"Qəsdən sabotaj": Trampın İran tələsinə sürüklənməsi" - "Responsible Statecraft" (ABŞ)

"Trampın yaxın məsləhətçiləri yanlış məlumatlarla ABŞ-ı İran konfliktinə sürükləyib..."

ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı müharibəyə başlama qərarı, ehtimal ki, yaxın ətrafındakı məsləhətçilərin verdiyi yalnış məlumatlara əsaslanıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın "Responsible Statecraft" nəşri yazıb.

Yalnış məlumat və diplomatik səhvlər

Diplomatik mənbələr və müstəqil ekspertlərin dəlilləri göstərir ki, Trampın xüsusi məsləhətçiləri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner İranın əsl niyyətləri barədə Ağ Evi yanlış yönləndiblər. Məlumata görə, bu iki məsləhətçi prezidentə yalnış tövsiyələr verərək ABŞ-ı konfliktə sürükləyib. Xüsusi olaraq, İranla danışıqları aparmaqla tapşırılmış Uitkoff son açıqlamalarında diplomatik üslubdan uzaq danışıb.

O, müharibənin ilk günündə televiziya aparıcısı Şon Hennitiyə deyib: "İranı dayandırmaq praktiki olaraq mümkün deyil. Onların zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları sonsuzdur. Onlar bizə qorxutmağa çalışacaqlarını düşündülər, amma ikinci görüşdə bu mümkün olmadı".

Bir həftə sonra Uitkoff jurnalistlərə bildirib ki, İran 60 faizlə zənginləşdirilmiş urandan ibarət yanacaqla 11 nüvə bombası istehsal edə bilər: "Mənə və Caredə dedilər ki, diplomatik yolla əldə edə bilməyəcəyinizi hərbi yolla da ala bilməyəcəksiniz". Uitkoff əlavə edib: "Əgər heç kim cəsarət göstərməsəydi, bir il sonra İranın 30-40 nüvə bombası olardı".

Kuşner və Uitkoffun İran siyasətinə təsiri

Nəşr bildirir ki, Uitkoff və Kuşner müharibədən əvvəl Ağ Evə İranın sadəcə vaxt qazanmaq üçün danışıqları uzatdığını deyiblər. Üç ayrı hesabat göstərir ki, bu yanlış məlumat Trampın hərbi əməliyyata başlama qərarına təsir edib. Tramp özü açıqlayıb ki, məhz bu məsləhətçilər onu müharibəyə inandırıb.

ABŞ siyasətinə təsiri olan İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun və Trampın hərbi dostu senator Lindsi Qremin uzun müddət təzyiqi, həmçinin Şon Hennitinin və Mark Levinin dəstəyi bu qərarın formalaşmasında rol oynayıb.

Ekspertlər və nüvə texnologiyasında yanlış anlaşılan məlumatlar

Uitkoff və Kuşnerin bəyanatları yalnız müharibə çağırışı xarakterinə görə deyil, həm də texniki məsələlərdə məlumatsızlıqları ilə təəccüb doğurub. Oman XİN-in Badr bin Həməd əl-Busaidi danışıqlar zamanı vasitəçi kimi Uitkoff və Kuşnerin iddialarına qarşı olaraq, İranın 2015-ci il nüvə sazişi çərçivəsində geniş güzəştlərə getdiyini ABŞ rəsmilərinə və ictimaiyyətə bildirib.

Ekspertlər və ABŞ kəşfiyyat mənbələri göstərib ki, İran nüvə bombası hazırlamaq səviyyəsində deyildi və hətta buna cəhd də etmirdi. Kuşner və Uitkoff isə danışıqlarda İranda 20 faizə qədər zənginləşdirilmiş uranın istifadə olunması iddiasını həddindən artıq həyəcanverici siqnal kimi qiymətləndiriblər, lakin heç bir sübut yoxdur ki, reaktor atom bombası istehsalına yararlı olub.

İsrail və məsləhətçilərin maraqları

Uitkoff uzun müddətdir İsrailin tərəfdarıdır və İsrailin nüvə müharibəsinə yaxın mövqedə olan sponorları ilə əlaqələri mövcuddur. Kuşner isə uşaqlıqdan İsrail icması ilə sıx bağlıdır və Netanyahunu ailə dostu hesab edib. Onların bu əlaqələri və İsrailə yaxın mövqeləri, ekspertlərin fikrincə, ABŞ-ın İranla diplomatik səylərinə təsir edib.

Nəticə və təhlil

Nəşr yazır ki, Uitkoff və Kuşnerin fəaliyyətləri ABŞ-ın yaxın Şərqdə yeni konfliktə cəlb olunmasına səbəb ola bilər. Ekspertlər və danışıqlarda iştirak edənlər bildirir ki, bu, ya onların texniki savadsızlığından, ya da daha pis halda qəsdən sabotajından irəli gəlir. Müharibənin maliyyə və insan itkilərini nəzərə alaraq, ABŞ xalqı bu məsələnin həqiqətini bilməlidir.