Xəbər lenti
21/03/2019 [19:28]:
Kamil azadlıqda - “10 gün nədir ki?” -VİDEO
21/03/2019 [19:24]:
Emmanın “zəhərlənməsi” xəbərinə “Riviera”dan cavab
21/03/2019 [19:01]:
Kürdəmirdə minik avtomobilləri toqquşub, xəsarət alan var - FOTO
21/03/2019 [18:57]:
Gecə və gündüz bərabərliyinin qeydə alındığı gün - VİDEO
21/03/2019 [18:36]:
Norveçdə dünyanın ən böyük sualtı restoranı açıldı - FOTO
21/03/2019 [18:33]:
Səbuhi Xanlarov qocaya qarşı hörmətsizlik etdi - Sosial şəbəkələr narazıdır
21/03/2019 [18:31]:
Mingəçevirdə 16 yaşlı yeniyetmə bıçaqlandı
21/03/2019 [18:29]:
İraqda bərə qəzaya uğrayıb, azı 45 nəfər öldü
21/03/2019 [17:31]:
Çində güclü partlayış: ölənlər var - VİDEO
21/03/2019 [17:10]:
Argentina xarici işlər naziri Azərbaycana səfər etmək istəyir
21/03/2019 [17:06]:
ABŞ yenidən Türkiyəni hədələdi
21/03/2019 [16:58]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi: “BakuBus”ın avtobusu qəzaya uğrayıb, yanğın olmayıb
21/03/2019 [16:38]:
Hərbi hissələrdə Novruz bayramı tədbirləri keçirildi - FOTO
21/03/2019 [16:35]:
Gecəyarısı bacısının ərini başqa qadınla yataqda yaxaladı və... - Azərbaycanda şok olay
21/03/2019 [16:23]:
Qazaxıstan lideri ilk səfərini bu ölkəyə edəcək
21/03/2019 [16:19]:
Əli Həsənov: "Nursultan Nazarbayevin qərarı qazax xalqının firavan gələcəyini təmin edəcək"
21/03/2019 [16:02]:
Qubad İbadoğlu: “Çevik və islahatçı hökumət komandası formalaşdırılmalıdır”
21/03/2019 [15:56]:
Britaniyada dörd məscidə hücum – FOTO
21/03/2019 [15:53]:
Çinli qumarbaz borca düşdü, azyaşlı oğlunu satdı - VİDEO
21/03/2019 [15:31]:
Krım gözəli: "Ərdoğan bura gəlsə, aşiq olacaq"
21/03/2019 [15:27]:
Bill Geyts süni intellekti nüvə silahı ilə müqayisə etdi
21/03/2019 [15:24]:
9 yaşlı uşağı 10 il zorladı və...– Cinayətin tükürpədici detallar
21/03/2019 [15:23]:
İranda zəlzələ oldu
21/03/2019 [15:05]:
Azərbaycanın çay idxalı ixracını 9 dəfəyə yaxın üstələdi
21/03/2019 [15:01]:
Azərbaycan əhalisi 2 ayda bu xidmətə 306 milyondan çox pul xərclədi
21/03/2019 [14:35]:
Çılpaq yatmanın faydası - Araşdırma...
21/03/2019 [14:15]:
Uşaq pulunun bərpası ilə bağlı yayılan xəbərlərə - Nazirlikdən reaksiya
21/03/2019 [13:42]:
ABŞ "F-35"lərin Türkiyəyə tədarükünə hazırlıqları dayandıra bilər
21/03/2019 [13:41]:
Çılpaq və afrodizyak menyulu restoran xidmətə başladı- FOTOLAR
21/03/2019 [12:59]:
“Makdonalds”da müştərinin dilinə iynə batdı – Fotolar
21/03/2019 [12:57]:
Novruz şənlikləri zamanı partlayış baş verdi - 6 ölü, 23 yaralı
21/03/2019 [12:49]:
"Sonadək göstərdilər ki, Azərbaycan vətəndaşları onlar üçün iki yerə bölünür..."
21/03/2019 [12:48]:
Milli Məclisin deputatı: “Orqanlarımı bağışlamışam”
21/03/2019 [12:41]:
“Dilənçiliyi təbliğ edən Kosa və Keçəl personajları ləğv edilməlidir...” - Rəşid doktor
21/03/2019 [12:36]:
80 milyard dollarlıq süni ada yaradacaqlar
21/03/2019 [12:36]:
Rəbiyyət Aslanovaya ağır itki üz verdi...
21/03/2019 [12:31]:
“İdai” qasırğası qurbanlarının sayı 217 nəfərə çatdı
21/03/2019 [12:30]:
Bakıda ilk dəfə „Birinci Qlobal Mühəndislik Simpoziumu“ keçirilib - FOTOLAR
21/03/2019 [12:28]:
Ukrayna Rusiya Dövlət Dumasının sədrinə sanksiya tətbiq etdi
21/03/2019 [12:22]:
Los-Ancelesdə UFO həyəcanı – VİDEO
21/03/2019 [12:02]:
“Səhhətim babatdı, imkan olsa, bir neçə filmə də çəkiləcəm...” - Xalq artisti...
21/03/2019 [12:00]:
Ekspert: "Nazarbayevin prezidentlikdən gedişi gözlənilən idi"
21/03/2019 [11:51]:
"Nazarbayev Qazaxıstan reallığı və qazaxların gələcəyi üçün ən məqbul variantı seçdi"
21/03/2019 [11:44]:
“Biz atıcı silahlardan istifadə etməyi bacarmalıyıq...” - Xocalıda yaşayan erməni qız... 
21/03/2019 [11:32]:
“Cocuq Mərcanlıda keçirilən bayram şənliyi düşmənə bir mesaj idi ki, gəlirik, yır-yığışınızı edin...”
21/03/2019 [11:24]:
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Dariqa Nazarbayevanı təbrik etdi
21/03/2019 [11:22]:
Ermənilər atəşkəs rejimini 30 dəfə pozdu
21/03/2019 [11:20]:
Əfqanıstanda Novruz şənlikləri zamanı partlayış baş verib, ölənlər var
21/03/2019 [11:17]:
ABŞ Suriyada 400 hərbçi saxlayacaq
21/03/2019 [11:00]:
"Səhər yuxudan oyanıram ki, şişib hər yerim, amma onu yeməmək, yaşamamaq deməkdir"
21/03/2019 [10:59]:
Mey "Brexit"in vaxtının dəyişdirildiyini təsdiq edib
21/03/2019 [10:59]:
"Kim istəyir məhkəməyə versin, onun da adını açıqlayacam, bir az düşsün aşağı"
21/03/2019 [10:57]:
Elçin Quliyev iranlı həmkarı ilə birgə Novruz bayramını sərhəddə qeyd edib
21/03/2019 [10:53]:
Yeni Zelandiyada yarımavtomatik və hücum tüfəngləri qadağan olunub
21/03/2019 [10:53]:
Novruzda qapılara atılan papağı qeyrət rəmzi sayanlara: “Belə çıxır ki, biz hamımız biqeyrətik?”
21/03/2019 [10:51]:
Əkrəm Həsənov: “Məsuliyyətli kreditləşdirmə qaydaları”nın məcburi olmaması problem yarada bilər"
21/03/2019 [10:42]:
Çin üzən AES-in tikintisinə başlayır
21/03/2019 [10:40]:
Amerikada soydaşlarımızı bir araya gətirməyi bacaran azərbaycanlı
21/03/2019 [10:39]:
Nazir: "İşğala son qoyulsa, Azərbaycan daha fəal töhfə verə biləcək"
21/03/2019 [10:30]:
Bakının mərkəzində avtobus yandı
21/03/2019 [09:08]:
Cümə günü Yeni Zelandiyada bütün dinlərdən olan xanımlar küçələrə hicabla çıxacaq...-İbrətamiz
21/03/2019 [08:10]:
“Onunla addan başqa hansı oxşar cəhətləriniz var?..” – ƏLİ(ə) ADINI daşıyanlara sual... 
20/03/2019 [23:24]:
Xüsusi Yay Olimpiya oyunları başa çatdı: Azərbaycan idmançıları 25 medal qazandı...
20/03/2019 [22:58]:
Qazaxlar etiraz edirlər - Astananın adı dəyişdirilməsin
20/03/2019 [22:05]:
ABŞ-ın “erməni soyqırımı”nı tanımayan bircə ştatı qaldı- Türkiyəyə növbəti xain zərbə...
20/03/2019 [21:54]:
"Real"ın baş məşqçisi "Beşiktaş"a rəhbərlik edəcək - Prezident açıqladı
20/03/2019 [21:52]:
Keçmiş müdafiə naziri özünə yeni iş tapdı
20/03/2019 [20:49]:
“Azərbaycan Milli Mətbəxi” həftəsi çərçivəsində tədbir keçirildi
20/03/2019 [20:48]:
Təyyarə qasırğa zamanı “asfaltda batdı” - VİDEO
20/03/2019 [20:42]:
Xaçmazda iki maşın toqquşub, ata və iki uşağı xəsarət alıb
20/03/2019 [20:29]:
ABŞ səfirinin ölkədən qovulması tələb edildi: "Bizim də səbrimizin hüdudları var”
20/03/2019 [20:27]:
“Qlobal çağırışlar: ekstremizmə qarşı diasporun rolu” mövzusunda müzakirələr aparılıb
20/03/2019 [20:25]:
"Hər kəsi bu kampaniyaya qoşulmağa çağırıram" - "DOST Xonçası" +FOTO
20/03/2019 [19:55]:
Qar uçqunu olub, Quba-Xınalıq yolu bağlanıb
20/03/2019 [19:33]:
Kredit faizlərinə limit qoyulacaq
20/03/2019 [19:29]:
Tehranda əsgər və polislərə qumbara atılıb, yaralılar var
20/03/2019 [18:07]:
Zurabişvili azərbaycanlı deputatla yumurta döyüşdürdü - FOTO
20/03/2019 [18:04]:
Zakir Həsənov hospitalda - FOTO
20/03/2019 [18:02]:
Elçin Quliyev bayramı iranlı həmkarı ilə qeyd edəcək
20/03/2019 [18:01]:
İlham Əliyev Qazaxıstanın yeni prezidentini təbrik etdi
Bütün arxiv bir sırada
12/07/2018 [21:41] - Araşdırma - ( 7465 dəfə baxılıb)

“Atlar xəstədir, əsgərlər acdır, yeməkləri suda üzən kələmdir” – AXC ordusunun fədakarlığı



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi, eləcə də 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili ilə əlaqədar silsilə yazılara davam edir. Bu dəfə yenə də ara-sıra toxunduğumuz AXC-nin ordu və hərb sahəsi haqqında bir neçə maraqlı faktı təqdim edəcəyik.

Bildiyimiz kimi, AXC-nin yarandığı tarixi şərait çox çətin idi. Gənc dövlət həm xarici, həm də daxili qüvvələrlə mübarizə aparıb, müstəqilliyini gücləndirməyə çalışırdı. Bunun üçün isə ən önəmli factor təbii ki, ordu sayılırdı. Amma lazımi səviyyədə güclü ordunu yaratmaq isə çox çətin idi. Çünki Çar Rusiyası zamanında azərbaycanlılar əsgər aparılmır, bütün hərbi təlimlərdən kənarda qalırdılar. Ona görə də, 1918-ci ildə müstəqil dövlətləri olduğu zaman onun ordusu üçün lazımı hazırlıqda deyildilər.

Lakin AXC rəhbərliyi qısa zaman ərzində, hərb sahəsində inqilabi dəyişikliklər etdi. Başda zamanının ən güclü generalları Səməd bəy Mehmandarovla  Əliağa Şıxlinski olmaqla, digər  Cümhuriyyət generalları yoxdan bir ordu var etdilər.

Bu ordunun qurulmasında yaşanan çətinlikləri göstərən bir neçə faktı təqdim edirik:

 Əvvəlcə onu qeyd edək ki,  çətin vaxtlarda Azərbaycanın dadına yetişən  qardaş türk qoşunları respublikanı  tərk edəndən sonra Azərbaycana qalan hərbi miras acınacaqlı vəziyyətdə olub. Xüsusi Azərbaycan Korpusunun maddi-texniki təchizat baxımından hansı səviyyədə olduğunu o vaxt hələ polkovnik olan Həbib Səlimov Nazirlər Şurasına göndərdiyi raportunda belə təsvir edirdi:

“Atlar pis vəziyyətdədir, 2 aydır ki, maaş yoxdur. Toplar var, ancaq onu çəkəcək atlar yoxdur, pal-paltar həddən artıq azdır, əsgərlər acından ölür, nə qədər  “un şorbası” yemək olar! Yeməksiz, geyımsız ordu olarmı?  (Mənbə:Mehman Süleymanov “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu)

 

H.Səlimov möhkəm ordu qurulması üçün nə Tazım olması barədə Napoleonun sözlərini misal gətirirdi: “Müharibə üçün üç şey lazımdır: I) pul, 2) pul, 3) pul”.  

Çünki şübhə etmirdi ki, ordu yedizdirilməli. geyindirilməlidir. Çünki ac və çılpaq ordu bolşevizmin başlıca mənbəyidir. Onun sözlərinə görə, türk qoşunlarının Azərbaycam tərk etməsi ərəfəsində müəyyən sakitlik mövcud olsa da, bu, nisbi hal idi. Bir tərəfdən erməni təcavüzkarları, digər tərəfdən do şimaldan olan təhlükə lıor an reallaşa bilərdi.

1919-cu il fevralın 25-də  hərbi nazir S. Mehmandarov Azərbaycan parlamentində özünün proqram xarakterli çıxışında da türk qoşunlarının getməsindən sonra Azərbaycan ordu hissələrində vəziyyətin çox ağır olduğunu bildirirdi:

“Mən Hacıqabula getdim, Ləki və Kürdəmirdə oldum, Ağdamda lıor şeylo tanış oldum... Təəssüf ki, hər yerdə biri digərindən kədərli olan mənzərələrin şahidi oldum. İnsanların görkəmi heç də yaxşı deyildi, tutqun və qəmli idi, pis geyinmişdilər, deməyə ehtiyac yoxdur ki, yeməkləri çox pis idi. Onun dadına baxanda kiçik ot qırıntıları və kələm yarpaqları üzən qaynamış suyu gördüm. Otaqlar rütübətli idi, heç bir taxt vo yataq əşyaları yox idi. Pəncərələrin çoxu şiişəsiz idi. Bundan başqa aydın oldu ki, çoxlu at çatışmır. Gördüyüm atlar isə at deyildi, üstünə dəri çəkilmiş sümüklər idi. Atların 70 faizi qoturlu idi" (yenə orada)

 

Ən maraqlı faktlardan biri də əsgərlərin məskunlaşdığı məkanlarla bağlıdır. Bir tərəfdən qida yox, bir tərəfdən geyim və maaş yox, hələ üstəlik təlim keçmək üçün yaşadıqları yer də acınacaqlı idi.

 

Xüsusi Azərbaycan  Korpusunun  komandiri vəzifəsini icra cdən  Ə.Şıxlinski ordunun Ümumi Qərargah rəisi Həbib bəy Səlimova göndərdiyi qeydində xahiş edirdi ki, onun yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması imkanını yaddan çıxarmasın.

Ə.Şıxlinski narahatlıqla bildirirdi ki, “indiki rütubətli mənzildə mən 2-3 həftə yaşasam burada ölərəm”.

Bu faktları təqdim etməkdə məqsəd, Azərbaycan Cümhuriyyəti ordusunun necə fədakar və qorxmaz olduğunu bird aha qabartmaqdır. Təsəvvür edin, bu cür çətinlikləri adlayan AXC əsgəri sonradan öz vətəni uğrunda çox döyüşdü və  uğurlu nəticə qazandı.

MODERATOR.AZ

Çılpaq yatmanın faydası - Araşdırma...
Xüsusi Yay Olimpiya oyunları başa çatdı: Azərbaycan idmançıları 25 medal qazandı...
Qorxunc araşdırma: Gündə 2 dəfə içsəniz...
Depressiyaya yaxalanan məşhur ulduza həyat yoldaşı dəstək oldu - FOTOLAR
7 kiloqramlıq uşaq dünyaya gətirdi: " Özümü traktor vurmuş kimi hiss edirəm"
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Cocuq Mərcanlıda keçirilən bayram şənliyi düşmənə bir mesaj idi ki, gəlirik, yır-yığışınızı edin...”
Şou-biznes
"Kim istəyir məhkəməyə versin, onun da adını açıqlayacam, bir az düşsün aşağı"
Cəmiyyət
"Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC sərnişinləri Novruz bayramı münasibətilə təbrik edib
Dünya
Dünyanın ən bahalı şəhərlərinin adları məlum oldu - Siyahı...
Cəmiyyət
Şıxəli Qurbanovun müəmmalı ölümü: Onu Novruz bayramına görə izləyirdilər
Həftənin ən çox oxunanları
Putinə "ilişən" 35 yaşlı generalın məhvi – Rütbələrini soyub, 22 il həbs verdilər...
Baş məhbus azad olunmadı, O əfv gözləmir və heç kimi əfv etmir...
Deputatlar “eşşək” ləqəbli sədrlərini hər dəfə belə qarşılayır...-FOTO+VİDEO
"Təkcə bizə məxsus ticarət obyektlərində qışda 47, yayda 60 min azərbaycanlı çalışır"
Mürəkkəbi qurumamış əfv sərəncamına görə Prezidentə məhbus atasından minnətdarlıq məktubu
“Gözləyirdim ki, həmin raketləri atacaqlar...” – Zakir Həsənov erməniləri təəccübləndirdi
"Ermənilərin torpaq qaytaracağına ümid edənlər bunları görsün və dərk etsinlər ki..."
Cavid Qurbanova qarşı növbəti təxribat: Onlar qanun, yoxsa Allah qarşısında cavab verəcək?
“İşıq və qaz limiti yaradıb əhalinin bu dərəcədə narazı salmaq düzgün deyil”
“Aprel döyüşlərini Rusiya Qarabağda qoşunlarını yerləşdirmək məqsədi ilə başladıb…”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə