"Artemis-2": Aya eniş yenidən mümkün olacaqmı?" - BBC

"NASA-nın test uçuşu mühəndislərin gözləntilərini üstələyib, amma əsas sınaq hələ qarşıdadır..."

NASA-nın "Artemis-2" missiyası 1 aprel tarixindən etibarən uğurla davam edir. Raket, kosmik gəmi və ekipaj bütün əsas sınaqlardan keçərək mühəndislərin ən cəsarətli proqnozlarını geridə qoyub.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Ay enişinə bir addım daha yaxın

İlk altı gün göstərdi ki, "Orion" kapsulu real şəraitdə simulyatorlarda mümkün olmayan nəticələr verib. Lakin missiyanın ən böyük nailiyyəti ekipajın fəaliyyəti olub -bu, dünyaya ümid və inam bəxş edib. Əsas sual isə qalır: NASA və prezident Trampın planladığı kimi 2028-ci ilə qədər Aya eniş həqiqətən mümkün olacaqmı?

Nələri öyrəndik:

- Raket və trayektoriya: SLS raketi qalxarkən 8,8 milyon funt qüvvə göstərib və mühəndislərin gözləntilərinə tam uyğun işləyib. Uçuş zamanı maksimum dinamik təzyiqdən keçiş, əsas mühərriklərin söndürülməsi və boosterlərin ayrılması bütün mərhələlərdə problemsiz baş tutub. Trayektoriya o qədər dəqiq olub ki, iki planlaşdırılmış düzəlişə ehtiyac qalmayıb. "Orion"un əsas mühərriki 5 dəqiqə 55 saniyə işləyərək Ay istiqamətində optimal trayektoriya yaradıb. NASA-nın "Artemis" proqramının rəhbəri Lori Qleyz bu mühərrik testinin mükəmməl keçdiyini qeyd edib.

- Ekipaj və insan amilləri: Missiyanın əsas məqsədi insanların gəmidə davranışını öyrənmək idi. Nəticələr simulyatorlarda öyrənilməsi mümkün olmayan şəkildə oldu. Kiçik problemlər, məsələn, su dispenseri və tualet ekipaj tərəfindən təhlükəsiz həll edilib. Ekipajın fəaliyyətləri göstərib ki, sistem insanlarla birlikdə işləyərkən də etibarlıdır.

- Elm və emosional anlar: Missiya zamanı təxminən 35 geoloji obyekt müşahidə edilib, Ayın geri tərəfinin ilk tam görünüşü çəkilib, həmçinin günəş tutulması izlənilib. Lakin ən təsirli an ekipaj "Apollon-13" rekordunu qıraraq itirilmiş yaxın birinin adını Ayda yerləşdirməsi olub. Bu, kosmik proqramların sadəcə texniki nailiyyət deyil, insan cəsarəti və ilhamını nümayiş etdirməsinin sübutudur.

Gələcək sınaqlar və Aya eniş

"Orion" kapsulu 11 aprel San-Diyeqo yaxınlığında Sakit okeana enəcək. Yer atmosferinə daxil olma sürəti təxminən 40 000 km/saat olacaq və bu, heç bir simulyatorla təkrarlana bilməz. Uğurlu eniş missiyanın nəticələrini tam təsdiqləyəcək: raket işləyib, gəmi işləyib, ekipaj peşəkarlıq nümayiş etdirib. NASA artıq bu uğuru inkişaf etdirmək planını formalaşdırıb.

Ayda enişin 2028-ci ilə qədər gerçəkləşməsi hələ də şübhəlidir, amma "Orion"un mükəmməl uçuşu bu ehtimalı yaxınlaşdırıb. İndi əsas sual budur: eniş modulları, iş qrafiki və siyasi iradə buna uyğun gələ biləcəkmi? Missiya göstərdi ki, kosmik gəmi öz işini görüb və gələcək uğurlar üçün möhkəm təməl qoyub.

"Artemis-2" elmin və ilhamın hekayəsidir. Bu test uçuşu "Apollon" dövrünü xatırladaraq dünyaya bir gecəlik də olsa birliyi və ümid hissini geri gətirib. Əsl missiya isə hələ qarşıdadır - çoxsaylı Aya enişlər hələ gələcəkdədir.