"Əsrin sonuna doğru Yer əhalisinin üçdə biri "cəhənnəm istisi" ilə üzləşə bilər" - Alimlərdən xəbərdarlıq

"Mövcud iqlim siyasəti dəyişməzsə, milyardlarla insan ekstremal istilik və quraqlığın təsiri altına düşəcək..."

"Geophysical Research Letters" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, XXI əsrin sonuna doğru Yer kürəsində həyat şərtləri kəskin şəkildə ağırlaşa bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "science.mail.ru" nəşri yazıb.

Alimlər proqnozlaşdırır ki, hazırkı iqlim siyasəti dəyişməz qalarsa, 2090-cı illərdə dünya əhalisinin təxminən 28 faizi, yəni 2,6 milyard insan mütəmadi olaraq ekstremal istilik və quraqlıq şəraitində yaşamağa məcbur olacaq. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, 2030-cu illərdə bu göstərici cəmi 6,6 faiz civarında olacaq. Bu isə o deməkdir ki, cəmi bir neçə onillik ərzində risk zonasında yaşayan insanların sayı dəfələrlə artacaq.

İstilik və quraqlıq: bir-birini gücləndirən təhlükə

Tədqiqat göstərir ki, gələcəkdə istənilən gün ekstremal istilik və quraqlıqla qarşılaşma ehtimalı 1961-1990-cı illərlə müqayisədə beş dəfədən çox artacaq. Bu iki amil bir-birini gücləndirərək ciddi nəticələrə - su qıtlığı, ərzaq qiymətlərində qeyri-sabitlik və xüsusilə açıq havada çalışan insanlar üçün həyat riskinə səbəb olur.

Ən çox zərər görəcək regionlar isə tropik və aşağı gəlirli ölkələr olacaq. Bu sıraya Mavrikiy və Vanuatu kimi ada dövlətləri də daxildir. Paradoks ondadır ki, bu ölkələrin qlobal istixana qazı emissiyalarına töhfəsi minimaldır, halbuki əsas çirkləndirici yük inkişaf etmiş dövlətlərin payına düşür.

2001-2020-ci illərin məlumatlarının təhlili göstərir ki, istilik və quraqlığın eyni vaxtda baş verdiyi dövrlərin sayı artıq sənayeqabağı dövrlə (1850-1900) müqayisədə iki dəfə artıb. Hazırda ildə orta hesabla 4 belə epizod qeydə alınır. Əsrin sonuna doğru bu rəqəm 10-a çata bilər, ən uzun davam edən belə dövrlər isə 15 günə qədər uzanacaq ki, bu da son 25 illə müqayisədə 2,5 dəfə çoxdur.

Hələ də seçim imkanı var

Bununla belə, alimlər daha nikbin ssenarinin də mümkün olduğunu bildirir. Əgər ölkələr Paris Sazişi çərçivəsində üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri tam yerinə yetirsə və əlavə uzunmüddətli tədbirlər görsə, risk altında olan əhalinin payı 28 faizdən 18 faizə (təxminən 1,7 milyard insan) qədər azaldıla bilər.

Ekspertlər vurğulayır ki, yaxın onilliklərdə veriləcək qərarlar gələcək nəsillərin həyat şəraitini müəyyən edəcək. Artıq bu gün iqlim dəyişiklikləri milyonlarla insanın həyatına təsir edir - ərzaq təhlükəsizliyi, suya çıxış və ümumi sağlamlıq risk altındadır.

Alimlərin qənaətinə görə, emissiyaların azaldılması və yeni şəraitə uyğunlaşma tədbirləri vaxtında həyata keçirilsə, fəsadları xeyli yumşaltmaq mümkündür. Əks halda, bu böhranın nəticələri yalnız uzaq gələcəkdə deyil, artıq bu gün yaşayan gənc nəslin həyatında da açıq şəkildə hiss olunacaq.