"Yaxın Şərq müharibəsi: Rusiya niyə İranın köməyinə tələsmir?" - "Deutsche Welle"

"Moskva ABŞ və İsraillə qarşıdurmada açıq şəkildə İranın tərəfində çıxış etməyə hazır görünmür..."

ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana endirdiyi zərbələrdən sonra Rusiya bu addımı sərt şəkildə pislədi. Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya hadisəni "suveren dövlətə qarşı səbəbsiz silahlı təcavüz" adlandırdı. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri yazıb.

Rusiya və İran - strateji, amma məhdud tərəfdaşlıq

Nəşrin yazdığına görə, Moskva Tehranın yaxın tərəfdaşlarından biri olsa da, bu münasibətlər formal hərbi ittifaq səviyyəsində deyil. Rusiya və İran bir sıra iqtisadi layihələrdə, xüsusilə "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizində əməkdaşlıq edir.

Bu marşrut Ukrayna müharibəsindən sonra Moskva üçün daha da əhəmiyyət qazanıb. Bundan əlavə, İran Rusiyaya hərbi sahədə də dəstək verib. Analitiklərin fikrincə, Tehran tərəfindən təqdim olunan "Shahed-136" dronları Ukrayna müharibəsində Rusiyanın taktikasına ciddi təsir göstərib.

Moskva niyə müharibəyə qarışmaq istəmir

Ekspertlər hesab edir ki, buna baxmayaraq Rusiya ABŞ və İsrailə qarşı açıq şəkildə İranın tərəfində müharibəyə qoşulmayacaq. ABŞ analitik mərkəzi CNA-nın tədqiqatçısı Culian Uoller bildirir ki, Moskva ilə Tehran arasında qarşılıqlı müdafiə haqqında rəsmi müqavilə yoxdur. Bəzi müşahidəçilər bunu Rusiyanın İsraillə qeyri-rəsmi "qarşıdurmadan qaçmaq" razılaşması ilə izah edir. 

Digər tərəfdən, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Moctaba Haşemi hesab edir ki, Tehran Moskvadan daha ciddi siyasi və hərbi dəstək gözləyirdi və bu məsələdə müəyyən qədər səhv hesablamalar edib. İranın keçmiş prezidenti Mahmud Əhmədinejad da bir vaxtlar "Rusiya həmişə İran xalqını satıb" ifadəsini işlətmişdi.

Müharibə Rusiyaya həm fayda, həm də risk gətirə bilər

Ekspertlərin fikrincə, ABŞ və İsrailin İranla uzunmüddətli müharibəsi müəyyən mənada Rusiyanın maraqlarına da uyğun ola bilər. Londonun "Chatham House" analitik mərkəzindən Qrequar Rus hesab edir ki, belə bir münaqişə dünya mediasının diqqətini Ukraynadan yayındıra və Vaşinqtonun prioritetlərini Yaxın Şərqə yönəldə bilər.

Eyni zamanda, İranın Hörmüz boğazını qismən bağlaması qlobal enerji bazarına təsir göstərib. Dünya neft və qaz ticarətinin təxminən 20 faizi bu marşrutdan keçir və qiymətlərin artması Rusiya kimi böyük enerji ixracatçıları üçün iqtisadi fayda yarada bilər. Lakin digər tərəfdən, İran rejiminin mümkün süqutu Moskva üçün ciddi geosiyasi zərbə ola bilər və regiondakı təsirini zəiflədə bilər.