"Sanksiyaların görünməyən üzü: hər il yüz minlərlə insan həyatını itirir" - "Anadolu Ajansı"

"İqtisadi təzyiq aləti kimi tətbiq olunan sanksiyalar əslində ən çox mülki əhaliyə zərbə vurur..."

Beynəlxalq sanksiyalar düşündüyümüzdən qat-qat ağır nəticələr doğurur. Araşdırmalara əsasən, bu məhdudiyyətlər hər il təxminən 564 min insanın ölümünə səbəb olur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Anadolu Ajansı" agentliyi yazıb.

Sanksiyalar müharibə qədər ölümcül ola bilər

Sanksiyalar uzun illərdir Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropa İttifaqı, eləcə də ABŞ və Böyük Britaniya kimi ölkələr tərəfindən müxtəlif dövlətlərə qarşı tətbiq olunur. Adətən insan hüquqları pozuntuları, nüvə proqramları və ya siyasi gərginliklər bu addımların əsas səbəbi kimi göstərilir.

Bu tədbirlər hərbi müdaxilə olmadan təzyiq göstərmək məqsədi daşısa da, nəticələri bəzən müharibələrlə müqayisə ediləcək qədər ağır olur. Ticarət məhdudiyyətləri, maliyyə aktivlərinin dondurulması və rəsmi şəxslərə səyahət qadağaları ən çox istifadə olunan vasitələrdir.

Ən ağır zərbə uşaqlara və yaşlılara dəyir

2025-ci ildə "The Lancet" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, sanksiyaların ən böyük təsiri uşaqlar və yaşlılar üzərində hiss olunur.
Tədqiqatın müəlliflərindən biri, iqtisadçı Fransisko Rodriges bildirib ki, xüsusilə 5 yaşdan kiçik uşaqlar və yaşlı insanlar ərzaq və dərman çatışmazlığına daha həssasdır.

Onun sözlərinə görə, fiziki baxımdan güclü yetkin insan müəyyən çətinliklərə tab gətirə bilsə də, uşaqlar və yaşlılar üçün bu, həyati təhlükəyə çevrilir. Xüsusilə dərman qıtlığı bu qruplar üçün ölüm riskini kəskin artırır, çünki onların həyatı çox vaxt müntəzəm tibbi müalicədən asılı olur.

Araşdırma göstərir ki, 1971-2021-ci illər arasında 152 ölkənin məlumatları təhlil edilib və nəticədə sanksiyaların təsirinin bəzən müharibə ilə eyni səviyyədə dağıdıcı olduğu qənaətinə gəlinib.

Siyasi alət, amma hədəfdə mülki əhali

Ekspertlərin fikrincə, sanksiyalar formal olaraq dövlətləri və onların siyasətini dəyişmək üçün tətbiq olunsa da, real təsiri daha çox sadə insanlar üzərində hiss olunur. Rodriges qeyd edir ki, xüsusilə ABŞ tərəfindən tətbiq olunan sanksiyalar səhiyyə göstəricilərinə ciddi mənfi təsir göstərir.

O, BMT sanksiyalarının daha ehtiyatla hazırlandığını və humanitar sahələr üçün müəyyən istisnalar nəzərdə tutulduğunu desə də, ABŞ sanksiyalarında bu istisnaların çox vaxt kağız üzərində qaldığını vurğulayır. Ekspertin fikrincə, müasir beynəlxalq hüquqa görə mülki əhaliyə birbaşa zərbə vurmaq hərbi cinayət sayılır.

Lakin sanksiyalar da dolayı yolla eyni nəticəni doğurur, onların əsas yükünü döyüşçülər deyil, adi insanlar daşıyır. Beləliklə, sanksiyalar hər nə qədər siyasi və diplomatik alət kimi təqdim olunsa da, onların "görünməyən tərəfi" minlərlə günahsız insanın həyatı bahasına başa gəlir və bu məsələ getdikcə daha ciddi müzakirə mövzusuna çevrilir.