"Arktikaya kim hakim olacaq?": Rusiya və Çin ABŞ-la rəqabətdə üstünlük qazanır" - "Spectator" (Böyük Britaniya)

"Buzların əriməsi Arktikada Rusiya və Çin ilə ABŞ arasındakı rəqabəti gücləndirir..."

Arktikada strateji üstünlük uğrunda gərginlik artır. Jurnalist Kennet Rozenin araşdırmasına görə, Rusiya və Çin ABŞ və onun müttəfiqlərinə qarşı daha hazırlıqlıdır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın "spectator.com" nəşri yazıb.

Strateji rəqabət və resurslar

Jurnalist özünün "Qütb müharibəsi" ("Polar War") kitabında yazır ki, iki tərəf açılan dəniz yolları və sərvətlərə nəzarət uğrunda yarışır. Müəllif hesab edir ki, bu mübarizə yalnız müharibə ilə nəticələnə bilər, çünki resurslar və strateji mövqelər həm Moskva, həm Pekin üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ-ın vəziyyəti və Trampın planları

ABŞ hazırda Arktikada əsgərlərini lazımi səviyyədə hazırlaya bilmir və buzqıran donanması Rusiyanın 40-dan çox buzqıranı ilə müqayisədə zəifdir. Trampın Qrenlandiya planları isə həm müttəfiqləri uzaqlaşdırmaq, həm də beynəlxalq əməkdaşlığı pozmaq riski daşıyır. Rozen qeyd edir ki, ABŞ Arktikada öz müdafiəsini gücləndirməyə və strateji mövqeyini möhkəmləndirməyə ciddi şəkildə hazır deyil.

Həyatdan nümunələr və qarşıdurmalar

Rozen kitabında tədqiqatlarını canlı hekayələr və şəxsi müşahidələrlə təqdim edir. O, buzlu dənizlərdə gəmilərin qarşılaşmalarını, rus helikopterlərinin ABŞ gəmiləri üzərində uçmasını, Alyaskadakı hərbi manevrləri və sərhəddəki gərginliyi oxucuya çatdırır. Bu hekayələr vasitəsilə Arktikadakı reallıq və qarşıdurma təhlükəsi daha aydın görünür.

Tarixi kontekst və geosiyasi mənzərə

Müəllif Arktikada tarixi və strateji məsələlərə də diqqət çəkir, lakin bəzi aspektlər, məsələn, Şpitsbergen arxipelaqının mürəkkəb tarixi kifayət qədər işıqlandırılmayıb. Yenə də Rozen oxucuya Arktikanın növbəti qlobal qarşıdurmada mərkəzi rol oynaya biləcəyini maraqlı və oxunaqlı hekayələrlə göstərir. Kitab həm geniş oxucu kütləsi üçün maraqlı, həm də geosiyasi mənzərəyə dair aydın fikir verir.