"Kabuslar bəzən xəstəlikdən xəbər verə bilər: alimlər gözlənilməz bədən siqnalını izah edib" - "Daily Mail"

"Yuxuda görülən narahat və intensiv kabuslar bəzən xəstəliyin ilk simptomlarından əvvəl xəbərdarlıq rolunu oynaya bilər..."

Alimlərin araşdırmalarına görə, intensiv və ya narahat yuxular bəzən xəstəliyin inkişafını fiziki simptomlar ortaya çıxmadan əvvəl xəbər verə bilər. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" nəşri yazıb.

Kabusların bədənin erkən siqnalı olması

Beynin yuxu zamanı bədəndəki erkən dəyişikliklərə necə reaksiya verdiyini alimlər belə izah edirlər. Psixoloqlar belə yuxuları "prodromal" yuxular adlandırır. Bu yuxular beyin tərəfindən bədəndən gələn zəif siqnalların tutulduğu zaman ortaya çıxır və xəstəliyin başlanğıcına işarə edə bilər.

REM (sürətli göz hərəkəti) yuxu fazasında beyin bədənin vəziyyəti haqqında məlumatları aktiv şəkildə emal edir. Boston Universitetinin Tibb Məktəbinin psixologiya professoru Patrik Maknamara deyir ki, beyin davamlı olaraq daxili orqanlardan siqnallar alır və fizioloji balansı qorumaq üçün onları analiz edir.

Əgər beyin potensial təhlükəni aşkar edirsə, bunu yuxularda simvolik və narahatedici obrazlar vasitəsilə əks etdirə bilər. Bu proses insanın xəstəliyin açıq simptomlarını hiss etməsindən əvvəl baş verir.

Tədqiqatlar və sübutlar

Bu nəzəriyyənin ən inandırıcı sübutları nevroloji xəstəliklərin tədqiqatlarından əldə edilib. 2017-ci ildə aparılan araşdırmaya görə, sürətli yuxu fazasında davranış pozuntusu yaşayan insanların 73 faizi növbəti 12 il ərzində Parkinson xəstəliyi və ya demensiya diaqnozu alıb.

Qeyri-adi yuxular mədə-bağırsaq, ağciyər, oynaqlar və ginekoloji xəstəliklər daxil olmaqla müxtəlif sağlamlıq problemlərinə əvvəlcədən işarə edə bilər. Məsələn, 2015-ci ildə aparılmış bir tədqiqatda sonradan süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan qadınların 83 faizi diaqnoz qoyulmadan əvvəl çox parlaq və narahat yuxular gördüklərini bildiriblər.

2022-ci ildə tədqiqatçılar COVID-19-a yoluxmuş şəxslərin 2 900-ə yaxın yuxu təsvirini analiz ediblər. Bir çox iştirakçı testdən bir neçə gün əvvəl yuxuda larva, ilan və ya dişləmə təsvirləri gördüklərini deyib.

Professor Maknamara qeyd edir ki, belə yuxularda naməlum şəxslərdən aqressiya və ya təhlükə hissi kimi tez-tez oxşar motivlər təkrarlanır. Bu, bədənin daxili dəyişikliklərinə metaforik siqnal ola bilər. Alimlər vurğulayır ki, bu nəzəriyyə hələ əlavə tədqiqatlara ehtiyac duyur və tibbi diaqnostik alət kimi istifadə edilə bilməz.

Gələcək perspektivlər və REM-yuxunun önəmi

Gələcəkdə yuxuların analizi həkimlərə müəyyən xəstəlikləri daha erkən aşkar etməyə və ciddi psixi böhranları xəbərdar etməyə kömək edə bilər. Bəzi araşdırmalar göstərir ki, intihar düşüncəsi olan insanlarda narahat yuxular intihar cəhdindən bir neçə həftə və ya ay əvvəl görünə bilər.

Pensilvaniya Universitetinin araşdırması isə yuxu üçün "çəhrayı səsin" faydasını inkar edir. 25 yetkinlə aparılan eksperiment göstərib ki, belə fon REM yuxu fazasını təxminən 19 dəqiqə, təyyarə səsi isə 23 dəqiqə azaldır. Bu səslərin kombinasiyası gecə istirahətini daha da səthi edir.

Professor Matiyas Basner xəbərdarlıq edir ki, REM-yuxunun azalması yaddaş və emosiyalara zərər verir, xüsusilə aktiv inkişaf edən uşaqlar üçün təhlükəlidir. Alimlər uşaqların otaqlarında belə "səs cihazlarının" ehtiyatla istifadə edilməsini tövsiyə edir.