"Harvard fiziki "cənnətin" yerini tapdığını iddia edir: o, kainatın harasında ola bilər?" - "Vionews"

"Maykl Gilyen kosmik üfüqdən kənarda zamansız məkan ehtimalını irəli sürür, alimlər isə bunu daha çox metafizika sayır..."

Amerikalı fizik, Harvard Universitetinin sabiq müəllimi və elmin populyarlaşdırıcısı Maykl Gilyen iddia edir ki, "cənnət" təkcə dini anlayış deyil, həm də kainatda real fiziki məkan ola bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Wionews" nəşri yazır.

Kosmik üfüq nədir?

Gilyen arqumentlərini astronom Edvin Hablın qanununa əsaslandırır. Həmin qanuna görə, qalaktikalar bir-birindən uzaqlaşır və məsafə artdıqca bu uzaqlaşma sürəti də yüksəlir. Yəni obyekt Yerə nə qədər uzaqdırsa, bizdən bir o qədər sürətlə uzaqlaşır.

Alimin hesablamalarına görə, müşahidə oluna bilən kainatın sərhədi sayılan kosmik üfüqə qədər məsafə təxminən 439 sekstilyon kilometrdir. Bu sərhəddən kənarda isə bizim üçün əlçatmaz bir kosmik məkan mövcud ola bilər.

"Cənnət" kainatın o tayında?

Gilyen hesab edir ki, kosmik üfüqdən kənarda bütöv bir kainat yerləşə bilər və həmin məkan insan üçün əbədi olaraq qapalıdır. Onun fikrincə, məhz bu əlçatmazlıq dini mənbələrdə təsvir edilən "başqa aləm" anlayışı ilə səsləşir. O, Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyələrinə də istinad edir. Gilyen ehtimal edir ki, kosmik üfüqdə zaman fərqli davranır, hətta şərti olaraq "dayana" bilər.

Əgər zaman həmin sərhəddə mənasını itirirsə, keçmiş, indi və gələcək anlayışları da mövcud olmaya bilər. Bu isə cənnətin zamansız məkan olması ideyası ilə üst-üstə düşür. Alim hətta daha irəli gedərək bildirir ki, kosmik üfüqdən kənarda Böyük Partlayışdan əvvəl yaranmış strukturların mövcudluğu da mümkündür.

Alimlər niyə razılaşmır?

Lakin bir çox tədqiqatçılar bu yanaşmanı elmi fakt deyil, fəlsəfi spekulyasiya kimi qiymətləndirirlər. Konnektikut Kollecinin astronomiya professoru Aleks Yanninas vurğulayır ki, kosmik üfüq konkret fiziki məkan deyil. Bu, sadəcə müşahidə sərhədidir, yəni işığın bizə çata bildiyi maksimum məsafədir.

Alimlər xatırladır ki, kainatın yaşı təxminən 13,8 milyard ildir və biz yalnız bu müddətdə işığı Yerə çatmış obyektləri görə bilirik. Daha uzaq bölgələr mövcud ola bilər, lakin bu, onların metafizik məkan olduğunu göstərmir.

Elm və inancın sərhədi

Qeyd edilir ki, elm və mənəviyyatın kəsişməsi yeni mövzu deyil. Bəzi tədqiqatçılar Böyük Partlayışın kainatın başlanğıcı kimi təqdim edilməsinin yaradılış anlayışı ilə müəyyən paralellər təşkil etdiyini bildirirlər. Bu isə fizika ilə fəlsəfə arasındakı sərhədi daha da müzakirəli edir. 

Beləliklə, Maykl Gilyeninin hipotezi elmi sensasiyadan çox, düşüncə eksperimenti kimi qiymətləndirilir. Lakin bu iddia kainatın sərhədləri, zaman anlayışı və insanın əbədi həyat axtarışı barədə müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.