"Vensin Qafqaza sıçrayışı: ABŞ Ermənistanın altına "nüvə mina"sı qoydu" - "iDNES" (Çexiya)

"ABŞ Ermənistanda rus nüvə enerjisini sıxışdırmağa çalışır..."

ABŞ-ın nümayəndəsi Cey Di Vensin İrəvana səfəri zamanı amerikalılar Ermənistanda nüvə enerjisi sahəsində Rusiyanın mövqelərini zəiflətməyə cəhd göstərib. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Çexiyanın "iDNES.cz" nəşri yazıb.

Cənubi Qafqazın təhlükəli nüvə stansiyası

Məqalədə müəllif bu vəziyyətdən sevinir, lakin ABŞ-ın Qafqaz ölkəsinə tam  işlənməmiş, yəni potensial təhlükəli texnologiyalar təklif etdiyini qeyd etmir. Metsamor AES-i adının özü də qorxunc səslənir və Çernobıl ilə müqayisə olunur. 1976-cı ildə fəaliyyətə başlayan stansiya 40 kilometr məsafədə yerləşdiyi Ermənistan üçün və qonşu ölkələr - Gürcüstan, Türkiyə, Azərbaycan, Cənubi Rusiya və İran üçün böyük təhlükə yaradır.

1988-ci ildə baş verən zəlzələdən sonra stansiya müvəqqəti dayandırılsa da, SSRİ-nin dağılmasından sonra ikinci reaktor yenidən işə salınıb. Hazırda stansiya Ermənistanın enerji istehlakının təxminən 40 faizini ödəyir və qonşu İranı da təmin edir.

AES-in təhlükəsi və modernləşdirmə cəhdləri

Qərb ekspertləri uzun illər xəbərdarlıq edir ki, stansiyanın istismarı milyonlarla insan üçün risklidir. Onun texnologiyası artıq köhnəlib və müasir təhlükəsizlik tələblərinə cavab vermir. Aİ dəfələrlə Ermənistana stansiyanı bağlamaq üçün maliyyə stimulları təklif etsə də, uğur əldə olunmayıb. Erməni tərəfi "Rosatom" və Çexiya şirkətləri ilə birgə stansiyanı iki dəfə modernləşdirib. Beş il əvvəl qərar verilib ki, "dünyanın ən təhlükəli reaktoru" ən azı 2036-cı ilə qədər işləyəcək.

ABŞ müdaxiləsi və geosiyasi oyunlar

Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın ABŞ-ın vitse-prezidenti C.D. Venslə görüşü zamanı ABŞ Ermənistana Rusiya enerjisindən asılılığı azaltmaq üçün 9 milyard dollar təklif edib. Bu müqavilə amerikalı texnologiyalar, yanacaq və xidmətlərin Ermənistana ixracının hüquqi əsaslarını müəyyən edir və Metsamor AES-in əvəzinə kiçik modul reaktorların qurulması üçün amerikalı şirkətlərə qapıları açır. 

Vens İrəvanda bunu "həm Ermənistan, həm də ABŞ üçün qazan-qazan situasiyası" adlandırıb. Tramp administrasiyası isə Ermənistanın Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamaq yaxınlığından səmərəli istifadə edir və bu barışın əsas kreditini Tramp özünə yazır. ABŞ həmçinin Zəngəzur dəhlizini adlandırmaqla simvolik olaraq bu bölgədə mövqeyini gücləndirir.

Qalib və məğlub tərəflər

Əsas itirən tərəf isə Rusiya olub. Vensin üç günlük Cənubi Qafqaz səfərinin başlanğıcında imzalanan nüvə sazişi Rusiyanın mövqelərinin zəifləməsinin növbəti göstəricisidir. "Rosatom" son anda müqavimət göstərməyə çalışsa da, təklifləri nəzərə alınmayıb. 

Paşinyan isə yeni nüvə imkanlarının yaradılmasının maliyyə məsələsi deyil, milli təhlükəsizlik məsələsi olduğunu açıq göstərir. O, həmçinin ABŞ-la nüvə əməkdaşlığı, Azərbaycanla sülh və Türkiyə ilə sərhədlərin açılmasının iyulda parlament seçkilərində ona üstünlük qazandıracağına əmindir.