"Yaxın Şərq alov içində: Xameneinin ölümü, ABŞ-İsrail zərbələri və böyük güclərin təhlükəli oyunu" - BBC

"İranda hakimiyyət boşluğu, qisas təhlükəsi və regionu alova sürükləyən qarşıdurma..."

İranda ali dini lider Ali Xameneinin öldürülməsi regionu və dünyanı son dərəcə riskli mərhələyə sürükləyib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Nəşr qeyd edir ki, təxminən 37 il ölkəyə rəhbərlik edən Xamenei təkcə ideoloji fiqur deyildi - o, siyasi və hərbi sistemin əsas dayağı idi. Onun ölümü 1979-cu il İslam İnqilabından bəri ən ciddi hakimiyyət böhranını yaradıb.

Tehranda səssiz hakimiyyət savaşı

Bildirilir ki, Xamenei əsas güc strukturlarını, xüsusilə İnqilab Keşikçiləri Korpusunu nəzarətdə saxlayır və sərt idarəetmə vertikali qurmuşdu. İndi isə sistem ilk dəfə real sınaq qarşısındadır. Konstitusion mexanizm işə salınıb, müvəqqəti şura yaradılıb. Şuraya prezident Məsud Pezeşkian, məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri Qulam-Hüseyn Möhseni-Evei və adı varis kimi hallanan ayətullah Əlirza Ərafi daxildir. 

Normalda yeni ali lideri 88 nəfərlik Ekspertlər Assambleyası seçir, lakin müharibə və daxili təzyiq prosesi çətinləşdirir.
Mümkün namizədlər arasında Əli Laricani də var, amma ruhani olmaması suallar doğurur. İran həm daxildə etirazlar, həm də xaricdə müharibə fonunda lider boşluğu yaşayır. Bu keçid yalnız rejimin deyil, regionun taleyinə təsir edə bilər.

ABŞ-dan xəbərdarlıq: cavab hücumları mümkündür

"Reuters" agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin hesabatında Tehran və ona bağlı qrupların Xameneinin ölümünə cavab olaraq ABŞ ərazisində hədəfli hücumlar həyata keçirə biləcəyi bildirilir. Genişmiqyaslı fiziki hücum ehtimalı aşağı qiymətləndirilsə də, kiberhücum təhlükəsinin yüksək olduğu vurğulanır. Nazir Kristi Noem federal qurumlarla koordinasiyanın davam etdiyini açıqlayıb. Hesabatda İranın Yaxın Şərqdə ABŞ və müttəfiqlərinə qarşı təzyiqi artıracağı da qeyd olunur.

ABŞ səfirlikləri bağlanır

Gərginlik fonunda Vaşinqton bir neçə ölkədə diplomatik nümayəndəliklərini bağlayıb və əməkdaşlarının bir hissəsini təxliyə edib. Qətər, Küveyt, İordaniya, Bəhreyn və İraqda səfirlik işçilərinə ölkəni tərk etmək göstərişi verilib. Bağdaddakı "Yaşıl Zona"da iğtişaşlar baş verib, Səudiyyə Ərəbistanında diplomatik missiya dron hücumundan sonra bağlanıb. Vaşinqton açıq şəkildə mümkün eskalasiyaya hazırlaşır.

Kreml balans axtarışında

Rusiya prezidenti Vladimir Putin region liderləri ilə telefon danışıqları apararaq narahatlıqları Tehrana çatdırmağa hazır olduğunu bildirib. "İnterfaks"ın məlumatına görə, o, BƏƏ, Qətər, Bəhreyn və Səudiyyə Ərəbistanı rəhbərləri ilə vəziyyəti müzakirə edib. Kreml açıq şəkildə tərəf seçmir və hazırkı güc balansını nəzərə alaraq ehtiyatlı diplomatiya yürüdür.

Böyük toqquşma astanasında

İran lider boşluğu yaşayır, ABŞ səfirliklərini bağlayır, İsrail yeni zərbələrə hazırlaşır, Rusiya isə vasitəçi kimi çıxış etməyə çalışır. Hadisələr artıq lokal münaqişə çərçivəsini aşır. Əsas sual açıq qalır: Tehrandakı hakimiyyət boşluğu sistemi daha da sərtləşdirəcək, yoxsa daxili partlayışa yol açacaq? Regionda alov artıq yanır və onu söndürmək getdikcə çətinləşir.