"Arılar yoxa çıxsa, planeti nə gözləyir?" - Alimlərdən xəbərdarlıq

"Qlobal böhrana aparan görünməz proses artıq başlayıb..."

Alimlər illərdir xəbərdarlıq edir: arılar bir gün yoxa çıxsa, dünya bir gecənin içində dağılmayacaq. Amma bu proses başladığı anda sistem sanki içindən çatlamağa başlayacaq və hər keçən gün bu "çatların səsi" daha da güclənəcək.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dailymirror.com" nəşri yazıb.

Görünməz qəhrəmanlar: qida təhlükəsizliyinin memarları

Ekoloqlar arıları "qida təhlükəsizliyinin görünməz memarları" adlandırır. Bunun səbəbi sadədir: onların tozlandırma prosesindəki rolu o qədər böyükdür ki, arılar olmadan gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsi olan bir çox məhsul sadəcə yoxa çıxardı.

Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, dünya üzrə becərilən kənd təsərrüfatı bitkilərinin təxminən üçdə biri birbaşa tozlandırıcılardan asılıdır. Bu zəncirdən arıları çıxarsaq, məhsuldarlıq kəskin şəkildə aşağı düşər. İlk zərbəni isə ən adi hesab etdiyimiz məhsullar - alma, çiyələk, göyəm və digər giləmeyvələr alacaq. Bu məhsullar getdikcə nadir və bahalı olacaq.

Daha sonra növbə tərəvəzlərə, xüsusilə çarpaz tozlanmaya ehtiyacı olanlara çatacaq. Artıq bu gün bəzi fermerlər etiraf edir ki, arılar olmasa, əl əməyinə keçmək məcburiyyətində qalacaqlar. Lakin təcrübə göstərir ki, insanlar milyardlarla həşəratı əvəz edə bilmir.

İqtisadi şok və dağılan ekosistemlər

İqtisadçılar xəbərdarlıq edir ki, arıların yox olması sadəcə qiymət artımı deyil, bazar üçün ciddi "şok effekti" yaradacaq. Ərzaq məhsulları sürətlə bahalaşacaq və bu, qlobal iqtisadi tarazlığı poza bilər. Problem bununla bitmir. Heyvandarlıq da zərbə alacaq, çünki bir çox yem bitkiləri də tozlandırmadan asılıdır.

Daha təhlükəli ssenari isə təbiətdə baş verəcək. Arılar yox olduqda: bəzi bitkilər çoxala bilməyəcək, biomüxtəliflik azalacaq, bütöv ekosistemlər deqradasiyaya uğrayacaq, meşələr və çəmənliklər bizim fərq etmədiyimiz sürətlə dəyişməyə başlayacaq.

Əslində arılar yalnız kənd təsərrüfatı üçün deyil, vəhşi təbiət üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır. Onlar digər canlılar üçün həm qida, həm də sığınacaq olan bitkilərin həyatını davam etdirir. Bu zəncir qırıldıqda isə onu bərpa etmək demək olar ki, mümkünsüz olur.

Hələ şans var - amma vaxt məhduddur

Sevindirici məqam odur ki, dünya alimləri və ekoloqlar artıq bu təhlükəyə qarşı yollar axtarır: xüsusi qoruqlar yaradılır, kənd təsərrüfatında yeni, ekoloji üsullar tətbiq olunur, pestisid istifadəsi məhdudlaşdırılır.

Bir çox fermerlər də artıq anlayır ki, arılar olmadan onların biznesi yaşaya bilməz. Hətta şəhər sakinlərinə belə tövsiyə edilir ki, balkonlarında və ya həyətlərində balverən bitkilər əkərək kiçik də olsa, bu sistemə dəstək versinlər.

Ekoloqların fikri qətidir: bəşəriyyətin hələ də bu prosesi dayandırmaq şansı var. Amma bunu mağaza rəfləri boşaldıqdan sonra deyil, indi etmək lazımdır. Və əgər kiməsə arılar əhəmiyyətsiz görünürsə, bir həqiqəti unutmaq olmaz: dünya qida sisteminin böyük bir hissəsi məhz onların qanadları üzərində dayanır.