Xəbər lenti
18/07/2018 [23:49]:
Mədət Quliyev hərbçilərə cüdo üzrə master-klass keçdi- FOTO
18/07/2018 [23:46]:
Metro sərnişinlərinə 14 min ədəd dezodorant paylandı - İBRƏTAMİZ...
18/07/2018 [23:42]:
Qurban Qurbanova Rauf Əliyev yardım edəcək
18/07/2018 [23:35]:
“Olimpiya”nın baş məşqçisi: “Qarabağ”a azarkeşlik edəcəyik
18/07/2018 [23:34]:
Qarabağ Sloveniya çempionunu ÇL-dən kənarlaşdırdı
18/07/2018 [23:33]:
ƏƏSMN və Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müzakirə edib
18/07/2018 [23:28]:
Azərbaycan və İtaliya dəmir yolları arasında Anlaşma Memorandumu imzalandı
18/07/2018 [23:14]:
Valideynlər övladlarının xarici görünüşünü özləri seçəcəklər
18/07/2018 [23:13]:
İtaliya prezidenti “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edildi
18/07/2018 [23:12]:
Laura Mattarella “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
18/07/2018 [22:28]:
Kılıçdaroğluna daha bir zərbə: İstefaya getdi
18/07/2018 [22:27]:
“Barselona”nın futbolçusu məscid tikdirəcək
18/07/2018 [22:23]:
Bakıda yerləşən 317 məktəbdən 300-nün direktoruna töhmət verildi - 30-u işdən çıxarıldı
18/07/2018 [22:19]:
Gümrüdəki rus əsgərlərin davranışları Ermənistanı hərəkətə gətirdi
18/07/2018 [22:16]:
Zaxarova: "Deranın 90 faizi müxalif qüvvələrdən təmizlənib"
18/07/2018 [21:33]:
Bakıda alt geyimində intihar edən qadın barədə yeni faktlar - VİDEO
18/07/2018 [21:32]:
İtaliya ilə iqtisadi əlaqələr genişlənir
18/07/2018 [21:30]:
Adnan Oktar ilk ifadəsində bunları dedi – Video
18/07/2018 [21:15]:
Məhbuslardan 3 silah, 62 telefon götürülüb
18/07/2018 [21:12]:
Qadının nəzakəti ona bir milyona başa gəldi
18/07/2018 [21:11]:
Şimali Kiprdə gəmi batdı - 19 nəfər öldü, 103-ü xilas edildi
18/07/2018 [21:10]:
15 yaşındakı qızdan dəhşətli etiraf: “Anam məni gecə 3-də Adnan Oktara aparırdı” – Foto
18/07/2018 [21:05]:
Azərbaycanlı aktrisa vəfat etdi - FOTO
18/07/2018 [20:45]:
Direktor: “ANAMA-nın 20 illik fəaliyyəti ərzində 796 923 ədəd mina və PHS zərərsizləşdirilib”
18/07/2018 [20:43]:
Azadlığa gedən uzun yol...
18/07/2018 [20:31]:
XİN sözçüsü xarici jurnalistləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşmağa çağırıb
18/07/2018 [20:15]:
Azərbaycan NATO-nun Gürcüstanda keçiriləcək hərbi təlimlərində iştirak edəcək
18/07/2018 [20:13]:
"Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında həllinə çalışır"
18/07/2018 [20:09]:
İlham Əliyev Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin fəaliyyətinin təmin edilməsi haqqında sərəncam imzaladı
18/07/2018 [20:06]:
Zakir Həsənov Anjey Kaspşiklə görüşüb
18/07/2018 [19:57]:
Konsert zamanı kişi müğənninin boynuna atlanan qız həbs və cərimə edildi - VİDEO
18/07/2018 [19:02]:
“İş adamları ilə görüşüb, onlara öz sözümüzü deyəcəyik” - Prezident
18/07/2018 [18:47]:
ADAU-nun Beynəlxalq Yay Məktəbinin iştirakçıları Gənclər Evi sosial xidmət müəssisəsi ilə tanış oldular
18/07/2018 [18:39]:
UNEC-in gənc startapçıları yay düşərgəsində
18/07/2018 [18:26]:
Ana kəbinsiz uşaq doğmuş qızını QƏTLƏ YETİRDİ...
18/07/2018 [18:24]:
6 ayda 82,9 min nəfərə yeni fərdi şəxsi hesab açıldı
18/07/2018 [18:16]:
Ünvanlı sosial yardımın alınması üçün elektron müraciət proseduru sadələşdirilir
18/07/2018 [18:03]:
Nazir Azərbaycan dilini “təhlükə” adlandırdı
18/07/2018 [18:01]:
“İnternet medianın fəaliyyəti ölkənin informasiya təhlükəsizliyi baxımından vacibdir”
18/07/2018 [17:54]:
Fədayə Laçının səhhəti pisləşdi
18/07/2018 [17:53]:
İki nazirlik reyd keçirdi, cərimələr yazıldı
18/07/2018 [17:52]:
"Diasporun Dostları Klubu" yaradıldı
18/07/2018 [17:52]:
Dollar sabah neçəyə olacaq?
18/07/2018 [17:41]:
Gəncənin inkişafında bələdiyələrin də yeri var - FOTOLAR
18/07/2018 [17:34]:
"Xəyanətkar məmurlar komandadan qovulmalıdır" - MMP toplandı tələb irəli sürdü
18/07/2018 [17:33]:
Nazpəri də fəlsəfə doktoru oldu...
18/07/2018 [17:28]:
Davamlı Qarabağ mitinqlərinə dair qərar verildi
18/07/2018 [17:27]:
“Korrupsiyaya qarşı mübarizədə ASAN Xidmət modelinin təbliği” adlı tədbir keçirildi - FOTO
18/07/2018 [17:23]:
İki minə yaxın reklamın yayımı dayandırıldı
18/07/2018 [17:14]:
Tanınmış həkimin tibb bacısı paltarı ilə verdiyi pozalar həmkarlarını qəzəbləndirdi - FOTOLAR
18/07/2018 [17:11]:
Budunu böyütdürmək istədi, əməliyyat masasında qaldı - FOTOLAR
18/07/2018 [17:10]:
Dünya çempionatının ən zəif oyunçuları açıqlandı
18/07/2018 [17:06]:
4 yaşlı qızın dərisi oyun parkında tamamilə yandı - DƏHŞƏT...
18/07/2018 [17:04]:
32 km yolu piyada gedən işçiyə qarşı müdirindən gözlənilməz addım İBRƏTAMİZ... - VİDEO
18/07/2018 [17:01]:
“Hələlik yeni əsər üzərində işləmirəm, amma...”
18/07/2018 [16:51]:
Ermənilər qorxuya düşdü - Video
18/07/2018 [16:47]:
“Tramp Ruhani ilə görüşmək üçün 8 dəfə xahiş edib”
18/07/2018 [16:42]:
ADNSU-da “Gələcəyin energetikası: problemlər və perspektivlər” adlı beynəlxalq konfransa hazırlıq gedir
18/07/2018 [16:16]:
Millət vəkili xanım media nümayəndələrini belə təbrik etdi - FOTO
18/07/2018 [15:57]:
Ərdoğan azərbaycanlı idmançıya: “Səni doğan anaya halal olsun” - VİDEO
18/07/2018 [15:46]:
Təyyarənin düşməsi sərnişinlərin gözü ilə - VİDEO
18/07/2018 [15:44]:
Mask üzr istədi: Pedofil sözünə görə...
18/07/2018 [15:36]:
Melanyanın ayaqları mətbuat konfransında şorgöz Lavrovun "gözünə girdi"... -FOTO
18/07/2018 [15:30]:
Respublika veteranlarının Gəncə hadisələrinə mövqeyi...
18/07/2018 [15:29]:
Qənirə Paşayeva: "Musiqidən başı çıxanlar Üzeyirə qulaq asmaz"
18/07/2018 [15:24]:
“İtaliya faktoru Qarabağ məsələsində nəyisə dəyişə bilməz”
18/07/2018 [15:23]:
İbrahim Tatlısəsin özünü və oğlunu ölümlə hədələdilər
18/07/2018 [15:23]:
“Qaz-21” idman avtomobili qiymətinə satılır -FOTOLAR
18/07/2018 [15:22]:
Mərkəzi Elmi Kitabxana jurnalistləri mükafatlandırdı
18/07/2018 [15:20]:
“iPhone”da pornoya baxmaq niyə təhlükəlidir?
18/07/2018 [15:19]:
Prezident Sumqayıtda yeni zavodun açılışını etdi
18/07/2018 [15:18]:
“Google” 4,3 milyard avro CƏRİMƏLƏNDİ
18/07/2018 [15:16]:
Şuranın dəstəyi ilə QHT TV-nin Xəbərlər Blokunun növbəti buraxılışı hazırlanıb
18/07/2018 [15:16]:
Bakıda tuneli bağlayıb şampan partladan gənclər tutuldu - VİDEO
18/07/2018 [15:08]:
Xuliqanlar Paşinyanla MƏZƏLƏNDİLƏR - SƏS YAZISI
18/07/2018 [15:03]:
Yeni qanun qəbul edilir: Pul ver, əsgərliyə getmə
18/07/2018 [15:02]:
Azərbaycanda vakant müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
18/07/2018 [15:00]:
Sanatoriya tikdirəcəyi deyilən deputat Mahir Aslanov: “...səhv etmişəm”
18/07/2018 [14:58]:
İtaliya prezidenti ATƏT-də Azərbaycanı dəstəkləyəcəklərinə söz verdi
18/07/2018 [14:56]:
Qəbul imtahanı başa çatdı - bəzi abituriyentlərin nəticələri ləğv edilib
Bütün arxiv bir sırada
12/07/2018 [21:41] - Araşdırma - ( 3683 dəfə baxılıb)

“Atlar xəstədir, əsgərlər acdır, yeməkləri suda üzən kələmdir” – AXC ordusunun fədakarlığı



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi, eləcə də 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili ilə əlaqədar silsilə yazılara davam edir. Bu dəfə yenə də ara-sıra toxunduğumuz AXC-nin ordu və hərb sahəsi haqqında bir neçə maraqlı faktı təqdim edəcəyik.

Bildiyimiz kimi, AXC-nin yarandığı tarixi şərait çox çətin idi. Gənc dövlət həm xarici, həm də daxili qüvvələrlə mübarizə aparıb, müstəqilliyini gücləndirməyə çalışırdı. Bunun üçün isə ən önəmli factor təbii ki, ordu sayılırdı. Amma lazımi səviyyədə güclü ordunu yaratmaq isə çox çətin idi. Çünki Çar Rusiyası zamanında azərbaycanlılar əsgər aparılmır, bütün hərbi təlimlərdən kənarda qalırdılar. Ona görə də, 1918-ci ildə müstəqil dövlətləri olduğu zaman onun ordusu üçün lazımı hazırlıqda deyildilər.

Lakin AXC rəhbərliyi qısa zaman ərzində, hərb sahəsində inqilabi dəyişikliklər etdi. Başda zamanının ən güclü generalları Səməd bəy Mehmandarovla  Əliağa Şıxlinski olmaqla, digər  Cümhuriyyət generalları yoxdan bir ordu var etdilər.

Bu ordunun qurulmasında yaşanan çətinlikləri göstərən bir neçə faktı təqdim edirik:

 Əvvəlcə onu qeyd edək ki,  çətin vaxtlarda Azərbaycanın dadına yetişən  qardaş türk qoşunları respublikanı  tərk edəndən sonra Azərbaycana qalan hərbi miras acınacaqlı vəziyyətdə olub. Xüsusi Azərbaycan Korpusunun maddi-texniki təchizat baxımından hansı səviyyədə olduğunu o vaxt hələ polkovnik olan Həbib Səlimov Nazirlər Şurasına göndərdiyi raportunda belə təsvir edirdi:

“Atlar pis vəziyyətdədir, 2 aydır ki, maaş yoxdur. Toplar var, ancaq onu çəkəcək atlar yoxdur, pal-paltar həddən artıq azdır, əsgərlər acından ölür, nə qədər  “un şorbası” yemək olar! Yeməksiz, geyımsız ordu olarmı?  (Mənbə:Mehman Süleymanov “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu)

 

H.Səlimov möhkəm ordu qurulması üçün nə Tazım olması barədə Napoleonun sözlərini misal gətirirdi: “Müharibə üçün üç şey lazımdır: I) pul, 2) pul, 3) pul”.  

Çünki şübhə etmirdi ki, ordu yedizdirilməli. geyindirilməlidir. Çünki ac və çılpaq ordu bolşevizmin başlıca mənbəyidir. Onun sözlərinə görə, türk qoşunlarının Azərbaycam tərk etməsi ərəfəsində müəyyən sakitlik mövcud olsa da, bu, nisbi hal idi. Bir tərəfdən erməni təcavüzkarları, digər tərəfdən do şimaldan olan təhlükə lıor an reallaşa bilərdi.

1919-cu il fevralın 25-də  hərbi nazir S. Mehmandarov Azərbaycan parlamentində özünün proqram xarakterli çıxışında da türk qoşunlarının getməsindən sonra Azərbaycan ordu hissələrində vəziyyətin çox ağır olduğunu bildirirdi:

“Mən Hacıqabula getdim, Ləki və Kürdəmirdə oldum, Ağdamda lıor şeylo tanış oldum... Təəssüf ki, hər yerdə biri digərindən kədərli olan mənzərələrin şahidi oldum. İnsanların görkəmi heç də yaxşı deyildi, tutqun və qəmli idi, pis geyinmişdilər, deməyə ehtiyac yoxdur ki, yeməkləri çox pis idi. Onun dadına baxanda kiçik ot qırıntıları və kələm yarpaqları üzən qaynamış suyu gördüm. Otaqlar rütübətli idi, heç bir taxt vo yataq əşyaları yox idi. Pəncərələrin çoxu şiişəsiz idi. Bundan başqa aydın oldu ki, çoxlu at çatışmır. Gördüyüm atlar isə at deyildi, üstünə dəri çəkilmiş sümüklər idi. Atların 70 faizi qoturlu idi" (yenə orada)

 

Ən maraqlı faktlardan biri də əsgərlərin məskunlaşdığı məkanlarla bağlıdır. Bir tərəfdən qida yox, bir tərəfdən geyim və maaş yox, hələ üstəlik təlim keçmək üçün yaşadıqları yer də acınacaqlı idi.

 

Xüsusi Azərbaycan  Korpusunun  komandiri vəzifəsini icra cdən  Ə.Şıxlinski ordunun Ümumi Qərargah rəisi Həbib bəy Səlimova göndərdiyi qeydində xahiş edirdi ki, onun yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması imkanını yaddan çıxarmasın.

Ə.Şıxlinski narahatlıqla bildirirdi ki, “indiki rütubətli mənzildə mən 2-3 həftə yaşasam burada ölərəm”.

Bu faktları təqdim etməkdə məqsəd, Azərbaycan Cümhuriyyəti ordusunun necə fədakar və qorxmaz olduğunu bird aha qabartmaqdır. Təsəvvür edin, bu cür çətinlikləri adlayan AXC əsgəri sonradan öz vətəni uğrunda çox döyüşdü və  uğurlu nəticə qazandı.

MODERATOR.AZ

Budunu böyütdürmək istədi, əməliyyat masasında qaldı - FOTOLAR
4 yaşlı qızın dərisi oyun parkında tamamilə yandı - DƏHŞƏT...
32 km yolu piyada gedən işçiyə qarşı müdirindən gözlənilməz addım İBRƏTAMİZ... - VİDEO
Vanqari Maatai və bizim icra başçıları...
"Əgər mömin zalımın etdiklərinə razı olsa və onunla birlikdə yaşasa, onun səhvlərini deməsə..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Metro sərnişinlərinə 14 min ədəd dezodorant paylandı - İBRƏTAMİZ...
Dünya
Konsert zamanı kişi müğənninin boynuna atlanan qız həbs və cərimə edildi - VİDEO
Cəmiyyət
Nazpəri də fəlsəfə doktoru oldu...
Şou-biznes
İbrahim Tatlısəsin özünü və oğlunu ölümlə hədələdilər
Cəmiyyət
"Azərbaycan dilinin elektron bazasının yaradılması çox vacibdir"
Həftənin ən çox oxunanları
Kəlbəcərdə hazırlanan yeni terrorçu dəstələrin görüntüləri yayıldı - VİDEO
Prezident Gəncə hadisələri ilə bağlı sərt danışdı - VİDEO
“Gəncə olaylarında Elmar Vəliyevin inanclı insanlara münasibətdə yol verdiyi xətaların da rolu olub”
"Əyalətdə özünü quldurbaşı kimi aparıb xalqın nifrətini qazananlar iqtidardan qovulmalıdır"
Adnan Oktarın villasından çıxan bu ƏŞYA HAMINI ŞOKA SALDI - Ağlasığmaz FAKTLAR
Bakı metrosunda növbəti geyim qalmaqalı - Müdaxilə edən şəxs döyüldü - VİDEO
Yunis Səfərovla bağlı yeni şok məlumatlar üzə çıxdı: Sən demə, Tohid İbrahimbəyli... - FOTO
"Atam DİN-in polkovniki olsa da bizi bir dəfə də xidməti maşını ilə məktəbə göndərmədi"
“Araz Əlizadənin deputat olması şərəfimə toxunur” - "Onun adını “azar” qoydum"
Emin Ağalarovun xanımının gəlinliyinin qiyməti məlum oldu - İnanmayacaqsız...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə