İran müharibəsi haqqında ən çox yayılan 10 böyük mif

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

İran ətrafında baş verən hadisələr təkcə hərbi qarşıdurma deyil. Bu, eyni zamanda böyük informasiya müharibəsidir. Sosial şəbəkələrdə, Telegram kanallarında və alternativ media platformalarında müharibə ilə bağlı çoxlu sensasion iddialar yayılır. Bu iddiaların bir hissəsi real faktlara əsaslansa da, böyük hissəsi mif və ya şişirdilmiş narrativlərdən ibarətdir.

Son günlərdə yayılan bəzi fikirlər müxtəlif blogerlərə və şərhçilərə istinadən təqdim olunur. Onlardan biri israilli bloger Alon Mizrahidir. Onun adına belə bir sitat yayılır: “İran dörd gün ərzində ABŞ-ın ən bahalı hərbi bazalarını məhv etdi və regionda hərbi üstünlük qazandı.”

Lakin bu sitatın tam formada onun rəsmi məqalələrində yer aldığı təsdiqlənmir. Çox vaxt belə mətnlər Telegram və sosial şəbəkələrdə təhrif olunmuş şəkildə yayılır.

1. “İran ABŞ bazalarını məhv edib”

Bəzi paylaşımlarda iddia olunur ki, Bəhreyn, Küveyt, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanındakı ABŞ bazaları geniş miqyasda məhv edilib.

Lakin nə ABŞ Müdafiə Nazirliyi, nə NATO, nə də region ölkələrinin hökumətləri belə bir dağıntını təsdiqləyib. Bu ölkələrdə yerləşən əsas hərbi obyektlər – xüsusilə Qətərdəki Əl-Udeyd və Bəhreyndəki ABŞ Donanma bazası – fəaliyyətini davam etdirir.

2. “ABŞ İranla müharibəni qazana bilməz”

Bu tezis tez-tez ABŞ-lı keçmiş hərbçi və analitik Scott Ritterin çıxışlarına istinadən yayılır. Ritter ABŞ siyasətini kəskin tənqid edən fiqurlardan biridir.

Lakin onun fikirləri rəsmi hərbi analiz deyil, şəxsi siyasi mövqedir. Buna baxmayaraq, bu tip sitatlar sosial şəbəkələrdə bəzən “ABŞ ekspertlərinin rəsmi qiymətləndirməsi” kimi təqdim edilir.

3. “İran ABŞ üçün yeni Vyetnam olacaq”

Bu fikir tez-tez ABŞ ordusunun keçmiş polkovniki Douglas Macgregora istinadən yayılır.

Macgregor ABŞ müdaxilələrini tənqid edən analitiklərdən biridir. Lakin sosial şəbəkələrdə yayılan sitatlar çox vaxt onun real çıxışlarının qısa və daha dramatik formada təqdim olunmuş versiyalarıdır.

4. “ABŞ artıq Yaxın Şərqdə güc deyil”

Bu tezis braziliyalı jurnalist və geopolitik şərhçi Pepe Escobarun yazıları ilə əlaqələndirilir.

Escobar ABŞ geopolitikasının sərt tənqidçilərindən biridir. Onun analitik yazıları sosial şəbəkələrdə çox vaxt qısa və sensasion sitatlara çevrilərək yayılır.

5. “ABŞ və İsrail artıq müharibəni uduzub”

Bu fikir tez-tez ABŞ kəşfiyyat sisteminin keçmiş əməkdaşı Larry Johnsona istinadən yayılır.

Johnson müxtəlif podkastlarda və alternativ media platformalarında çıxış edir. Lakin onun fikirləri rəsmi hərbi qiymətləndirmə deyil, şəxsi şərhlərdir.

6. “İranın bütün hərbi infrastrukturu yeraltındadır”

İran həqiqətən yeraltı raket bazaları və tunel sistemləri qurub. Lakin bu, bütün hərbi infrastrukturu tam toxunulmaz etmir. Müasir bunker-buster silahları məhz belə obyektləri məhv etmək üçün hazırlanıb.

7. “Hörmüz boğazı bağlanıb”

Sosial şəbəkələrdə tez-tez belə iddia yayılır ki, artıq Hörmüz boğazından heç bir tanker keçə bilmir.

Reallıq isə belədir: bölgədə gərginlik olsa da, enerji və tanker hərəkəti davam edir. Hörmüz boğazının tam bağlanması dünya enerji bazarında dərhal böyük böhran yaradardı.

8. “İran ordusu regionun ən güclüsüdür”

İranın böyük raket arsenalı və regional təsiri var. Lakin hava qüvvələri və bəzi yüksək texnologiyalı sistemlər baxımından İranın ciddi məhdudiyyətləri mövcuddur.

9. “ABŞ İranı işğal edəcək”

İran böyük əraziyə və əhaliyə malik dövlətdir. Onun işğalı İraq və ya Əfqanıstanla müqayisədə daha mürəkkəb olardı. Buna görə də mümkün hərbi strategiya daha çox hava zərbələri və regional koalisiyalara əsaslanır.

10. “Bu müharibə qısa olacaq”

Yaxın Şərqdə baş verən müharibələrin tarixi göstərir ki, bu tip qarşıdurmalar adətən uzun və mürəkkəb olur. Əgər münaqişə genişlənərsə, o, regional və qlobal güclərin iştirakı ilə daha böyük qarşıdurmaya çevrilə bilər.

Gördüyünüz kimi, İran ətrafında baş verən hadisələr yalnız hərbi münaqişə deyil. Bu, həm də böyük informasiya müharibəsidir.

Müasir dövrdə müharibələr təkcə raketlər və tanklarla aparılmır. Sosial şəbəkələrdə yayılan narrativlər, sensasion sitatlar və emosional mesajlar da müharibənin bir hissəsinə çevrilir.

Bu səbəbdən hər bir sensasion iddiaya tənqidi yanaşmaq və məlumatı müxtəlif mənbələrlə yoxlamaq son dərəcə vacibdir.

Elbəyi Həsənli.Sürix

P.S Yazı Qərb mənbələrinə istinadən hazırlanıb.