"Trampın İran müharibəsi Putinin Ukraynaya müdaxiləsini xatırladır" - "The New York Times"

"Bu savaşlar arasında oxşarlıqlar qeyri-müəyyən məqsədlərlə aparılan münaqişələrin hansı risklər doğura biləcəyini göstərir..."

ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı başladığı hərbi kampaniya bir çox cəhətdən Vladimir Putinin 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı başladığı müdaxiləni xatırladır. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The New York Times" nəşri yazıb.

Oxşar ritorika və "müharibə" sözündən qaçmaq

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset ötən bazar ertəsi bildirib: "Biz bu müharibəni başlamamışıq, amma prezident Trampın rəhbərliyi ilə onu bitiririk". Oxşar ifadələr Ukraynaya qarşı müharibənin başlanğıcında Vladimir Putinin çıxışlarında da səslənmişdi. O zaman Rusiya lideri demişdi: "Biz Ukraynada guya başlayan müharibəni başlamamışıq. Əksinə, biz onu bitirməyə çalışırıq".

Ekspertlərin fikrincə, hər iki lider "müharibə" sözündən qaçmağa çalışıb. ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri Mayk Conson bu barədə sualı cavablandırarkən "Məncə, bu, əməliyyatdır" deyib. Rusiya Dövlət Dumasının nümayəndəsi Vyaçeslav Volodin isə bildirib: "Bu, xüsusi hərbi əməliyyatdır... Əgər Rusiya tammiqyaslı müharibəyə başlasaydı, o artıq çoxdan bitmişdi".

Həm Tramp, həm də Putin birbaşa qarşı tərəfin əsgərlərinə müraciət ediblər. Putin Ukrayna hərbçilərini "silahı yerə qoymağa və evlərinə qayıtmağa" çağırıb. Tramp isə İran əsgərlərinə "silahı yerə qoymağı" və ya "qaçılmaz ölümə hazır olmağı" tövsiyə edib, eyni zamanda İran xalqını hakimiyyəti devirməyə çağırıb.

Sürətli qələbə gözləntiləri və reallıq

Ukrayna müharibəsinin təcrübəsi göstərir ki, sürətli qələbə gözləntiləri çox vaxt reallıqla üst-üstə düşmür. Analitiklər bildirirlər ki, hərbi güc yalnız onun hansı siyasi məqsədlərə xidmət etdiyi aydın olduqda effektiv ola bilər. Ukrayna xarici işlər naziri Dmitri Kuleba xəbərdarlıq edib ki, ABŞ-da yenidən "qısa müharibə" barədə danışılır. Onun sözlərinə görə, bu yalnız o halda mümkün ola bilər ki, Vaşinqton məqsədlərini azaltsın və İranda rejim dəyişikliyindən imtina etsin.

Hərbi analitik Maykl Kofman isə vurğulayıb ki, müharibələrdə hərbi vasitələrlə siyasi məqsədlər arasında uyğunluq vacibdir və ilkin planlar çox vaxt reallıqla toqquşduqdan sonra dəyişdirilməli olur. Siyasi analitik Mariya Lipman da hesab edir ki, Tramp İrana qarşı müharibəyə başlayaraq qeyri-müəyyən bir yola qədəm qoyub və ABŞ cəmiyyətini gözləniləndən daha böyük qeyri-sabitlik gözləyə bilər.

İran müharibəsi ətrafında yeni gərginlik

Son bəyanatlarında Tramp bildirib ki, o, İranla danışıqlarda maraqlı deyil və ABŞ əməliyyatları Tehran hakimiyyətinin fəaliyyət göstərən ordusu və ya rəhbərliyi qalmayana qədər davam edə bilər. Martın 6-da isə ABŞ rəsmiləri anonimlik şərti ilə jurnalistlərə deyiblər ki, Rusiya İranın Yaxın Şərqdə ABŞ hərbçilərinə və obyektlərinə hücumları üçün istifadə oluna biləcək məlumatlar ötürə bilər.

Vaşinqton Moskvaya xəbərdarlıq edərək bildirib ki, İrana kəşfiyyat məlumatlarının verilməsi yolverilməzdir. ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff "Air Force One" təyyarəsində jurnalistlərə açıqlamasında bu xəbərdarlığı Rusiya tərəfinə şəxsən çatdırdığını deyib.