Xəbər lenti
24/07/2019 [00:47]:
Dadaşovun ailəsinə ömürlük yardım ediləcək
24/07/2019 [00:45]:
Göyçayda canavarlar həyətə hücum etdi - FOTO
24/07/2019 [00:42]:
Görmə qabiliyyətini itirənlərə ümidverici xəbər - MARAQLI
24/07/2019 [00:42]:
Nərimanovda zəncirvari qəza: “Subaru” “Hyundai” və “Mercedes”ə çırpıldı - FOTO
24/07/2019 [00:38]:
Cəlilabadda 10 yaşlı uşağı avtomobil vurdu
24/07/2019 [00:27]:
İki qardaş 18 saat fasilə ilə öldü - FOTO
23/07/2019 [23:53]:
ABŞ donanaması İrana məxsus ikinci PUA-nı vurdu - İddia
23/07/2019 [23:47]:
Robot-insan seksi yeni bir sahə yaratdı: "Erobotik"
23/07/2019 [23:41]:
Cəlilabad sakini bıçaqlandı
23/07/2019 [23:28]:
Qurbağa bəsləyən qadın görənləri heyrətə gətirir - MARAQLI
23/07/2019 [23:28]:
Ledi Qaqanın anası: “Həmişə günah kişilərdə olur”
23/07/2019 [23:12]:
"Həm kişilərə, həm də qadınlara marağım var, hər iki cinsdən olan birini sevə bilərəm"
23/07/2019 [23:05]:
Rusiyada Putinin kortejini "partlatmaq" istəyiblər
23/07/2019 [22:59]:
Yüz otuz iki kənddə son üç ayda qız uşağı doğulmayıb - MARAQLI...
23/07/2019 [22:55]:
Qurban Qurbanov: "Bunu sabahkı oyun haqda demək olmaz"
23/07/2019 [22:34]:
Polis məmuru ürəyi dayanan körpəni həyata qaytardı - İBRƏTAMİZ...+ VİDEO
23/07/2019 [22:30]:
Türkiyədə turist avtobusu aşıb - 20 yaralı
23/07/2019 [22:27]:
Yanacaq tankeri qəzaya uğradı: Ölənlər var
23/07/2019 [22:24]:
Senat Mark Esperi Pentaqon rəhbəri kimi təsdiq etdi
23/07/2019 [22:14]:
Başqa qadına baxan sevgilisinin başında noutbuk qırdı - VİDEO
23/07/2019 [22:09]:
Rusiyanın baş rəqqası da Qarabağa gəldi...-FOTO
23/07/2019 [21:58]:
Abid Şərifovun maşınının üstünə çıxan jurnalist işdən çıxarıldı
23/07/2019 [21:48]:
Medal qazanan qız güləşçimiz: "Anamı məyus edə bilməzdim"
23/07/2019 [21:46]:
Misir fironları əslən qafqazlıdır - Alman alimlərindən sensasion tədqiqat
23/07/2019 [21:25]:
Bu şəkil Kim Çenin gizli silahını ortaya çıxardı - FOTO
23/07/2019 [21:21]:
Azərbaycanda “Tarla günü” keçiriləcək
23/07/2019 [21:18]:
İnstaqramdan ən çox pul qazanan məşhurlar - Siyahı
23/07/2019 [21:11]:
Masaj etdirən hamilə model öldü
23/07/2019 [20:56]:
Pakistan Əfqanıstandakı barışa dəstək verə bilər
23/07/2019 [20:50]:
Rusiyada yanğında 4 nəfər öldü
23/07/2019 [20:49]:
ABŞ bunu da etdi: Miqrantlar sürətli şəkildə deport edilir
23/07/2019 [20:47]:
Astarada dənizdə batan şəxsin meyiti sudan çıxarıldı - YENİLƏNİB
23/07/2019 [20:44]:
Böyük Britaniya fırtınalara məruz qalacaq - Rus senator
23/07/2019 [20:33]:
Ermənilər Rəşidə Behbudovaya hücum etdi - VİDEO
23/07/2019 [20:33]:
Saç düzümünə görə ölkədə populyar olan keçmiş xarici işlər naziri baş nazir oldu...
23/07/2019 [20:31]:
I Avropa Oyunlarının iştirakçısı öldü
23/07/2019 [20:29]:
Lənkərandakı ağır qəzada ölən və yaralananların kimliyi bilindi - FOTO
23/07/2019 [20:26]:
Qırğızıstan və Tacikistan ümumi sərhədi birgə qoruyacaqlar
23/07/2019 [20:23]:
Bakıda qız özünü 9-cu mərtəbədən atmaq istədi - VİDEO
23/07/2019 [20:14]:
Niyə Ali Məhkəmə tərəfindən bu biabırçılıqlara göz yumulur?
23/07/2019 [20:00]:
"Ağdamın alınacağı və bacımın məzarını görəcəyim günü həsrətlə gözləyirəm”
23/07/2019 [19:57]:
Hərbi hissədə tədbir keçirilib - VİDEO
23/07/2019 [19:47]:
Sərbəst güləşçi Kənan Heybətov qızıl medal qazandı
23/07/2019 [19:44]:
Rezidenturaya keçirilmiş müsabiqənin nəticələri elan olundu
23/07/2019 [19:42]:
Aktrisanın geyimi tənqid olundu: “Evdəki yataq dəstinə bürünüb”
23/07/2019 [19:31]:
Türkiyədə torpaq sürüşməsi nəticəsində 5 nəfər ölüb, 2 nəfər itkin düşüb
23/07/2019 [19:27]:
Lənkəranda ağır qəza: bir ölü, iki yaralı
23/07/2019 [19:27]:
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
23/07/2019 [19:10]:
Gülşən Rəvan qızının nakam Cəbrayıl sevgisi
23/07/2019 [19:07]:
Azərbaycanın qızıl medallarının sayı səkkizə çatdı
23/07/2019 [18:57]:
Allahşükür Paşazadə Argentina səfiri ilə görüşdü
23/07/2019 [18:57]:
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
23/07/2019 [18:49]:
Bərdədə azyaşlıların xəstəxanaya atılması ilə bağlı cinayət işi başlandı - RƏSMİ
23/07/2019 [18:44]:
"Forsaj 9"un çəkilişləri zamanı bədbəxt hadisə - FOTO
23/07/2019 [18:33]:
21 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı
23/07/2019 [18:25]:
Ermənilərin Rusiyaya “böyük qaçışı”
23/07/2019 [18:23]:
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
23/07/2019 [18:21]:
Nazir: “Azərbaycan MDB-də ən təhlükəsiz dövlətlərdən biridir”
23/07/2019 [18:19]:
Xəzər dənizində daha bir nəfər batdı
23/07/2019 [17:58]:
Bu sahədə çalışanların maaşı artırıldı
23/07/2019 [17:57]:
“Biz  “Şuşa”, “Ağdam” adı altında konyaklar yox, toplar, tanklar istehsal etməyə qadir olmalıyıq...” 
23/07/2019 [17:56]:
“Yaşamaq və yaşatmaq üçün bu məkana inteqrasiya etməliyik”
23/07/2019 [17:55]:
Dövlət Komitəsində Ağdamın işğal günü ilə bağlı tədbir -FOTOLAR
23/07/2019 [17:53]:
Qəbul imtahanlarında nəticələri ləğv edilən abituriyentlərin sayı açıqlanıb
23/07/2019 [17:51]:
Eminlə dominikanlı modelin rəqsi - FOTO
23/07/2019 [17:51]:
“Nar” şəbəkəsi gücləndirilmiş rejimə keçdi
23/07/2019 [17:50]:
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23/07/2019 [17:41]:
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
23/07/2019 [17:40]:
6 saylı Vəkil Bürosunun təmirdən çıxmış yeni ofisi istifadəyə verildi
23/07/2019 [17:35]:
“Keşikçidağ”la bağlı təxribatların arxasında ermənilər dayanır
23/07/2019 [17:31]:
Küçəni zibilləyənlərə 50 manat cərimə: amma qanun işləmir - FOTO
23/07/2019 [17:23]:
306 milyon dollarlıq "Ferrari"ni buldozerlə əzdilər - FOTOLAR
23/07/2019 [17:20]:
Avstriyada SOCAR-ın ilk YDM-i açıldı
23/07/2019 [17:18]:
Balotellini qovan hakim “Qarabağ”ın Bakıdakı oyununa təyin olundu
23/07/2019 [17:18]:
İstanbulda qorxunc cinayət - Qonşular gənc qadının qışqırıq səslərinə oyandı -FOTOLAR
23/07/2019 [17:12]:
Əvvəl mer, sonra XİN rəhbəri, indi isə Baş nazir - DOSYE
23/07/2019 [17:05]:
Ağstafada top və minaatan mərmi aşkarlandı - FOTO
23/07/2019 [16:50]:
Zenfira İbrahimova: “Qızımın atası ərimdir, başqası deyil”
23/07/2019 [16:46]:
Tramp Boris Consonu təbrik etdi: “Əla olacaq! ”
23/07/2019 [16:44]:
“Azərkosmos”un gəlirləri 45 milyon olacaq
Bütün arxiv bir sırada
02/02/2015 [10:35] - Köşə - ( 2684 dəfə baxılıb)

Daşınan və daşınmaz məzarlar

Fazil Mustafa

Moskvada Kreml divarlarında və onun ətrafında olan məzarlığın köçürülməsi barədə qərarın icrasına başlanılıb. Bu məzarlıqda Azərbaycanın sovetləşməsində böyük rolu olan tanınmış siyasi xadim Nəriman Nərimanovun da məzarı var. Bu məzarın Azərbaycana gətirilib-gətirilməməsi bəzi çevrələrdə və cəmiyyət içində müzakirə olunmaqdadır.

Fikrimcə, Nərimanov ziddiyyətli şəxsiyyət olmayıb. Sadəcə real şəraitdən çıxış edərək Rusiya gücünün qarşısında deyil, içində yer almağa qərar verərək, bu məkanda Azərbaycanın qismən müstəqil siyasət izləməsinin tərəfdarı olub. O, həm də aldanışla deyil, düşünərək bu addımı atıb. Əvvəla, insanların sosial bərabərliyi ideyası ötən əsrin əvvəllərində çox sayda insanlar üçün cəlbedici idi və Nərimanov da bu ideyanın gerçəkləşəcəyinə səmimi inananlardan idi.
İkincisi, o cəmiyyətin maariflənməsini əsas hədəf olaraq seçən ust düzeydə bir ziyalı-yazar idi. Üçüncüsü isə, bir həkim kimi xalqa yaxın bir mühitin içində yer alırdı. Nəhayət, o Rusiya masştabında bolşevik siyasi elitasına intellektual qabiliyyəti ilə seçilərək daxil olan ilk və tək sima sayılırdı.
Digər tərəfdən, müstəqillik tariximizin obyektiv qiymətləndirilməsi baxımından Nərimanov mənfi bir obrazdır və bolşeviklərlə əməkdaşlıq zəminində Azərbaycanın müstəqilliyinin itirilməsində rolu olub. 
Üstəlik aktiv rol almasa da, Bakı Kommunasının rəhbər heyətində yer alan komisarlardan biri olub, Bakıda 1918-ci ildə baş verən soydaşlarımıza qarşı Mart soyqırımında bədnam müşahidəçi kimi rol almış. Bununla belə, Sovet represiv sisteminin qurbanı olana qədər SSRİ tərkibində Azərbaycanın minimum itkilərlə öz ərazisini qorumasına çalışmış, Azərbaycanın başqa millətdən olanlar tərəfindən idarə olunmasına qarşı ortaya açıq mövqe qoymuşdur.
Bunlar, əlbəttə ki, Nərimanovun xeyrinə və əleyhinə olan arqumentlərdən bir neçəsi. Ancaq bütün hallarda onun məzarının Azərbaycana köçürülməsi, onun digər bolşevik elementlərindən fərqləndirilməsi doğru addım olardı. Onsuz da Azərbaycan cəmiyyətinin dəyərləri çox zaman əqli mühakimənin nəticəsində formalaşmayıb. Sadəcə “Korun tutduğunu buraxmaması” qəbulindən bir məsəl sanki bizim xarakterin ümumiləşdirilməsi kimi leksikonda sabit yer tutub. 
Uzun əsrlərdir Zərdüşt ruhaniləri tərəfindən kodlaşdırılan və farsların milliləşdirdiyi formada İslamı məişətində yaşadan, Allahın dinini hələ də Ərəbin dini kimi məsxərəyə qoyan, dünyagörüşü həyat fəlsəfəmizə daban-dabana zidd olan Xürrəmiliyi İslamdan uca tutan, yüksələn Türk mədəniyyətini bir təriqətin insana nifrət saçan görüşləri ilə boğan Səfəvi vəhşətini öz qəhrəmanlıq tarixi sayan, onu ölümdən, qətliamdan xilas etmiş bir mələk obrazlı Nuru Paşanın haqqına nankorluqla yanaşan Azərbaycan cəmiyyəti ideal qəhrəman və lider axtarışında olmadığından, Nərimanova da sərt mühakimə testi tətbiq etmək doğru olmaz. 
Bizim cəmiyyətimiz Türkmənçay zəlzələsindən başlayaraq başqa bir formatda yenidən yüklənmiş proqrama sahib olduqdan sonra özünü tapmaq üçün iki əsrə yaxındır kimlik və kültür axtarışı içindədir. Azərbaycanlı kimliyini müəyənləşdirmiş, sadəcə onun kültür hüdudlarını tanıtmaq cəhdləri içində hələ də çabalamaqda. 
Belə bir vəziyyətdə Azərbaycanla bağlı olan tarixi şəxsiyyətlərin öz məmləkətinə sümükləri və ya külləri ilə dönüşü, hansısa fəsad və ya çaşqınlıq yaratmaz. Fətəli Bəy Düdənginsikinin, Topçubaşovun, Ceyhun Hacıbəylinin, Fətəli Xan Xoyskinin, Axundovun və daha kimlərin məzarları köçürülə bilər. Burada Məmmədəmin Rəsulzadənin və Türkiyədə uyuyan başqa dəyərli tarixi simaların məzarlarının köçürülməsi istisna sayila bilir. 
Çünki onların məzarına mən qürbət ellərdəki məzar olaraq baxmıram. Acıdərədəki Türk zabitinin məzarının eynisidir onların məzarı. Həm də Rəsulzadənin məzarını köçürdüyünüz Fəxri Xiyabanda bir neçə məzarın üzərində “Müsavat cəlladları tərəfindən vəhşicəsinə öldürülmüşdür” sözlərini göz bəbəyi kimi qoruyub saxlayan zehniyyət məntiqlə Məmmədəmin bəyin məzarının baş daşına nə yazmalıdır? “Cəlladbaşı”.
Ancaq gözardı edilməyəcək bir gerçəklik də var. Hələ uzun illər Azərbaycanda Məmmədəmin Bəylə Yoldaş Nərimanın dünyagörüşlərinın toqquşması canlı olaraq qalacaqdır. Məzarları görüşməsə, toqquşmasa belə”¦

 

Fazil Mustafa, millət vəkili.

loading...
loading...
Görmə qabiliyyətini itirənlərə ümidverici xəbər - MARAQLI
İki qardaş 18 saat fasilə ilə öldü - FOTO
Robot-insan seksi yeni bir sahə yaratdı: "Erobotik"
Qurbağa bəsləyən qadın görənləri heyrətə gətirir - MARAQLI
"Həm kişilərə, həm də qadınlara marağım var, hər iki cinsdən olan birini sevə bilərəm"
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
İqtisadiyyat
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
Cəmiyyət
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
Gündəm
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
Cəmiyyət
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
Cəmiyyət
Şəhid qardaşının xatirəsinə yol çəkdirdi - İBRƏTAMİZ...
Həftənin ən çox oxunanları
“Yol hərəkəti haqqında” qanuna dəyişiklik edildi
Hərbi hissəyə bir milyon 400 min nəfərlik basqın: Pentaqon şokda...
Bakirə dövlət başçısının sarayda kişilərlə ağlasığmaz əməlləri - FOTOLAR
Çeçen toyuna qaz hücumu - “İnsanlar milçək kimi yerə tökülürdülər”
"O, sonradan düşündü ki, bu qızın yerişində, duruşunda, baxışında tam bir fahişə ədası var"
“Qızımı Bakıya apararaq bir neçə gün orda saxlayıb təcavüz ediblər...” -Yoxa çıxan qızla bağlı təfərrüatlar...
Azərbaycanlı məşhurun qızından Antalya küçələrində çılğın hərəkətlər - FOTO/VİDEO
“Həyatımda birinci dəfə belə bir adam gördüm ki..." - Eks vitse-primyer şokda + VİDEO
Yol polisi Bakıda yarım milyonluq maşın saxladı: Sərxoş sürücü 20 manat təklif etdi...
Masazırda film kimi olay: "BMW" 5 maşını vurdu, sürücü vəhşicəsinə döyüldü+VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)