"Bir gecəlik yuxu ilə yüzlərlə xəstəlik riski: süni intellekt yuxunun dilini oxuyur" - "Euronews"

"Stenford alimlərinin hazırladığı model xəstəlikləri erkən mərhələdə proqnozlaşdıra bilir..."

Stenford Universiteti alimlərinin apardığı araşdırma göstərir ki, süni intellekt əsasında hazırlanmış yeni model cəmi bir gecəlik yuxu məlumatlarına əsaslanaraq insanın 100-dən çox xəstəlik üzrə risk qrupunda olub-olmadığını müəyyən edə bilir. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "euronews.com" nəşri yazıb.

Yuxu tibbinin yeni mərhələsi

"Nature Medicine" jurnalında dərc olunan tədqiqatda təqdim edilən "SleepFM" adlı model yuxu zamanı beynin fəaliyyəti, ürək ritmi, tənəffüs, göz və ayaq hərəkətləri kimi fizioloji siqnalları təhlil edir və gələcək sağlamlıq problemlərini proqnozlaşdırır. Bu yanaşma klassik diaqnostik üsullardan əsaslı şəkildə fərqlənir: model ayrı-ayrı simptomları deyil, yuxunun bütöv fizioloji mənzərəsini oxuyur.

"SleepFM" necə işləyir və nəyi proqnozlaşdırır?

"SleepFM" 1999-2024-cü illər ərzində 65 minə yaxın pasiyentdən toplanmış təxminən 580-600 min saatlıq dərin yuxu müşahidələri ilə öyrədilib. Bu məlumatlar beş saniyəlik fraqmentlərə bölünüb və böyük dil modellərində olduğu kimi, "sözlər" rolunu oynayıb. 

Nəticədə model Parkinson və Altsheymer xəstəlikləri, demensiya, hipertonik ürək xəstəliyi, infarkt, prostat və süd vəzi xərçəngi kimi ciddi patologiyaların riskini halların təxminən 80 faizində düzgün proqnozlaşdırıb. Ölüm riskinin müəyyənləşdirilməsində də dəqiqlik 80 faizdən yuxarı olub. Alimlərin sözlərinə görə, xüsusilə beynin "yuxuda", ürəyin isə "oyaq" göründüyü siqnalların uyğunsuzluğu mühüm xəbərdaredici göstəricidir.

Məhdudiyyətlər və gələcək perspektivlər

Tədqiqatçılar vurğulayır ki, model əsasən artıq sağlamlıq şübhələri olan və yuxu klinikalarında müayinədən keçən şəxslərin məlumatları üzərində qurulub. Bu isə onun geniş əhali üçün uyğunlaşdırılmasını növbəti mərhələyə çevirir. 

Stenford komandası gələcəkdə "SleepFM"-ə ağıllı saatlar və digər taxıla bilən cihazlardan gələn məlumatları da inteqrasiya etməyi planlaşdırır. Bu baş verərsə, yuxunun sadə bir gecəlik analizi erkən diaqnostikanın və fərdiləşdirilmiş tibbin əsas alətlərindən birinə çevrilə bilər. Ekspertlər hesab edir ki, bu texnologiya xəstəliklərin hələ görünməz mərhələdə aşkarlanmasına real imkan yaradır.