"Trampın İran müharibəsi ən təhlükəli yanlışlığa çevrilə bilər" - "Reuters"

"ABŞ prezidentinin sərt ultimatumları və uzanan müharibə ehtimalı Yaxın Şərqdə daha geniş geosiyasi qarşıdurma riskini artırır..."

ABŞ prezidentinin İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyat Yaxın Şərqi daha geniş münaqişəyə sürükləyir və bunun nəticələri həm qlobal siyasət, həm də ABŞ-ın daxili siyasi vəziyyəti üçün ciddi risklər yaradır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" agentliyi yazıb.

Uzanan müharibə və artan risklər

"Reuters"in yazdığına görə, ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı başladığı müharibə onun siyasi karyerasında ən riskli qərarlardan birinə çevrilə bilər. Hərbi əməliyyatın başlanmasından bir həftə sonra Yaxın Şərqdə vəziyyət daha da gərginləşib və münaqişə tədricən regional müharibə xarakteri almağa başlayıb.

ABŞ və İsrail qüvvələrinin zərbələri nəticəsində İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xamenei və bir sıra yüksək rütbəli şəxslər öldürülsə də, Tehran hərbi cavab təşkil edə bilib. Analitiklər hesab edir ki, bu hadisələr İranın müqavimət imkanlarını tam sarsıtmayıb və hətta ölkədə daha sərt qüvvələrin hakimiyyətə gəlməsinə yol aça bilər.

Vaşinqtondakı Con Hopkins Universitetinin beynəlxalq araşdırmalar məktəbinin eksperti Laura Blumenfeld bildirir ki, İranla müharibə mürəkkəb və uzunmüddətli kampaniyaya çevrilə bilər. Onun sözlərinə görə, bu qarşıdurma qlobal iqtisadiyyata, regionun sabitliyinə və ABŞ-da Respublikaçılar Partiyasının seçki nəticələrinə təsir göstərə bilər. Ekspertlər həmçinin qeyd edir ki, Tramp əməliyyatın konkret məqsədlərini və onun necə başa çatacağını hələ də aydın şəkildə izah etməyib.

Sərt ultimatum və siyasi qeyri-müəyyənlik

"The Guardian" yazır ki, Tramp İranla danışıqlara maraq göstərmədiyini açıq şəkildə bəyan edib. Onun sözlərinə görə, müharibə yalnız iki halda bitə bilər: Tehran "şərtsiz kapitulyasiya" edərsə və ya ölkədə döyüşə biləcək ordu və hakimiyyət strukturları qalmayarsa. Prezident jurnalistlərə bildirib: "Şərtsiz təslimiyyət olacaq. Ya onlar təslim olacaq, ya da döyüşə bilməyəcək vəziyyətə düşəcəklər. Hətta elə bir an gələ bilər ki, "biz təslim oluruq" deyəcək heç kim qalmayacaq".

Analitiklər qeyd edir ki, bu bəyanatlar müharibənin faktiki olaraq rejim dəyişikliyinə yönəldiyini göstərir, lakin ABŞ-ın İranın gələcək siyasi quruluşunda hansı rol oynayacağı hələ məlum deyil. Tramp həmçinin bildirib ki, kürd qüvvələrinin İrana qarşı quru əməliyyatına qoşulmasını istəmir, çünki bu addım vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə bilər. ABŞ regionda hərbi mövcudluğunu artıraraq üçüncü atom aviadaşıyıcısını - "USS George Bush" gəmisini İran sahillərinə göndərib.

Rusiya amili və geosiyasi qarşıdurma

Münaqişənin geosiyasi tərəfi də diqqət mərkəzindədir. Tramp mümkün Rusiya dəstəyi ilə bağlı suallara cavab verərkən bildirib ki, Moskvanın İrana real kömək göstərdiyinə dair sübut görmür.
Onun sözlərinə görə, belə bir yardım olsa belə, Tehran bundan ciddi nəticə əldə etmir: "Əgər belədirsə, deməli onlar işlərini yaxşı görmürlər, çünki İran vəziyyəti yaxşı idarə edə bilmir".

Prezident eyni zamanda ABŞ ordusunun gücünü vurğulayaraq ölkəsinin "dünyanın ən güclü ordusuna malik olduğunu" bildirib. Bununla belə, Rusiyanın Londondakı səfiri Andrey Kelin ABŞ-ın İrana qarşı əməliyyatını "ədalətsiz" adlandıraraq Moskvanın bu məsələdə neytral olmadığını deyib. Analitiklərin fikrincə, İranda mümkün hakimiyyət dəyişikliyi ölkəni xaosa sürükləyə və Yaxın Şərqdə daha böyük sabitsizliyə səbəb ola bilər.