"Yaxın Şərqdə eskalasiya: humanitar böhran, iqtisadi təzyiq və nüvə riski" - BMT-də təcili debatlar

"Region "böyük fəlakət" həddinə yaxınlaşır..."

Yaxın Şərqdə müharibə artıq dördüncü həftəsinə keçib və vəziyyət getdikcə daha təhlükəli mərhələyə daxil olur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "news.un.org" nəşri yazıb.

BMT strukturları xəbərdarlıq edir ki, davam edən hücumlar yalnız regionu deyil, qlobal iqtisadiyyatı da sarsıdır. Enerji infrastrukturu və dəniz nəqliyyatına zərbələr neft və qaz qiymətlərini artırır, tədarük zəncirlərini pozur.

Son günlərdə İsrail və ABŞ-ın İran ərazisinə zərbələri, eyni zamanda Tehranın cavab hücumları regionda eskalasiyanı daha da gücləndirib. Donald Tramp isə bəzi enerji obyektlərinə zərbələri "məhsuldar danışıqlar" səbəbilə təxirə saldığını bildirib. Buna baxmayaraq, müharibənin genişlənməsi riski qalmaqdadır.

Nüvə təhlükəsi və humanitar böhran

Beynəlxalq Atom Enerjisi Təşkilatı (MAQATE) bildirir ki, İranın Buşehr AES yaxınlığında zərbə qeydə alınsa da, reaktor zədələnməyib. Bununla belə, agentlik hərbi əməliyyatların nüvə obyektləri üçün ciddi risk yaratdığını vurğulayır.

Regionda humanitar vəziyyət də ağırlaşır. UNICEF Livanın cənubuna yardım göndərsə də, dağıdılmış infrastruktur bu prosesi çətinləşdirir. Eyni zamanda maliyyə çatışmazlığı yardım əməliyyatlarını məhdudlaşdırır.

Bundan əlavə, UNESCO İran, İsrail və Livanda mədəni irs obyektlərinin zədələndiyini bildirir. Tarixi abidələrin məhv olması münaqişənin uzunmüddətli nəticələrini daha da ağırlaşdırır.

BMT-də kəskin debatlar və regional yayılma riski

"The Guardian" yazır ki, BMT-də keçirilən təcili debatlarda vəziyyət "böyük fəlakət" kimi qiymətləndirilib. İnsan haqları üzrə ali komissarın nümayəndəsi Volker Türk nüvə obyektləri yaxınlığında zərbələrin "fəlakətli nəticələrə" gətirə biləcəyini bildirib.

Müzakirələrdə vurğulanıb ki, münaqişə artıq yalnız İran və İsraillə məhdudlaşmır - İraq, Suriya və Fars körfəzi ölkələri də prosesə cəlb olunur. Oman və Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndələri İranın hücumlarını pisləyərək bunun regionun təhlükəsizliyinə və iqtisadiyyatına ciddi təhdid yaratdığını qeyd ediblər.

Eyni zamanda Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə hücumlar qlobal enerji bazarlarını risk altına salır. BMT rəsmiləri bildirir ki, bu vəziyyət xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ağır nəticələr doğura bilər.

Ümumilikdə, beynəlxalq təşkilatlar hesab edir ki, hərbi həll yolu yoxdur və diplomatik səylər təcili şəkildə gücləndirilməlidir. Lakin davam edən qarşılıqlı zərbələr fonunda danışıqlar üçün imkanların getdikcə daraldığı vurğulanır.