"Münhen konfransı: Avropa-ABŞ münasibətləri qırılma həddinə çatıb" - "Politico"

"Rubio müttəfiqləri sakitləşdirməyə çalışdı, lakin inam böhranı qalır..."

Münhen Təhlükəsizlik Konfransı zamanı Avropa liderləri reallıqla üz-üzə qalıb: ABŞ ilə münasibətlər ağır vəziyyətdədir və Atlantikanın iki sahilini onilliklər boyu birləşdirən köhnə nizam faktiki olaraq dağılıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "politico.com" nəşri yazıb.

Nəşr qeyd edir ki, alyans formal olaraq fəaliyyətini davam etdirsə də, inam ciddi şəkildə sarsılıb. ABŞ prezidenti Donald Trump administrasiyasının son bir ildə atdığı addımlar və sistemə yönəlmiş sərt siqnallar Avropada dərin narahatlıq yaradıb. Məqalədə sitat gətirilən bir avropalı top-menecer bildirib ki, itirilmiş etimadı bərpa etmək üçün "bütöv bir nəsil" lazım ola bilər.

Rubionun çıxışı və səhnəarxası gərginlik

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Münhendə çıxış edərək münasibətləri yumşaltmağa çalışıb. O deyib: "ABŞ və Avropa birlikdə olmalıdır". Lakin Rubio çağırışını daha çox ortaq iqtisadi maraqlar üzərində qurub, demokratiya və hüququn aliliyi kimi əvvəlki onilliklərdə alyansı birləşdirən dəyərlərə xüsusi vurğu etməyib.

Rəsmi açıqlamalar nəzakətli olsa da, nəşrin yazdığına görə, tədbirin kuluarlarında bəzi rəsmilər mövcud vəziyyəti "təcavüzkarın qurbanı günahlandırdığı zorakı münasibətə" bənzədiblər. Onların fikrincə, Vaşinqton bəzən sərt təzyiq göstərir, bəzən isə barışıq tonu seçir.

Avropa açıq qarşıdurmadan yayınır, çünki ABŞ qoşunları, nüvə silahı və hərbi potensialı hələ də qitənin təhlükəsizliyində əsas rol oynayır. Lakin eyni zamanda, alternativ təhlükəsizlik modelləri artıq açıq şəkildə müzakirə olunur.

Avropa öz nüvə təhlükəsizliyini müzakirə edir

Fransa, Almaniya və İsveç Fransa nüvə arsenalının qitənin müdafiəsində necə rol oynaya biləcəyini müzakirə etməyə başlayıb. Bu addım ABŞ-ın nüvə "çətiri"nin etibarlılığı ilə bağlı suallardan qaynaqlanır.

Polşa prezidenti Karol Navrotcki isə bildirib ki, Varşavanın nüvə silahı hazırlaması "getməli olduğumuz yoldur" və bunu "aqressiv, imperialist Rusiya Federasiyası"na qarşı zəruri sayıb.

Ən dərin çat isə Trampın Danimarkaya məxsus Qrenlandiyanın ilhaqı ilə bağlı təkrarlanan çağırışlarından sonra yaranıb. Danimarka baş naziri Mette Frederiksen ABŞ təzyiqlərini "qəbuledilməz" adlandıraraq xəbərdarlıq edib: "Əgər NATO ölkəsi başqa bir NATO ölkəsinə hücum edərsə, NATO mövcudluğunu dayandırar. O zaman oyun bitər".

"Politico" yazır ki, müharibədən sonrakı transatlantik ittifaq əvvəlki formasında artıq mövcud deyil. Avropada hətta Vaşinqtonda daha dostyana rəhbərlik hakimiyyətə qayıtsa belə, ABŞ-ın gələcək istiqaməti barədə konsensus yoxdur. 

Eyni zamanda, CNN qeyd edir ki, Rubionun mesajı açıq idi: "Dəyiş və ya səni tərk edəcəklər". Onun Münhendən sonra Rusiya ilə dost münasibətləri olan Macarıstan və Slovakiyaya səfəri də Avropada diqqətdən yayınmayıb. Həmçinin çıxışında Rusiya və Ukrayna mövzusuna az toxunması da suallar doğurub.

Beləliklə, Münhen konfransı transatlantik münasibətlərdə dönüş nöqtəsinə çevrildi. Alyans hələ yaşayır, lakin inam böhranı artıq açıq mərhələyə keçib və Avropa getdikcə daha çox öz təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən düşünməyə başlayır.