"Avropa Trampsız NATO yarada bilərmi? - Avropada yeni təhlükəsizlik axtarışı" - "Deutsche Welle"

"Vaşinqtonun təzyiqi artıq alyansın daxilində tarazlığı dəyişir və Avropanı daha müstəqil hərbi gücə çevrilməyə məcbur edir..."

Rusiyalı jurnalist Konstantin Eggertin fikrincə, bu gün Avropa üçün ən böyük qorxu, eyni zamanda Kremlin ən böyük arzusu - NATO-nun zəifləməsi artıq real ssenariyə çevrilmək üzrədir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri yazıb.

Donald Trampın alyansı tərk etmə ehtimalını dilə gətirməsi belə olmasa belə, Vaşinqtonun davranışı artıq NATO daxilində münasibətləri kökündən dəyişir.

Vaşinqtonun təzyiqi və NATO-da çatlar

Tramp Avropa müttəfiqlərinin ABŞ və İsraili İranla müharibədə tam dəstəkləməməsindən narazıdır və NATO-nu "kağız pələng" adlandırır. Onun fikrincə, alyans ABŞ üçün kifayət qədər faydalı deyil. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio da müharibədən sonra NATO ilə münasibətlərin yenidən nəzərdən keçiriləcəyini bildirib.

Formal çıxış çətin olsa da, Vaşinqtonun əlində kifayət qədər təsir alətləri var: silah tədarükü, kəşfiyyat məlumatları və logistik dəstək. ABŞ-ın hərbi-nəqliyyat imkanları olmadan NATO əməliyyatları xeyli çətinləşir. Bu səbəbdən, hətta rəsmi ayrılıq olmasa belə, alyans daxilində "sadiqlik reytinqi" formalaşa bilər.

Avropa üçün yeni reallıq: özünü müdafiə etmək zərurəti

Eggert yazır ki, Avropa artıq seçim qarşısındadır: ABŞ qalacaq ya yox - fərq etməz, qitə öz təhlükəsizliyini özü təmin etməyə hazır olmalıdır. Bu isə bir neçə ciddi addım tələb edir:

- Müdafiə xərclərinin artırılması və sosial proqramların azaldılması

- Bəzi ölkələrdə hərbi çağırışın bərpası

- Ordunun nüfuzunun yenidən yüksəldilməsi

- Müdafiə sənayesinə böyük investisiyalar.

Bu istiqamətdə artıq addımlar atılır. Məsələn, Avropa Komissiyası müdafiə sənayesinin inkişafı üçün yeni proqram qəbul edib. Polşa və Finlandiya kimi ölkələr isə artıq güclü ordu qurmaq istiqamətində ciddi irəliləyiş əldə ediblər.

Ən böyük risk: Rusiyanın "sınaq hücumu"

Ekspertlərin fikrincə, ən təhlükəli ssenari ABŞ-ın zəifləyən rolundan istifadə edən Vladimir Putinin Avropanı "yoxlamağa" çalışmasıdır. Bu, tammiqyaslı müharibə yox, məsələn, Baltikyanı ölkələrdən birində qısa müddətli hərbi provokasiya şəklində ola bilər.

Məqsəd sadədir: Avropanın ABŞ olmadan reaksiya verə bilib-bilməyəcəyini yoxlamaq.
Bu halda, Polşa və Baltikyanı ölkələrin sərt cavab verməsi həyati əhəmiyyət daşıyacaq. Çünki, Eggerin vurğuladığı kimi, Moskva yalnız gücü anlayır.

NATO dəyişir, Avropa isə qərar verməlidir

Müəllif hesab edir ki, NATO ABŞ olmadan da yaşaya bilər. Alyans yenə də nüvə gücünə malik olacaq (Böyük Britaniya və Fransa sayəsində) və transatlantik xarakterini qismən qoruyacaq.

Amma əsas sual budur: Avropa bu yükü daşımağa hazırdırmı?

Cavab yaxın illərdə veriləcək. Çünki artıq aydındır - NATO əvvəlki kimi deyil və heç vaxt da əvvəlki kimi olmayacaq.