesab edir ki, bu mexanizm geniş və qeyri-müəyyən interpretasiya imkanları yaratdığı üçün hakimiyyətə qarşı çıxan müxtəlif ictimai fiqurların təzyiq altında saxlanılması vasitəsinə çevrilib.