Temperatur -98 dərəcəyə düşə bilər: Yer kürəsinin ən soyuq yeri AÇIQLANDI

Qış şaxtalarından şikayətlənəndə Şərqi Antarktika yaylasını xatırlamağa dəyər. Bu, təbiətin fizika qanunlarını sınadığı kimsəsiz, buzlu bir səhradır. Burada temperatur o qədər aşağıdır ki, tanış "soyuq" və "şaxtalı" terminləri sadəcə mənasını itirir.

Moderator.az lent.az-a istinadən, planetimizin əsl soyuq qütbünün hekayəsini və elm adamlarının maddəni donduran süni soyuq yaratmaqla təbiəti necə üstələdiklərini təqdim edir.

Antarktida rekordu: -90 dərəcədən aşağı temperatur reallıqdır

Uzun müddət rəsmi rekord 1983-cü il iyulun 23-də Şərqi Antarktida yaylasında yerləşən Vostok stansiyasında -89,2 dərəcə Selsi olaraq qeydə alınıb. Lakin müasir texnologiya bizə Antarktida qışının dərinliyinə daha dərindən nəzər salmağa imkan verib.

Kolorado universitetinin Boulder şəhərindəki Milli qar və buz məlumat mərkəzinin tədqiqatçıları 2004-cü ildən 2016-cı ilə qədər peyk məlumatlarını təhlil ediblər. Onlar buz təbəqəsinin ən yüksək nöqtələrində (dəniz səviyyəsindən təxminən 4000 metr yüksəklikdə) qütb gecəsi ərzində temperaturun -98 dərəcə Selsiyə qədər enə biləcəyini aşkar ediblər.

Buz təbəqəsinin ən yüksək hissəsində, dəniz səviyyəsindən təxminən 3800-4050 metr yüksəklikdə inanılmaz dərəcədə aşağı temperatur müşahidə edilib.

Bu "ultra soyuq şərait" Antarktida qütb burulğanından qaynaqlanır. Bu, qitəni əhatə edən və buzlu hava kütlələrini içəridə saxlayan, onların isti cərəyanlarla qarışmasının qarşısını alan nəhəng güclü külək divarıdır.

Təbii paradoks

Təəccüblənəcəksiniz, amma alimlər Cənubi maqnit qütbünün yaxınlığındakı Vostok tədqiqat stansiyasında daimi yaşayırlar və onların ən vacib vəzifələrindən biri temperaturun qeyd edilməsidir. Daha da təəccüblüsü odur ki, bu ərazi planetimizin ən günəşli yerlərindən biri hesab olunur.

Kvant soyuğu: insanlar təbiəti necə ötüb keçiblər

-98 dərəcə Selsi həddi kimi görünsə də, elm üçün bu, yalnız başlanğıcdır. Mütləq sıfır (0 Kelvin və ya -273,15 dərəcə Selsi) anlayışı var - atom hərəkətinin tamamilə dayandığı nöqtə. Termodinamikanın üçüncü qanununa görə, bu nöqtəyə çatmaq mümkün deyil, lakin elm adamları buna yaxınlaşıblar.

2021-ci ildə bir qrup alman tədqiqatçı qazı inanılmaz 38 pikokelvin (mütləq sıfırdan yuxarı trilyonda bir dərəcə) qədər soyutmaqla dünya rekordu qırıb.

Bunu necə ediblər?

* Alimlər 110 metrlik boşaltma qülləsindən istifadə ediblər.

* Təxminən 100.000 rubidium atomu maqnit tələsinə yerləşdirilib və bu tələ onları

Boze-Eynşteyn kondensatına sıxıb. Bu vəziyyətdə minlərlə atom tək bir kvant dalğası kimi davranmağa başlayır.

*Daha sonra tələ söndürülüb və atomlar düşməyə başlayıb. Bu sərbəst düşmə zamanı qaz buludu genişlənib və rekord səviyyələrə qədər soyudub.

İnsan mənasında tam olaraq soyuq deyil, amma bir neçə on pikokelvin səviyyəsində atomların çətinliklə hərəkət etdiyi və maddənin tanış qanunlarının yolunu kvant fizikasının ecazkar aləminə verdiyi soyuq növüdür.