Xəbər lenti
20/04/2019 [23:30]:
"Yuventus" ardıcıl 8-ci dəfə İtaliya çempionu olub
20/04/2019 [23:17]:
Zurabişvilidən Azərbaycanla sərhəd barədə bəyanat
20/04/2019 [23:07]:
Sumqayıtda doğuş zamanı faciə
20/04/2019 [23:02]:
Hindistanda fil beş nəfəri tapdalayaraq öldürdü
20/04/2019 [22:59]:
QAT-çılar Gəncədə toplaşdı -FOTOLAR
20/04/2019 [22:43]:
“Azərbaycanın qoşulmama hərəkatında olmasını düzgün hesab etmirəm”
20/04/2019 [22:34]:
"Elmdə və siyasətdə dərinlik axtaranlar Aydın Məmmədovu şəkildə kəşf edəcəklər"
20/04/2019 [22:22]:
Həbsxanadan çıxan kimi qaçırıldı: Adnan Oktara şok- FOTO
20/04/2019 [22:20]:
Xameneini təhqir edən alimə 13 il həbs cəzası verildi
20/04/2019 [21:31]:
TAİB-in İstanbulda tanışma proqramı düzənlədi
20/04/2019 [21:29]:
Vəkillər Kollegiyası tərəfindən ekoloji tədbir keçirildi
20/04/2019 [21:18]:
Sudanın devrilmiş prezidentinin evindən 100 milyon dollar tapıldı
20/04/2019 [21:16]:
Zelenskinin namizədliyi ləğv oluna bilər
20/04/2019 [21:12]:
“Elmar müəllimin bizi erməni jurnalistlərlə  görüşdürüb-öpüşdürmək siyasətini alqışlayıram...”
20/04/2019 [19:55]:
Qəbələdə dəhşətli qəza, ölən və yaralananlar var
20/04/2019 [19:51]:
Türkiyə şəhidlərin qanını yerdə qoymadı: 20 terrorçu öldürüldü
20/04/2019 [19:47]:
Lotu Qulinin adamı Moskvada sahibkarı güllələyib
20/04/2019 [19:45]:
Fazil Mustafanın yeni kitabları təqdim olundu FOTOLAR
20/04/2019 [19:43]:
Futbol həvəskarı olan bəy toyundan çıxıb matç izləməyə getdi FOTOLAR
20/04/2019 [19:10]:
23 ildir ayıyla bir evdə yaşayan ailə - MARAQLI...
20/04/2019 [18:47]:
DİQQƏT! Qaz sayğacınızda bu yazılar çıxırsa...
20/04/2019 [18:32]:
Belarus Rusiya neftinin keyfiyyətindən narazıdır
20/04/2019 [18:18]:
Azərbaycanın igid döyüşçüsünə medal təqdim edilib
20/04/2019 [18:10]:
Dilçilik İnstitutu abituriyentlərə müraciət etdi
20/04/2019 [18:05]:
“Mançester Siti” yenidən liderliyə yüksəldi
20/04/2019 [17:56]:
“Müflis oldum, övladlarımla kirayələrdə yaşayıram” – Nazim İbrahimovun qardaşı
20/04/2019 [17:47]:
Rusiyanın ən böyük yəhudi  dini akademiyası  yandırıldı-FOTOLAR
20/04/2019 [17:38]:
Azərbaycan nəqliyyat vasitələri və onların hissələrinin idxalına çəkdiyi xərci 3% artırıb
20/04/2019 [17:31]:
Ərzurum Atatürk Universitetinin professorları ADAU-da
20/04/2019 [17:28]:
“Yalnız cərimə ilə ədəbi dili qorumaq mümkün deyil”
20/04/2019 [17:28]:
"İslahatları həyata keçirəcək şəxslərin özləri məhkəmə sistemini bu vəziyyətə salıb..."
20/04/2019 [17:23]:
Binəqədidə qadın meyiti tapılıb
20/04/2019 [16:58]:
Elektron Xidmətlərin Təşviqi üzrə İctimai Şuranın növbəti toplantısı keçirilib
20/04/2019 [16:52]:
“Vətəndaşlar özlərini xoşbəxt hesab edə bilərlər” - Əli Əhmədov
20/04/2019 [16:48]:
"Biz yumşaqlıq nümayiş etdirdikcə düşmənin də, havadarlarının da həyasızlığı artır"
20/04/2019 [16:46]:
“Bakıda Soyqırımı muzeyi yaradılsın!” - Deputat çağırış etdi
20/04/2019 [16:37]:
Alimlə universitet arasında “canlı divar”, yoxsa geriliyə meydan oxuyan islahatçı?
20/04/2019 [16:35]:
Rafael Ağayev qızıl medal şansını itirdi
20/04/2019 [16:33]:
Dilçilik İnstitutunun direktoru: “Orfoqrafiya Normaları Artur Rasi-Zadənin soyadına şamil olunmur”
20/04/2019 [16:22]:
Keçmiş prezidentin intihar məktubu yayıldı
20/04/2019 [16:07]:
Şəmkirdə iki maşın toqquşub: Ölən və yaralılar var
20/04/2019 [15:55]:
Azərbaycanda “Ağıllı sərhəd” layihəsinin tətbiqinə bu ilin yayında başlanılacaq
20/04/2019 [15:54]:
İşəgötürənlər üçün maarifləndirmə tədbiri keçirilib
20/04/2019 [15:47]:
Qənirə Paşayeva “Aprel fədailəri” adlı tədbirdə çıxış edərək məktəblərə çağırış edib
20/04/2019 [15:43]:
Ərdoğan Binəli Yıldırıma yeni vəzifə verəcək – AÇIQLAMA
20/04/2019 [15:35]:
Nizami Cəfərov: “Bəzi sözlərin yazılış qaydası ilə bağlı mübahisələr var”
20/04/2019 [15:33]:
Komitə nümayəndələri əsgərlərlə görüşüb
20/04/2019 [15:28]:
“6-cı sinifdən ərə gediblər, mənə pozğun deyirlər” – Pərvanə bu dəfə sənədlərinin şəklini yaydı
20/04/2019 [15:24]:
Gömrük sistemində görülən işlər, həyata keçirilən yeniliklərlə bağlı mətbuat konfransı keçirilib
20/04/2019 [15:22]:
Qeyri-sabit hava şəraiti aprelin 24-dək davam edəcək
20/04/2019 [15:20]:
ABŞ səfiri: "Azərbaycan islahatlarla böyük irəliləyişə nail olub"
20/04/2019 [15:15]:
Həkimin yazdığı diş məcunundan istifadə edən 11 yaşlı qız öldü -Qəribə olay...
20/04/2019 [15:13]:
Ordubada 15 sm qar yağıb - Faktiki hava
20/04/2019 [15:02]:
Azərbaycanlı Türkiyədə məşhur iş adamını öldürdü –Polis qatili axtarışa verdi
20/04/2019 [14:56]:
"Həmin gecə o saatda məhz mənim növbədə olmağım təsadüf olsa da..." - Əsgərlik xatirələri...
20/04/2019 [14:52]:
Zakir Həsənov Türkiyəyə başsağlığı verdi
20/04/2019 [14:47]:
“Alqı-satqı” "alğı-satqı", “əsgər” “əskər” kimi yazılmayacaq - Dəyişiklik təsdiqlənmədi
20/04/2019 [14:36]:
Ermənilər Azərbaycanda  daha bir siyasi partiya yaratdı-FOTO
20/04/2019 [14:30]:
Kadırovdan Zelenskinin üzr istəməsinə reaksiya: "Əgər siz məndən qorxmurdunuzsa..."
20/04/2019 [14:27]:
“Sarı jiletlilər” yenidən meydanda: “Notr Dam de Paris üçün milyonlar, bəs kasıblar?”
20/04/2019 [14:25]:
General Vilayət Eyvazov Qubada vətəndaşları qəbul edib –Nazirin birinci müavini konkret tapşırıqlar verib
20/04/2019 [14:11]:
Gənc Prezidentlər Təşkilatının nümayəndələri Azərbaycanda -FOTO
20/04/2019 [14:06]:
Bu şəxslərin pensiyası artırılacaq - Qanuna dəyişiklik
20/04/2019 [14:01]:
Debatdan sonra ən çox bu fikirlər müzakirə olundu
20/04/2019 [13:58]:
Kardaşyanın vəkillik arzusu qalmaqal yaratdı
20/04/2019 [13:56]:
Qaret Beyl mövsüm sonu Madriddən gedəcək
20/04/2019 [13:43]:
Azercell İT mütəxəsissləri üçün təlimlərə başladı
20/04/2019 [13:26]:
"Kasıb oğlana ərə getmərəm, kişinin evi, maşını olmalıdır" -Samirə Əfəndi
20/04/2019 [13:24]:
""Space"in rəhbəri heç olmazsa öz kanalına baxırmı, bu, söyüşdən də pisdir" - QALMAQAL
20/04/2019 [13:19]:
“A.Mamikonyan və qrupu 1997-ci ildə Xətai metrosu yaxınlığında  yaşayıb və...” 
20/04/2019 [13:15]:
Azərbaycan 2020-ci ildə Avropaya qaz tədarük etməyə başlayacaq
20/04/2019 [13:12]:
Yol Polisi İdarəsi taksi sürücülərinə XƏBƏRDARLIQ ETDİ
20/04/2019 [13:07]:
Əlilliyə görə pensiyaların da elektron qaydada təyinatı başlanıb
20/04/2019 [12:53]:
Azərbaycanda havalar daha 4 gün pis keçəcək – Çaylarda daşqın təhlükəsi
20/04/2019 [12:50]:
İsmayıllıda narkotik alverçiləri saxlanılıb
20/04/2019 [12:36]:
Bərdədə doğuş faciəsi
20/04/2019 [12:28]:
"Sabah işdə Yasinin başına hansısa gerizəkalı, saxta diplomlu bir müdiri qoyacağıqsa..."
20/04/2019 [12:14]:
“Onlar ölkəmizə psixoloji təzyiq göstərməyə çalışırlar”
20/04/2019 [12:14]:
ADNSU-da Respublika Fənn Olimpiadası keçirildi
20/04/2019 [12:01]:
"Onun nəyi başa düşdüyünü bilmirəm, amma mən onun dediklərindən heç nə başa düşə bilmədim..."
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2019 [21:55] - Araşdırma - ( 2254 dəfə baxılıb)

"Bakıda intihar halları neft sənayesinin inkişafından sonra artıb…”

“Yüksək təhsilli və dünyagörüşlü insanlar sırasında intihar riski orta təhsillilərlə müqayisədə dəfələrlə azdır...”


Elmi dildə “suisid” adlanan intihara Azərbaycan alim, sosioloq və hüquqşünaslarının baxışını araşdırarkən diqqətimizi  Beynəlxalq Hüquqşünaslar İttifaqının Vitse-prezidenti, Azərbaycan Respublikasının əmək­dar hüquqşünası, hüquq elmləri doktoru, professor İlham Rəhimovun elmi redaktorluğu ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının müəllimi, hüquq elmləri doktoru, professor Bəhram Zahidovun  2012-ci ildə işıq üzü görmüş “İntihar” əsəri cəlb etdi. Kitabda  sözügedən  problem intihar fenomeninin tarixi və müasir vəziyyəti, intihar hallarının kriminoloji və sosioloji təhlili, intihar və ona oxşar əməllərin profilaktikası və s. aspektlərdən geniş təhlil olunur.  

 

"Əgər bu əsər bircə nəfər şəxsi öz yolundan - intihar etmək yolundan geri qaytara biləcəkdirsə, onda mən özümü xoşbəxt hesab edəcəyəm”. Müəllif- professor Bəhram Zahidov kitabın ilk fəslinə epiqraf olaraq belə yazır...

 

 Moderator.az müəllifin bu xoş niyyəti ilə həmrəy olmaqla mövzunun bəşəriyyət və xalqımız üçün kifayət qədər aktuallığını nəzərə alaraq “İntihar” əsərinin ən diqqətəlayiq və maraqlı məqamlarını oxucuların nəzərinə çatdırır:

 

 

 (Əvvəli bu linkdə: http://www.moderator.az/news/258253.html)

 

 

“ABŞ-da intihar edənlər sırasında sağlam şəxslərə nisbətən “mavi”lər 7 dəfə çoxdur...”

 

 

“....Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təhlilləri nəticəsində intiharların əsasən 80 üsulla icra edildiyi müəyyən olun­muş­dur. Məsələn, Hindistanın Pencab ştatında bütün inti­har edən­lə­rin yarısından çoxunun özünü hərəkətdə olan qatarın altına atması yolu ilə, Şri-Lankada 91 faizin zəhərlənmək yolu ilə intihar etdiyi aydın olmuşdur. Dünyada ən geniş yayılmış intihar üsulu özü­nüas­ma hesab edilir. ABŞ-da suisidentlərin 60 faizi, Kanada­da 30 faizi odlu silahdan istifadə etməklə, silah əldə etmə­yin demək olar ki, mümkünsüz olduğu Avstri­ya­da cəmi 4 faizi odlu silahdan istifadə edərək intihar arzu­larını reallaşdırmışlar. Dünyada narkotik maddələrdən və dər­man vasitələrinin dozasını artırmaq yolu ilə intihar edənlər 18 faiz  təşkil etdiyi halda, Çində intihar edənlərin çoxu bu üsul­dan istifadə edirlər. Müxtəlif nəq­liy­yat vasitələrindən istifadə et­məklə intihar edənlərin sayının son illər yeni üsul kimi sü­rətlə artması müşahidə edilir. İngil­tərədə zəhərli qazdan is­ti­fadə etməklə intihar edənlərin sayı əv­vəllər əksəriy­yət təşkil et­diyi halda, son illər bu yolla intihar edənlərin sayı 3 dəfə azalmışdır.

 

 

Dünyada intiharların 32 faizinin günün birinci yarısında, 44 faizinin günortadan sonra, 24 faizinin isə axşam vaxtlarında hə­ya­ta keçirildiyi müəyyən edilmişdir. Milli mənsu­biy­­yətinə görə uqrofin etnik qrupuna daxil olan Macarıstan, Finlandiya və Ud­mur­tiya əhalisinin hər yüz min nəfərə düşən intiharların sayına görə dünyada ilk yerləri tu­turlar. Eləcə də dünya üzrə apa­rılan təhlillər peşə xüsusiyyətlərinə görə 10 ballıq sistem tətbiq edildikdə, intihar riski musiqiçilər arasında 8,5 bal, tibb işçiləri sırasında 8,2 bal, diş həkimləri sırasında 8,2 bal, maliyyəçilər arasında 7,2 bal, psixiatrlar arasında 7,2 bal, kitabxanaçılar arasında 3,2 bal, satıcılar arasında 2,1 bal təşkil edir. Ailəli şəxslər arasında hər iki cinsdən olan suisidentlərin intiharı ən aşağı göstərici təşkil etdiyi halda, boşananlar və ya həyat yol­daşını itirənlər sırasında özünü öldürənlərin sayı 3 dəfə artıq ol­muş­dur. Eləcə də zabitlər, gənc əsgərlər, cəzaçəkmə müəs­sisə­lərində azadlıqdan məhrum edilmə növündə cəzaçə­kən və təqaüdə yenicə çıxmış şəxslər arasında intiharlar çox­luq təşkil etdiyi halda, ömürlük azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslər sıra­sında intihar edənlər, demək olar ki, yox dərəcə­sin­dədir. İntihar edən kişilər və qadınlar arasında intihar zamanı sərxoş olan şəxs­­lərin sayı, cəmi 8 faiz təşkil etdiyi halda, xroniki alko­qoldan və narkomanlıqdan əziyyət çəkən şəxslərin sayı 60 faiz təşkil edir. Suisidentlərin sırasında narkomanların, psixi xəstələ­rin, xroniki alkoqoliklərin, əlillərin, habelə homosek­sualistlərin sayı çoxluq təşkil edir. Məsələn, ABŞ-da intihar edənlər sıra­sında sağlam şəxslərə nisbətən mavilər yeddi dəfə çoxluq təşkil edirlər. İnti­harlar zamanı yalnız 44 faiz suisi­den­tin valideynlərinə, rəislərinə və digər yaxın bildikləri şəxslərə ünvanlanmış mək­tub­ları aşkar edilmişdir. Yüksək təhsil almış və dünyagörüşü geniş olan in­sanlar sırasında intihar riski orta təhsilli şəxslərlə müqa­yi­sədə də­fələrlə azdır. Suisidentlərin 60 faizi öz ətrafı ilə məhdud əla­qədə olan, 16 faizi qapalı və ünsiyyətdən çəkinən şəxslər olduğu halda, öz ətrafı ilə sıx münasibətdə və ünsiyyətdə olan şəxslərin cəmi 24 faizi intihar yolunu tutmuşlar. Cəmiyyətdə baş verən iqtisadi və siyasi böhranlar, kataklizmlər, təbiət hadisələri, qor­xulu yoluxucu xəstəliklər intiharların artmasına mühüm təsir gös­tərən amillər hesab oluna bilər.

 

 

İrsiyyət amilinin təsirinin təd­qiqinə dair araşdırmalar göstərir ki, intihar edənlərin 6 faizinin vali­­deynlərindən biri vaxtı ilə intihar yolu ilə həyatdan köçmüş şəxslər olmuşlar. Eləcə də suisidentlərin 80 faizi intihardan əv­vəl­ki iki il müddə­tində ailəsində, işlədiyi kollek­ti­vdə və ət­rafında olan şəxslərə öz in­ti­har niyyətləri barədə müəyyən işa­rələr vermiş və ya bəzən intihar niyyətləri haqqında açıq eti­raf­lar etmişlər.

 

 

Dünya üzrə  intiharların XIX əsrin əvvəl­lərindən etibarən artaraq bu günə qədər yüksələn xətt üzrə inki­şaf etdiyi müşahidə edilir. Azərbaycanda XIX və XX əsrlərdə intihar halları xarak­terik səciyyə daşımamışdır. Bununla belə, Bakı şəhərində neft sənaye­sinin inkişafı və təhlükəli neftçıxarma proseslərində XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində fəhlələr arasında intihar hal­larının artması müşahidə edilməyə başlanmışdır.  SSRİ-nin tərkibində fəaliyyət göstərdiyi və istərsə də döv­lət müstəqilliyi bərpa edildikdən sonra bütün MDB ölkələrində olduğu kimi, Azər­baycanda da intihar halları tədricən artmışdır. Bu meyil keçən əsrin 90-cı illərindən sonra diqqəti daha çox cəlb etməyə başlamışdır. Eləcə də, XXI əsrin ilk on illiyində öl­kə­də intihar hallarının sayı sürətlə artmış, coğrafi mənada genişlənmiş, «cavanlaşmış» 2011 və 2012-ci illərdə ən yük­sək həddə çatmışdır. Bu barədə ətraflı təhlil işin sonrakı hissə­lərində müstəqil olaraq araş­dırıl­dığından burada ona geniş yer ayrılması məqsədəmüvafiq he­sab edilməmişdir. Ümumiy­yətlə, dünya­nın bir çox ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycan­da da intiharların müasir vəziyyəti ciddi narahatçılıq doğurmaq­dadır.

 

 

Beləliklə, bəşəriyyət tarixində intihar və onun prob­lem­ləri ilə bağlı aparılan araşdırmalar bu təzahürün müasir günlə­ri­mizdə yüksək həddə çatdığını təs­diq edir. Bu da qlobal bir prob­lemin müxtəlif istiqamətlərdə, ümumdünya və milli səviy­yə­də araş­dırıl­masını və kompleks profilaktiki tədbirlərin görülməsini aktuallaşdırmışdır...


(Davamı var)

 

 Qeyd: İstifadə edilmiş 337 mənbə kitabın sonunda göstərilir.

 

 Təqdim etdi: Sultan Laçın

 

Şortik geyindiyi üçün haqqında yaxalama qərarı çıxdı - FOTO
5 yaşlı qızlarını pul qarşılığında ərə verdilər - DƏHŞƏT...
Bütün dünya bu uşaqdan danışır: Qanında yüksək dərəcədə spirt çıxdı...
Səsvermə zamanı səhvə yol verən seçici barmağını kəsdi - İNANILMAZ...
"Cəfər müəllim kimilərə qarşı bu kampaniya ölkəni uçuruma aparanların sifarişidir"
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
23 ildir ayıyla bir evdə yaşayan ailə - MARAQLI...
Gündəm
“Yalnız cərimə ilə ədəbi dili qorumaq mümkün deyil”
Müsahibə
"İslahatları həyata keçirəcək şəxslərin özləri məhkəmə sistemini bu vəziyyətə salıb..."
Cəmiyyət
Alimlə universitet arasında “canlı divar”, yoxsa geriliyə meydan oxuyan islahatçı?
Cəmiyyət
Qulu Ağsəsdən yeni layihə: ““Ulduz” 10 gənc yazarın kitabını çap edir...”
Həftənin ən çox oxunanları
Ermənilər Aprel savaşı haqda cizgi filmi də çəkdi...-FOTO+VİDEO
“Gənc qızları rayonlardan Bakıya gətirib fahişəliyə cəlb edirlər” - Həyəcan təbili...
“Fahişəxanalar baş alıb gedir, otellərdə və digər obyektlərdə əxlaqsızlıqlıq hökm sürür"
“Bu erməni qrupu Bakı, Sumqayıt, Şamaxıdakı və s. qohumları vasitəsilə məxfi işlər aparır...” 
İcra başçısının müavini Elinanın intiharından danışdı: “Həmin videonu mən...”
Direktorun təcavüz etdiyi tələbə yandırıldı - DƏHŞƏT...
Separatçı rejim Dilqəmlə Şahbazın doğmalarının  onlarla görüşə bilməsi şərtini açıqladı...
“Həbsdən çıxanda elə bildi ki, hamısı başına toplanacaq, ətəyindən öpəcəklər...”
Kəndin imamı evə ikinci arvad gətirdi, mərəkə qopdu - Davanın GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
“Ermənilər Laçın dəhlizinə çatmamış məsələni Rusiya ilə həll etmək lazım idi”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]