"Yüksək intellekt əmsalına malik insanların doqquz vərdişi" - Araşdırma

"Zəkanın gündəlik davranışlarda necə üzə çıxdığına dair daha dərin baxış..."

Psixologiya və neyroelm sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, yüksək intellekt əmsalı (IQ) təkcə məntiqi məsələlərin sürətlə həlli və ya rəqəmlərlə rahat işləmək demək deyil. Bu, daha çox düşünmə mədəniyyəti, daxili intizam və həyata fəlsəfi yanaşma ilə bağlıdır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "tsn.ua" nəşri yazıb.

Zəka səviyyəsi yüksək olan insanlar dünyanı passiv şəkildə qəbul etmir, onu daim analiz edilən, sınanan və yenidən qurulan bir sistem kimi görürlər. Onlar xoşbəxtliyi kənarda axtarmır, onu gündəlik vərdişlər, refleksiya və davamlı öyrənmə vasitəsilə formalaşdırırlar.

Yüksək intellekti göstərən əsas vərdişlər

1. Naməlum qarşısında cəsarət və riskə rasional yanaşma

Araşdırmalar göstərir ki, yüksək IQ-yə malik insanlar riskdən kor-koranə qaçmır, onu ölçür və dəyərləndirirlər. Onlar anlayır ki, beyin yeni və çətin vəziyyətlərdə daha aktiv işləyir. Səhvlər bu insanlar üçün "utanc mənbəyi" yox, öyrənmə mexanizmidir. Məhz buna görə də uğursuzluq onları ruhdan salmır, əksinə, strateji düşünməyə sövq edir.

2. Sual vermək refleksi

Zəkalı insan üçün "niyə?" sualı əsas alətdir. O, məlumatı hazır formada qəbul etmir, onun mənşəyini, məntiqini və nəticələrini araşdırır. Psixoloqlar bunu aktiv idrak mövqeyi adlandırırlar. Bu yanaşma təkcə bilik toplamaq yox, həm də manipulyasiyalardan qorunmaq baxımından mühüm rol oynayır.

3. Fikirlərini dəyişməkdən qorxmamaq

Koqnitiv psixologiyada bu xüsusiyyət intellektual elastiklik kimi tanınır. Yüksək IQ-yə malik insanlar üçün mövqeyi dəyişmək nüfuz itkisi deyil, reallığa uyğunlaşma formasıdır. Onlar emosional bağlılığa deyil, arqumentlərə üstünlük verirlər. Bu isə daha sağlam qərarların qəbuluna gətirib çıxarır.

4. Görünməyən əlaqələri sezə bilmək

Belə insanlar hadisələrə parçalanmış faktlar kimi deyil, bütöv sistem kimi baxırlar. Onların beyni səbəb-nəticə əlaqələrini daha sürətli qurur. Bu bacarıq xüsusilə siyasət, iqtisadiyyat, texnologiya və strategiya sahələrində üstünlük yaradır, çünki gələcək trendlər məhz bu "xırda detalların" içində gizlənir.

5. Tək qalmağı şüurlu şəkildə seçmək

Nevroloqlar qeyd edir ki, yüksək intellektli insanlar üçün tək qalmaq sosial təcrid deyil, zehni bərpa rejimidir. Daimi informasiya axını beyni yorur, dərin düşünmə qabiliyyətini zəiflədir. Məhz səssizlik və təkliyin verdiyi fokus sayəsində kreativ ideyalar və uzunmüddətli planlar formalaşır.

6. Məğlubiyyətə analitik yanaşma

Yüksək IQ-yə malik insanlar emosional reaksiya əvəzinə analizə üstünlük verirlər. "Niyə alınmadı?", "Harada səhv etdim?", "Nəyi dəyişmək olar?" sualları onların daxili dialoqunun əsas hissəsidir. Bu yanaşma psixoloji dözümlülüyü artırır və uzunmüddətli uğurun əsasını qoyur.

7. Eqonun nəzarətdə saxlanması

Zəkalı insanlar öz biliklərinin sərhədlərini yaxşı anlayırlar. Məhz buna görə də təkəbbürlü olmurlar. Onlar bilirlər ki, bilik statusdan yox, mənbədən asılıdır. Bu intellektual təvazökarlıq onları həm daha öyrənən, həm də daha etibarlı ünsiyyət tərəfdaşı edir.     

   8. Qanunauyğunluqları erkən görmək bacarığı

Bu xüsusiyyət çox vaxt "intuisiya" kimi qəbul edilsə də, əslində uzunmüddətli müşahidə və analiz nəticəsidir. Yüksək intellektli insanlar təkrarlanan modelləri tez sezirlər və buna əsaslanaraq başqalarından əvvəl qərar verirlər. Bu da onları strateji baxımdan bir addım öndə saxlayır.

9. Öyrənməni məqsəd yox, həyat tərzi kimi görmək

Psixoloji araşdırmalar göstərir ki, yüksək IQ-yə malik insanlar üçün öyrənmə dopamin mənbəyidir. Yeni bilik beyində həzz hissi yaradır. Buna görə də onlar öyrənməyi məcburiyyət deyil, daxili ehtiyac kimi yaşayırlar. Bu da onları yaş artdıqca belə intellektual baxımdan "gənc: saxlayır.