"Tələbat görməyən qadınlar", subaylar böhranı və Çində demoqrafik böhran" - BBC

"Uşaqsızlıq, gender disbalansı və əhali azalması Çin üçün ciddi problemə çevrilib..."

Ay təqvimi ilə Çin Yeni ili günlərində milyonlarla insan ailə süfrəsi arxasında toplaşsa da, böyümüş, amma hələ də evlənməmiş gənclər üçün bu günlər asan keçmir - valideynlərin "nə vaxt ailə quracaqsan?" sualları onları sıxır. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Uşaqsızlıq uzun illərdir Çində aktualdır, lakin 2025-ci ildə doğum səviyyəsi tarixi minimuma düşüb: hər min nəfərə cəmi 5,63 doğum qeydə alınıb, əhali dörd ildir azalır. Hökumət əvvəlki proqnozlarda 2033-cü ilə qədər əhalinin artacağını gözləsə də, pik 12 il daha tez baş verib.

Bir uşaq siyasəti və davamlı azalma

1979-cu ildə tətbiq olunan "bir ailə - bir uşaq" siyasəti doğumun azalmasına səbəb oldu və nəsillərarası balansı pozdu. Məcburi abort və sterilizasiya kimi sərt tədbirlər tətbiq olunsa da, əsas problem qocalan əhali və azalan gənc işçi qüvvəsi olaraq qaldı. 

Daha sonra tətbiq edilən iki və üç uşaq siyasətləri də doğum səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə artırmadı. Demoqrafların fikrincə, doğumun davamlı azalması artıq 1970-ci illərin əvvəllərindən başlayıb, iqtisadi və sosial səbəblər ailələrin öz qərarlarına təsir edib.

Gender disbalansı və "tələbat görməyən qadınlar"

Bir uşaq siyasəti qız uşaqlarına qarşı abort halları və kişi-qadın nisbətinin pozulmasına gətirib çıxardı. Bu, milyonlarla kişinin həyat yoldaşı tapa bilməməsi ilə nəticələndi və "subaylar böhranı" yarandı.

Ali təhsilli qadınlar daha gec evlənir və ya ümumiyyətlə ailə qurmur. Dövlət mediası onları "şen nü" - "tələbat görməyən qadınlar" adlandırmağa başladı. 2023-cü ildə 25-29 yaşlı subay qadınların payı 43 faizə çatıb ki, bu da doğum pəncərəsini daraldır.

Maddi stimullar və qlobal nəticələr

Pekin uşaq doğumunu təşviq üçün müavinətlər və digər tədbirlər görüb, amma gənclər uşaq böyütməyin baha başa gəldiyini deyir. Əhalinin azalması ikinci ən böyük iqtisadiyyat üçün ciddi sosial-iqtisadi nəticələr yaradır: işçi qüvvəsi azalır, daxili tələbat zəifləyir. 

Çinin sürətlə qocalması və sosial təminatın hazırda yetərli olmaması gələcək üçün riskdir. Professor Braun hesab edir ki, texnologiya və dövlət siyasəti vasitəsilə zamanla problem qismən həll oluna bilər, amma hökumət insanları uşaq sahibi olmağa məcbur edə bilməz.