Xəbər lenti
26/04/2018 [01:38]:
Qadınların orta yaşlarda etdiyi 12 səhv - Siz də belə edirsinizmi? + İLGİNC FOTOLAR
26/04/2018 [00:49]:
ÇL: “Real” “Bavariya”nı məyus etdi
26/04/2018 [00:47]:
Türkiyədə silahlı toqquşma: Ölən və yaralılar var
25/04/2018 [23:58]:
Laçının kəndlərində məskunlaşmış ermənilər separatçı rejimdən şikayətləndi - VİDEO
25/04/2018 [23:54]:
Zaxarova: "ABŞ-da Rusiya konsulluğuna basqın ediblər" (VİDEO)
25/04/2018 [23:48]:
"Zatən bu səbəbdən erməni xalqı Sarqsyanı hakimiyyətdən qovdu" - VİDEO
25/04/2018 [23:45]:
Azərbaycan Cümhuriyyətin süqutunun gizlinləri – Dəqiq faktlar, deyilməyən məqamlar…
25/04/2018 [23:32]:
"Moskva hiss edir ki, oyuncaq Qarabağ klanının hakimiyyətinə son qoyulmaq üzrədir"
25/04/2018 [23:31]:
Paşinyan: "Etiraz aksiyaları davam etdiriləcək"
25/04/2018 [23:28]:
Professor Firudin Cəlilov növbəti dəfə Türkiyədə - “Müalicə davam edir”
25/04/2018 [23:26]:
Sarqsyana hətta Putin kömək edə bilmədi: Moskva "timsah göz yaşları"na inanmır...
25/04/2018 [23:05]:
Ermənistanın XİN rəhbəri Moskvaya yollanıb
25/04/2018 [23:03]:
İranın Suriyaya göndərdiyi aviayüklər Vaşinqtonu narahat edir
25/04/2018 [22:58]:
Serj Sarkisyan: “Yenidən müraciət etməyə məcburam...”
25/04/2018 [22:55]:
Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
25/04/2018 [22:39]:
Ermənistanda inqilab: Nalbandyan Moskvaya yollandı
25/04/2018 [22:32]:
AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı yeni medal təsis edilir
25/04/2018 [22:31]:
FİFA prezidenti “Qarabağ”ı təbrik etdi
25/04/2018 [21:48]:
"Təhsildə varislik və fasiləsizlik prinsipləri təmin olunmalıdır..."
25/04/2018 [21:47]:
“Mir Cəlal irsinin təbliği” layihəsi üzrə növbəti tədbir keçirildi
25/04/2018 [21:47]:
Diqqət! Spirtli içkilərin daha bir zərəri aşkar edildi - XƏBƏRDARLIQ
25/04/2018 [21:39]:
Anası ilə dalaşan uşaq kredit kartını oğurlayıb lüks otelə tətilə getdi - HEYRƏTAMİZ...
25/04/2018 [21:39]:
Putin Ermənistan üçün narahatdır - Sarkisyanla danışdı
25/04/2018 [21:37]:
"Aşığın sözü qurtaranda "dalay-dalay" deyər..." - Flora Röyaya
25/04/2018 [21:31]:
“Neftçi” bəyanat yaydı - “Adımızdan sui-istifadə edirlər”
25/04/2018 [21:26]:
Yunanıstan lideri İlham Əliyevi təbrik edib
25/04/2018 [21:24]:
Meymunu suya itələyən gənc həyatının dərsini aldı - FOTO+VİDEO
25/04/2018 [21:21]:
Üz kremi oğurlayan İspaniyalı məmur istefa verdi
25/04/2018 [21:19]:
"Hiss etdim ki, tüstü nəfəs yoluma dolduğundan artıq taqətim qalmayıb" - FOTOLAR
25/04/2018 [21:17]:
Sabah Bakına bəzi hissələrində qaz olmayacaq
25/04/2018 [20:45]:
ATƏT-in baş katibi Azərbaycan prezidentini təbrik edib
25/04/2018 [20:21]:
Avropanın ən çox borcu olan ölkəsi məlum oldu
25/04/2018 [20:17]:
"İnanmıram ki, anam məni belə tez kiməsə versin" -Səmra Rəhimli
25/04/2018 [20:13]:
Heydər Əsədov məsuliyyətə cəlb olunacaq -Yeyinti aşkarlandı
25/04/2018 [20:05]:
92 yaşlı kraliça at minib yürüşə çıxdı - FOTO
25/04/2018 [19:54]:
"Vəziyyətin inkişafını diqqətlə izləməyə davam edirik" -Rusiyadan Ermənistan bəyanatı
25/04/2018 [19:52]:
Ermənistanda məktəblilər də hakimiyyətə qarşı aksiyaya başladı - FOTO
25/04/2018 [19:51]:
"O bədbəxtin büdcəsi var idi ki, yesin də?" – Hacı İbrahim qardaşının müdafiəsinə qalxdı
25/04/2018 [19:49]:
"Beyini stressdən qoruyur, qanda xolesterinin səviyyəsini azaldır - Min bir dərdin dərmanı...
25/04/2018 [19:46]:
Könül Kərimovanın bir paltarının qiyməti 22 min manatdır?
25/04/2018 [19:44]:
Şəbnəm Tovuzlu nakam məhəbbət haqda danışdı -"Onu edam etdilər..."
25/04/2018 [19:40]:
“Fenərbağça” – “Beşiktaş” oyunu qaldığı yerdən davam etdiriləcək
25/04/2018 [19:37]:
Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılacaq
25/04/2018 [19:33]:
Yeni nazirdən daha 4 - Təyinat
25/04/2018 [19:20]:
“Instagram” da bu funksiyanı aktivləşdirdi
25/04/2018 [19:19]:
Salyanda 27 yaşlı oğlan özünü bıçaqlayaraq öldürdü
25/04/2018 [19:12]:
İspaniyada Trampın qadın oxşarı tapıldı - FOTO
25/04/2018 [18:50]:
"Məcburi köçkünün mənzili qısa zamanda bərpa ediləcək" -Komitədən açıqlama
25/04/2018 [18:42]:
“Bakcell”in “AppLab” proqramının məzunlarından yeni nəsil marketinq və reklam aləti
25/04/2018 [18:36]:
““Zeytun budağı” əməliyyatında da Türkiyənin yanında olduq” -İlham Əliyev
25/04/2018 [18:33]:
İlham Əliyevin Türkiyə səfəri başa çatdı
25/04/2018 [18:14]:
“Bakcell” biznes qurmaq istəyən gənclərin xəyallarını gerçəkləşdirir
25/04/2018 [18:03]:
Ermənilər Azərbaycan mahnısı ilə bayram edir – VİDEO
25/04/2018 [17:54]:
Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ
25/04/2018 [17:45]:
DİN Bakı məktəbində zorlama iddiası haqda: “Fakt deyilən formada təsdiqini tapmadı”
25/04/2018 [17:38]:
“Serj Sərkisyan həm erməni ictimaiyyətini, həm də Rusiyanı aldadıb” - MÜSAHİBƏ
25/04/2018 [17:25]:
Diqqət! "WhatsApp" istifadəçiləri üçün yaş məhdudiyyətləri tətbiq edildi
25/04/2018 [17:24]:
"Türkiyə dünya miqyasında bir gücdür" -İlham Əliyev
25/04/2018 [17:23]:
Ərdoğan: "Seçkilərdən sonra ilk rəsmi səfərimi Azərbaycana edəcəm"
25/04/2018 [17:22]:
İlham Əliyev “Can Azərbaycan” mahnısı ilə qarşılandı -VİDEO
25/04/2018 [17:20]:
Ərdoğan: "İqtisadi hesablaşmalarda milli valyutaya keçəcəyik"
25/04/2018 [17:18]:
Azərbaycan-Türkiyə sənədləri imzalandı
25/04/2018 [17:15]:
Ramiz Mehdiyevlə Fuad Ələsgərov Soçidə təhlükəsizlik toplantısında
25/04/2018 [17:10]:
Xudatda dövlət sərhədini pozan əcnəbi saxlanıldı
25/04/2018 [17:02]:
Zabil Müqabiloğlunun bacısı Rövşən Rzayevə müraciət etdi -"Evim yanıb kül oldu..."
25/04/2018 [17:00]:
Diaspor üçün nə etməliyik?
25/04/2018 [16:55]:
"Prezidentin sərəncamı 11193 nəfərə şamil olunacaq" -Nazirlik
25/04/2018 [16:53]:
Mətbuat Şurasından “Yarasa” proqramı ilə bağlı – AÇIQLAMA
25/04/2018 [16:51]:
İlham Əliyev Ankarada Atatürkün qəbrini ziyarət etdi
25/04/2018 [16:47]:
AMEA-nın prezidenti Akif Əlizadəyə ADNSU-nun fəxri professoru adı verildi
25/04/2018 [16:45]:
İlham Əliyev Ərdoğanı Azərbaycana dəvət etdi
25/04/2018 [16:44]:
Tərəvəzlərin də hissləri var - FOTOLAR
25/04/2018 [16:43]:
Prezidentlər mətbuata birgə bəyanatla çıxış edir
25/04/2018 [16:41]:
Ramiz Mehdiyevdən müharibə anonsu - "Məcburuq, bu yolla münaqişəni həll edək”
25/04/2018 [16:38]:
İrəvanın güc nazirliklərinin saytları çökdü
25/04/2018 [16:37]:
"Ordumuzun gücləndirilməsi istiqamətində addımlar artırılacaq" -İlham Əliyev
25/04/2018 [16:35]:
“Dağlıq Qarabağ problemini öz problemimiz kimi görürük” - Ərdoğan
25/04/2018 [16:33]:
Ermənistan MN-də xaotik durum: Növbəti addım nə olacaq?
25/04/2018 [16:31]:
ADU-da “Hüseyn Cavid irsi və müasir dövr” mövzusunda konfrans keçirildi
25/04/2018 [16:30]:
Sarkisyan Azərbaycana gətirilə bilər...
Bütün arxiv bir sırada
07/03/2018 [16:17] - Müsahibə - ( 2261 dəfə baxılıb)

“Tərcümə Mərkəzi köhnə lüğətlərdəki qüsurları hələ iki il öncə bəyan etməklə bu məsələni aktuallaşdırdı”



Filologiya elmlər doktoru, professor Rüstəm Kamal Moderator.az-a müsahibəsində son zamanlar müzakirə mövzusuna çevrilən məsələlərdən danışıb:

– Rüstəm müəllim, ilk öncə son vaxtlar yeni orfoqrafiya qaydaları ətrafında gedən müzakirələrlə bağlı fikrinizi öyrənmək istərdik. 

– Orfoqrafiya qaydalarının müzakirəyə çıxarılması və bu müzakirədə ictimaiyyətin geniş iştirakı təqdirəlayiqdir. Ancaq mənim üçün bir qaranlıq məqam var: “Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti”ndə niyə axı minlərlə yararsız söz olub? Bu sözlər indi lüğətdən hansı qaydaya əsasən çıxarılır və ümumiyyətlə, bu əcaib sözləri lüğətə kim salmışdı? Necə olmuşdu ki, bu sözlər əvvəlcə yararlı sayılmışdı, indi yararsız? Bu və digər suallar əmələ gəlir. 
Lüğət bir millətin dövlətdən sonra yarada biləcəyi ən böyük abidədir. Yanılmıramsa, Fransada 5 ildən bir, Rusiyada 10 ildən bir lüğət təsərrüfatı gözdən keçirilir. Çünki dilə təzə sözlər gəlir, o sözlər cəmiyyətdə xaotik vəziyyətdə işlənir, bəzən də qəribə formada dilin lüğət tərkibinə daxil olur, xalqın dilində özünə yer tapır. Ona görə də adını çəkdiyim ölkələrdə mütəmadi olaraq əlavə lüğətlər buraxılır. Lüğət həm də cəmiyyətin səviyyəsini göstərir. Bu işdə tələsik verilən qərarların ağır fəsadları ola bilər.

– Sizcə, sözün hansı dildən gəlməsindən, necə səslənməsindən, hansısa məna kəsb edib-etməməsindən asılı olmayaraq, onu lüğətə daxil etmək olarmı?

– Bilirsiniz, dil canlı orqanizmdir və özü hansı sözü götürüb-götürməyəcəyini dilçilərdən yaxşı bilir. Dilçilərin işi cəmiyyətin “dil radarına” düşmüş sözləri qeydə almaqdır. Dil ona kor-koranə müdaxiləni sevmir. Dildə islahatlara cəmiyyət özü də hazır olmalıdır, yaxud cəmiyyəti hazırlamaq lazımdır. Türkiyədə Atatürk dönəmində dilə bu kimi müdaxilələr oldu və nəticədə digər türk dillərindən xeyli uzaqlaşdılar. Bir tərəfdən də, İstanbul ləhcəsi formalaşdı və Türkiyənin digər bölgələrindən olanlar da bu ləhcədə danışmağa çalışdılar. Çünki İstanbul ləhcəsində danışmaq mədəniyyətli olmaq əlaməti sayılırdı. Fikrimcə, lider ləhcə olmayanda bu, istər-istəməz dilin özündə bir ləhcə xaosu yaradır. Hazırda Azərbaycan teleməkanında aparıcılardan biri Şəki, biri Qazax, biri Borçalı ləhcəsində danışır. Yenə deyirəm dil canlıdır, yaşayır, onu tənzimləmək lazımdır.  Dilimiz həm də başqa dillərin reklamı altında boğulur. Məsələn, mağazaların, uşaq bağçalarının çoxunun adı ingiliscədir. İnsan, dili həm də vizual qavrayır. XXI əsr isə vizual mədəniyyətin çiçəklənmə dövrüdür. Telefonda heç kim heç nə oxumur, ancaq şəkillərə baxırlar. Yəni vizual mədəniyyət audio mədəniyyəti sıxışdırıb. Artıq insanlar üçün sözün düzgün səslənməsi vacib deyil. Bu isə çox böyük psixoloji fəsadlara gətirib çıxaracaq. Çünki söz düzgün səslənmirsə, bu,artıq  onun ölümüdür. 

– Qeyd etdiniz ki, efirdə hamı istədiyi kimi danışır. Hətta deyərdim ki, bu gün dilin yazı qaydalarına da məhəl qoyanlar azdır, hər kəs istədiyi kimi yazır, onu çap etdirir. Bu mənada, sizcə, bu gün Azərbaycan dili hansı dövrünü yaşayır?

– Litva dilçiləri üç milyonluq xalqın dilinin – litva dilinin 20 cildlik izahlı lüğətini buraxıblar. 20 cild! Həmin iş davam etdirilir. Bizim izahlı lüğətimiz isə səhv etmirəmsə, 4 kiçik cilddən ibarətdir.  Dilimizin zəngin olduğuna inanırıq, buna kim şübhə edir ki? Sadəcə, dilimizə laqeyd yanaşırıq. Xalqın sözü onun yaddaşını, dünyada varlığını şərtləndirəm əsas amildir. 
Fikrimcə, dilçilərimiz canlı dillə, canlı Azərbaycan türkcəsi ilə işləmirlər, sadəcə ədəbi mətnlər əsasında leksik vahidləri – sözləri arayıb tapırlar. Ancaq dil özü həm də mistik hadisədir, onun səslənməsi, səs gözəlliyi çox mühümdür. Azərbaycan telekanallarında dublyaj olunmuş filmlərə baxmıram. Çünki səslənmə çox pisdir. Dil həm də estetik hadisədir, bunu da nəzərə almaq lazımdır.
– Rüstəm müəllim, sizcə, aparıcıların nitqindəki qüsurlar, dublyajdakı çatışmazlıqlar nədən irəli gəlir? Problem nədədir – onların söz bazasının kasad olmasında, yoxsa dilin qayda-qanunlarını bilməmələrində? 

– Məncə, bu, ilk növbədə, nəzarətsizlikdən, ictimai qınağın zəifliyindən irəli gəlir. Bəzən düşünürəm ki, bunu bilərəkdən, düşünülmüş şəkildə edirlər. Elə bil xalqın öz dilinə sevgisini öldürmək istəyirlər. Qəribə sözlər yaradıblar – “ömrüvüzü”, “gələcəyüvüzü”, “falan”, “narahatçılıq”, “xoşbəxtçilik” və s. 
Bir problem də onların mütaliədən uzaq olmağıdır. Bilirsiniz, ana dilində səlis danışmağın özü də əxlaq kateqoriyasıdır. Bu verilişlərin redaktoru yoxdur? Məncə, aparıcılar üçün peşəkar dilçilərin, linqvopsixoloqların, bədii qiraət ustalarının kursları təşkil edilə bilər. Bəs sosiolinqvistlər hara baxır, sosial sorğular niyə keçirilmir? Dil cəmiyyətin aynasıdır. Dilçilərin işi məhz bu güzgüdə əks olunan sözləri qeydə almaq, izah etməkdir.

– Qeyd etdiniz ki, dilimizin zənginliyi lüğətlərdə əksini tapmayıb. Sizcə, bunun üçün hansı mənbələrə müraciət edilməlidir?

– Dil cəmiyyətin içindədir. Dil mətbuata, ədəbiyyata gəlir, sosial şəbəkədə “gəzişir”. Bizdə müəyyən bir sektor olmalıdır ki, internet resurslarında işlənən mətnlərə fikir versin. Bu dəqiqə ədəbiyyatın yaranma, yayılma, formaya düşdüyü məkanlardan biri də internetdir. Yəni yeni bir ədəbiyyat yaranır – sən istəsən də, istəməsən də. Əvvəllər ədəbiyyat əlyazmalarla yayılırdı, indi isə Ələsgərin qoşması Aygün Kazımova haqqında informasiya ilə bir yerdə verilir. Artıq qavrayış ayrıdır. İnternetdə verilən qoşma, qoşma deyil. Formaca qoşmadır, amma bir çox funksiyalarını itirib artıq. Aşıq Ələsgərin qoşması səslənmək üçündür. Onun auditoriyası vardı. Məsələn, toy, yaxud bayramlar deyişmə məkanına çevrilirdi. Qoşma orada yaranırdı. İndi isə yeni sözlər internetdən gəlir. Xalq özü yaradıcıdır, bəzən elə gözəl sözlər işlədir ki...
Bir də bir vaxtlar biz ruslardan, türklər isə fransızlardan xeyli söz götürdük. Düşünürəm, indi imkan var, biz bir çox sözlərdə ortaq məxrəcə gələ bilərik.  Bəzi sözlərin türkcədə gözəl analoqları var, o sözlərin dilimizə gəlməsi yaxşı olardı. Nə qədər işıqfor işlətsək də, xalq qəbul etmədi, amma türkcədən “cizgi filmi” sürətlə “multfilm” sözünü sıradan çıxara bildi.

– Amma Türkiyə türkcəsindən dilimizə keçən sözlərə bəzən nəsə mühafizəkarlıqla yanaşılır, buna qarşı çıxırlar.

– XX əsrin əvvəllərində şeirimizə, bədii, publisistik mətnlərimizə İstanbul ləhcəsindən çoxlu sözlər gəlirdi və hamımız bir-birimizi yaxşı anlayırdıq. Burada heç bir qəbahət yox idi. Sonra da bilirsiniz ki, Sovet İttifaqı quruldu və bu proses dayandırıldı. İndi onu davam etdirmək olar. Amma mən demirəm ki, yalnız türk sözlərini kor-koranə dilimizə gətirək. Türkməncədə də elə arxaik türk mənşəli sözlər var ki, onları da dilimizə gətirə bilərik. Fars sözlərini saxlayırıq, bəs türkmən dilindəki arxaik sözlərdən niyə istifadə etməyək? Özü də oğuz ləhcəsindədir. Bu, həm bir millət kimi daha da yaxınlaşmağımıza səbəb olar, həm də lüğətimizdə ortaq sözlərin sayının çoxluğuna gətirib çıxarar. 

– Rüstəm müəllim, bəs müasir Azərbaycan ədəbiyyatının dili necə, sizi qane edirmi? 

– Xeyr. Xüsusən nəsrdə dil sanki arxa plana keçib. Dili qoruyan, yaşadan şairlərdir. Dil xalqın və Tanrının şairə əmanətidir. Bir millətin şairinə ona görə şair deyirlər ki, ana dilinin bütün şəhdi-şəkərini, gözəlliyini yazıya alıb, yaşadıb, varlığını təsbitləyib və gələcək nəsillərə ötürür. Şair həm də o vaxt böyük olur ki, dilin fövqünə qalxır– Füzuli kimi. Tarix boyu bu millətin dilini onun böyük şairləri qoruyub. Amma nəsrdə də maraqlı imzalar var ki, əsərlərində dil canlıdır, nəfəs alır.

– Yeni dövr ədəbiyyatımızı əvvəlki dövlərdən fərqləndirən bir özəllik varmı? 

– Var. Dırnaqarası azadlıq və özbaşınalıq, nihilizm, həyasız kosmopolitizm və s. Amma bununla belə, ədəbiyyatımıza maraqlı qadın şairlər gəlir, azad düşünən və mövzu palitrasının genişliyi ilə seçilən şairlər. Bu məni sevindirir.  Sərbəst vəzndə yazılan şeirlərin kəmiyyəti artır. Ancaq əlbəttə ki, sərbəst vəzndə yazmaq üçün hecanı, əruzu da yaxşı bilmək lazımdır. Bu, simfonik musiqi kimidir. Simfonik musiqi yazmaq üçün gərək xalq musiqisini yaxşı biləsən. Amma nədənsə xalqımız sərbəst şeiri hələ də qavrayış estetikasına daxil edə, əzbərləyə bilmir. 

– Rüstəm müəllim, sonda ARNK yanında Tərcümə Mərkəzinin yeni nəşri olan “Azərbaycan dilinin işlək orfoqrafiya sözlüyü” haqda  fikrinizi bilmək istərdik...

– Tərcümə Mərkəzi bu sözlüklə ortaya, həqiqətən də ciddi bir iş qoymuş oldu. Ən əsası isə odur ki, Tərcümə Mərkəzi köhnə lüğətlərdəki qüsurları və çatışmazlıqları hələ iki il öncə ictimaiyyətə bəyan etməklə bu məsələni aktuallaşdırdı. Əks halda, bəlkə, hələ də necə deyərlər, yerimizdə sayırdıq.

Elmin Nuri

Diqqət! Spirtli içkilərin daha bir zərəri aşkar edildi - XƏBƏRDARLIQ
Meymunu suya itələyən gənc həyatının dərsini aldı - FOTO+VİDEO
Təzə kartofun faydaları...
Telefonlar üçün alt paltarı çıxdı - FOTO
Bu parka yalnız sevgililər və yeni evlənən cütlüklər dəvət olunur - Dünyanın seksual parkından FOTOLAR (18+)
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Anası ilə dalaşan uşaq kredit kartını oğurlayıb lüks otelə tətilə getdi - HEYRƏTAMİZ...
Hadisə
92 yaşlı kraliça at minib yürüşə çıxdı - FOTO
Dünya
İspaniyada Trampın qadın oxşarı tapıldı - FOTO
Dünya
Donald Tramp növbəti dəfə pərt oldu - öz xanımı tərəfindən - FOTOLAR
Dünya
Sinəsinini böyütmək istəyən iki uşaq anası plastik əməliyyatın qurbanı oldu- FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Səhiyyə naziri postuna real namizədlər: Ehtimallar özünü doğruldacaqmı?
"Qarabağla bağlı Azərbaycan ən xain zərbəni Ermənistandan deyil, Rusiyadan gözləməlidir"
Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI
Həkimlər infarktdan ölməkdən qaçmağın yolunu açıqladılar: Ən azı həftədə 2 dəfə...
Daha 20 yüksək post prezident sərəncamını gözləyir - SİYAHI...
Abid Şərifovun vəziyyəti pisləşdi – SON DƏQİQƏ
"Bəyəm, mənə nə olub ki, xəstələnim və üstəlik, xəstəxanaya da yerləşdirilim?"
“Hacıbala, səninlə ölənə kimi məzələnəcəm” - Şeyx Əbdül Mahmudbəyov
"Azərbaycanın əhəmiyyətli bir şəhəri silahlı qüvvələrimizin nəzarətinə keçməlidir”
Bu parka yalnız sevgililər və yeni evlənən cütlüklər dəvət olunur - Dünyanın seksual parkından FOTOLAR (18+)
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin