"Bir həftəyə bomba hazır olacaq": Trampın İran bəyanatı ABŞ-ı iki yerə böldü" - "The New York Times"

"ABŞ kəşfiyyatı prezidentin iddialarını təsdiqləmir..."

Donald Tramp administrasiyası İranın yaratdığı "təcili təhlükə"ni yeni hərbi əməliyyatlara əsas kimi təqdim edir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "nyt.com" nəşri yazıb.

Müharibə arqumentləri və şübhələr

Prezident bu həftəki çıxışında bildirib ki, İran nüvə proqramını yenidən bərpa edib, bir neçə gün ərzində bomba hazırlaya bilər və yaxın zamanda ABŞ ərazisini vura biləcək raketlər üzərində işləyir. Lakin qəzetin istinad etdiyi ABŞ və Avropa rəsmiləri, beynəlxalq nəzarət qurumları və kəşfiyyat hesabatları bu mənzərənin fərqli olduğunu göstərir. Onların qiymətləndirməsinə görə, Trampın səsləndirdiyi üç əsas iddia ya sübuta yetirilməyib, ya da yalnız qismən doğrudur.

Rəsmilər bildirir ki, İran ötən ilin iyununda İsrail və ABŞ zərbələri nəticəsində zədələnmiş obyektlərdə bərpa işləri aparır. Ancaq uranın aktiv şəkildə yenidən zənginləşdirilməsi və ya nüvə silahı üçün partlayış mexanizmi hazırlanması ilə bağlı konkret sübut yoxdur. Üstəlik, əvvəlki zərbələrdən sonra zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının dəqiq vəziyyəti məlum deyil və bu da "bir neçə günə bomba" iddiasını real göstərmir.

Raket təhlükəsi nə dərəcədə realdır?

İranın təxminən 2000-ə yaxın qısa və orta mənzilli ballistik raketə malik olduğu hesab olunur. Bu raketlər İsrailə və Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi bazalarına çata bilər. Lakin ABŞ kəşfiyyatının dəyərləndirməsinə görə, İranın ABŞ ərazisini vura biləcək qitələrarası raketlər hazırlaması üçün hələ illər tələb olunur.

Tramp isə xalqa müraciətində İranın yaxın zamanda ABŞ-ə çata biləcək raketlər üzərində işlədiyini bildirib. Dövlət katibi Marko Rubio prezidentin mövqeyini dəstəkləsə də, təhlükənin vaxtı ilə bağlı daha qeyri-müəyyən ifadələr işlədib və bunun "bir gün" baş verə biləcəyini deyib.

Kəşfiyyat məlumatlarına çıxışı olan bəzi amerikalı rəsmilər isə təhlükənin təcili xarakter daşıdığı barədə bəyanatların şişirdildiyini düşünür. Onların fikrincə, mövcud məlumatlar İranın ABŞ-ə birbaşa zərbə endirmək imkanına yaxın zamanda sahib olacağını göstərmir.

2003-cü ilin kölgəsi və siyasi narahatlıq

Trampın çıxışı bir çox müşahidəçiyə 2003-cü ili xatırladıb. Həmin vaxt prezident Corc Buş İraqın kütləvi qırğın silahlarına malik olduğu barədə iddialarla müharibəni əsaslandırmışdı. Sonradan həmin arqumentlərin əhəmiyyətli hissəsinin yanlış olduğu üzə çıxmışdı.

Hazırda da Konqresdə narahatlıq var. Demokrat konqresmen Jim Hayms bildirib ki, Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə başlamaq üçün inandırıcı sübutlar təqdim edilməyib və belə münaqişələr nə prezidentlərə, nə də ölkəyə fayda gətirir.

Nəşrin qənaətinə görə, Tramp administrasiyasının İrana qarşı yeni hərbi kampaniyanı əsaslandırmaq üçün irəli sürdüyü arqumentlər ciddi suallar doğurur. Üstəlik, administrasiya nümayəndələrinin açıqlamalarındakı ziddiyyətlər Vaşinqtonda əlavə şübhələr yaradır və məsələni ABŞ daxilində siyasi mübahisə mövzusuna çevirir.