"Tramp gözləniləndən daha proqnozlaşdırılandır" - İsrail mətbuatı

"Miqyaslı düşün, təzyiq alətlərindən istifadə et, aqressiv hərəkət et..."

Keçmiş böhran menecmenti rəhbəri ABŞ prezidentinin qərarvermə mexanizmini təhlil edir...

Ümumi rəyin əksinə olaraq, ABŞ prezidenti Donald Tramp o qədər də qeyri-proqnozlaşdırılan deyil. Keçmiş təcrübə göstərir ki, onun addımlarını izləmək və nəticələrini qabaqcadan görmək mümkündür.

Moderator.az xəbər verir ki, İsrailin ehtiyatda olan polkovnik-leytenantı Doron Hadar bəyan edib. Məlumatı "vesty.co" nəşri yayıb.

Nəşr yazır ki, Doron Hadar əvvəllər ordunun böhran menecmenti və danışıqlar idarəsinə rəhbərlik edib. Yazıda müəllif prezidentin "şəxsi profilini", illər boyu atdığı addımları və xüsusilə İranla bağlı konkret vəziyyəti təhlil edir.

Trampın biznes fəlsəfəsi, qərarvermə tərzi və psixoloji profili

Doron Hadar xatırladır ki, 1987-ci ildə uğurlu biznesmen olaraq Tramp özünün "İşgüzar razılaşma sənəti" adlı bestsellerini nəşr etdirib. Ad seçimi təsadüfi deyildi - bu, eramızdan əvvəl VI əsrdə yazılmış "Müharibə sənəti" əsəri ilə bağlıdır və hər zaman hərbi rəhbərlərə, dövlət xadimlərinə və seçicilərə ilham mənbəyi olub.

1980-ci illərdə Tramp özünü biznes danışıqlarının ustası kimi təqdim etməyə çalışırdı. Məqsəd hər bir lider, dövlət xadimi, siyasətçi və iş adamı üçün ilham mənbəyi olmaq və onların hədəflərini maksimuma çatdırmaq idi. Kitabında o, uğurun beş prinsipini təqdim edir: "miqyaslı düşün", "uğursuzluqdan qorun", "təzyiq alətlərindən istifadə et", "narrativi və şüuru idarə et", "aqressiv hərəkət et".

Psixoloji baxımdan (DSM kateqoriyası üzrə) ABŞ prezidenti narsisistik tipə uyğundur - böyüklük hissi ilə şişirdilmiş, hakimiyyət və gözəlliyə hədsiz mübtəla, özünü "xüsusi" hesab etmə, tərifə həddindən artıq ehtiyac, empatiyanın olmaması, üstünlük hissi, qısqanclıq və alçaldıcı özünü göstərmə kimi xüsusiyyətlərə malikdir.

İran vətəndaş etirazlarının başlanğıcı zamanı Tramp sosial şəbəkələrdə yazıb: "Kömək yoldadır". Lakin etirazçılar dəstək ala bilmədilər, minlərlə insan SEPAH tərəfindən öldürüldü. Hətta ABŞ-da da "Tramp həmişə qorxur" (TACO – Trump Always Chickens Out) ifadəsi işlənməyə başladı.

Əməliyyatlar və İranla bağlı strategiya

Tənqid qəribədir, çünki prezidentin davranışından başqa heç nə gözləmək olmazdı. Onun reaksiyaları öyrədildiyi kimi olub. Məsələn, 2019-cu ildə Səudiyyə Ərəbistanında "Aramco" qaz və neft obyektlərinə İranın hücumuna reaksiyası demək olar ki, olmadı.

2025-ci ilin mayında husilərlə qısa silahlı qarşıdurmadan sonra tez bir razılaşma əldə etdi. "Xalq-Aslan" əməliyyatını (İrana qarşı 12 günlük müharibə) sürətlə başa çatdırdı, bir hədəf zərbəsindən sonra elan etdi ki, müharibə bitdi, qalib gəldi və sabitlik təmin olunub.

Trampın xarakteri, komfort zonası və ABŞ ordusuna rəhbərlik gücü nəzərə alınaraq, İranla eskalasiyanın növbəti mərhələsinin necə başa çatacağını proqnozlaşdırmaq olar. Prezident mövcud alətlərdən istifadə edəcək, amma hərbi üsulla deyil, danışıqlar yolu ilə. Bu, onun düşüncə tərzinə tam uyğundur.

O, hərbi qarşıdurmadan qaçır, lakin klassik diplomatiyadan uzaqdır. Onun üstünlüyü danışıqlardadır. İkinci prezidentlik dövrünün ilk ilində o, 7 oktyabr müharibəsinin ("Dəmir qalxan") bitməsini təmin etdi, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə müdaxilə etdi, Hindistan və Əfqanıstan arasında atəşkəs əldə etdi və hətta Misirə Efiopiya ilə münaqişəni bitirməyi təklif etdi.

Hətta prezident güc tətbiq etməli olsa belə, bu, lokal olacaq və məqsəd qalibiyyət deyil, danışıqlara siqnal verməkdir. İran kontekstində güc rejimi devirmək üçün deyil, danışıqlar üçün istifadə olunacaq. Nəticədə Tramp bu razılaşmanı "dünyanın ən yaxşısı" kimi təqdim edəcək və özünü "kainatın ən yaxşı danışıqçısı" kimi göstərəcək.